Woensdag 01/02/2023

Rockgroep probeert te leven met supersterrendom in tijden van wereldwijde crisis

BIJ BONO THUIS

In Bono's riante huis in Dublin vertellen de zanger van U2 en gitarist The Edge over hun begintijd, hun onzekerheid over de nieuwe cd van U2, hun plannen voor de volgende tour en waarom de mensen altijd een fout beeld hebben van de band. En ook nog: Bono over zijn meest vernederende moment met U2 en waarom de muziek van U2 zijn tenen doet krullen.

Als je in de werkkamer van Bono's monumentale huis in het zuiden van Dublin naar buiten kijkt, zoek je tevergeefs een lijn aan de horizon. "Daar komt de titel van de cd van", zegt Bono, terwijl hij haastig opruimt en probeert te beslissen wie waar zal zitten. "Hier doe ik al mijn werk. 's Ochtends voor de band, 's middags de andere dingen." Hij denkt dat hij de oplossing gevonden heeft: "Goed, Edge en ik zitten hier en jij kunt daar zitten. Of wacht, is het niet beter andersom? Wat denk jij?"

De vorige avond is hij naar een fuif geweest die nogal uitgelopen is. "Mensen zijn vreemde schepsels. Bijna Freudiaans. Al die verdrongen dingen. Er was daar een vent, ik dacht dat we nogal goed konden opschieten, en hij komt naar me toe en zegt wat voor een stomme klootzak ik ben en hoe verschrikkelijk hij me vindt, en dat hij mij nooit heeft kunnen luchten." Edge komt binnen: "Onze drummer zou wel wat aardiger mogen zijn." De Yin en Yang van U2 kijken elkaar aan en schateren het uit.

Jong en berooid

"Toen we jong en berooid waren en geen geld voor de bus hadden, reed Adam (Clayton, bassist) altijd zwart", vertelt Bono. "Als de conducteur geld voor het kaartje vroeg, antwoordde hij met zijn meest bekakte accent: 'Aanvaardt u ook cheques?'" Ze schateren het uit. Maar Edge vindt dat hij nog een betere anekdote heeft over Adam. "Ik zweer dat het waar is", zegt de gitarist. "Ik was 16 en Adam 17. We waren in Malahide (een wijk in het noorden van Dublin) verzeild geraakt en we hadden geen geld voor de bus. Adam zegt: laten we naar een bank gaan en een lening nemen, want daar dienen banken voor. We gingen naar de Northern Bank in Malahide, maar het was lunchtijd en ze waren gesloten. Adam begon op de ruit te tikken. De manager kwam kauwend op een broodje kijken wat er aan de hand was. Ik zag de deur opengaan. Adam stapte binnen en kwam een paar minuten later terug met een lening van twee pond." Ze komen haast niet bij van het lachen.

Paul Hewson en Dave Evans hangen op de bank en halen herinneringen op uit de tijd van voor Live Aid, Joshua Tree, megastadions, de cover van Time en Bono als redder van de wereld. "Op het einde van de jaren zeventig had je in Dublin een bende die de Black Catholics heette", zegt Bono. "Hun grote voorbeelden waren de Londense gangs. Die wilden ze graag nadoen. Ze probeerden herrie te schoppen tijdens onze optredens. Maar daar stak ik een stokje voor. Ik wist aan welke halte één van die jongens van de bus stapte als hij naar huis ging. Ik wachtte hem op. En daarna was het afgelopen, meer zeg ik niet."

Te veel zelfvertrouwen

140 miljoen verkochte platen later lijken ze zich veel meer zorgen te maken dan in de tijd van het zwartrijden en de strijdlustige skinheads. Is dat niet gek? Nee, zeggen ze in koor. "Als ik een song van U2 hoor, voel ik mijn tenen krullen", zegt Bono. "Ofwel vind ik de tekst onaf, ofwel vind ik een stem niet klinken... Het ergst wat je als band kan overkomen, is dat je heel goed wordt. Als je rommel maakt, ben je fantastisch. Of dat denk je toch. Heel goed zijn is niet hetzelfde als fantastisch zijn."

"Telkens als we aan iets nieuws beginnen, zoals met dit album, weten we het gewoon niet", zegt Edge. "Ben je goed bezig of niet? Je kunt het onmogelijk weten. Als ik iets nieuws heb, laat ik het aan de koffiejuffrouw in de studio horen: bevalt het haar? Ik zou in staat zijn om mensen op straat aan te spreken om te vragen wat zij van de nieuwe songs vinden. Maar een ding weet ik wel: je slechtste platen maak je als je te veel zelfvertrouwen hebt."

"Wij worden pas enthousiast als we iets horen dat we nog nooit hebben gehoord," vervolgt hij. "Als het te vertrouwd klinkt, te normaal, te voorspelbaar, dan lukt het ons niet als band. We hadden verandering nodig en dus vroegen we aan Brian Eno en Daniel Lanois (twee van de producers van de plaat) om mee songs te schrijven. Dat was een primeur. We werken al lang en creatief met die twee samen, maar nu ze ook songs leveren, heeft dat de relatie nieuw leven ingeblazen. Het was een risico maar het heeft gewerkt. We hebben die nieuwe sounds gevonden."

The Edge is tevreden over de nieuwe zangstijl van 'Unknown Caller': "Ik en Danny Lanois en Brian Eno zingen samen, en ik denk dat Bono er ook ergens tussen zit. Dat was een song die we in één take hebben opgenomen. Terwijl we zongen, kwam de harmonie vanzelf."

Op 'White As Snow' was er een bizar moment. "In de tekst zitten verwijzingen naar Afghanistan en naar sneeuw", zegt Bono. "En toen zocht Jim Sheridan een song voor zijn nieuwe film, Brothers, waarin een scène zit in de sneeuw van Afghanistan. We waren allebei hetzelfde verhaal aan het vertellen. Een heel griezelig moment voor ons allemaal."

Vroeger waren de songteksten van U2 behoorlijk abstract, met veel "dromen, hoop en hemels", nu lijken ze concreter: geldautomaten, wachtwoorden invoeren, verwijzingen naar aandelen, olie en oorlog. En ook naar de beroemdste dag in Dublin: 16 juni. Dus Bloomsday, de dag waarop Ierlands beroemdste literaire boek, James Joyces' Ulysses, wordt gevierd.

"Wil je weten wat mijn meest vernederende moment met U2 is?", vraagt Bono. "Dat is 'Where The Streets Have No Name'. Edge kwam met die geweldige muziek, 120 maten per minuut. Ik had een paar ideetjes voor een tekst. Ik lag ergens in 1985 in een tent in het noorden van Ethiopië te slapen en ik krabbelde een paar gedachten op papier: 'I want to run, I want to hide, I want to tear down the walls that hold me inside.' Achteraf vond ik het nogal stom, maar in de studio waren Eno en Lanois enthousiast. Ik zei dat het maar een probeersel was en dat ik veel beter kon. Maar Eno is iemand die het moment wil vastleggen, en dus bleven die woorden. Nu moet ik ze voor de rest van mijn leven zingen. En het is nog wel onze populairste livesong. Dat is voor mij de knapste samenvatting van U2: die tegenstelling."

Minstens even belangrijk als de nieuwe cd is de wereldwijde Horizon-tour die op de plaat zal volgen en twee of drie jaar zal duren. Tijdens de Joshua Tree-tour, betaalde je voor een kaartje voor een optreden minder dan voor de cd. In een radicaal geherstructureerde muziekbusiness zullen de kaartjes voor de Horizon-tour tien tot vijftien keer de prijs van de cd kosten. De bands kijken voortaan naar de ticketverkoop in plaats van naar de verkoop van hun cd's.

Twee jaar geleden tekende U2 voor naar verluidt 100 miljoen pond (een goede 113 miljoen euro) een contract van twaalf jaar met Live Nation, de grootste concertpromotor ter wereld. Live Nation verzorgt nu in exclusiviteit de tours van U2, de merchandising en de digitale en de merkrechten.

Wat de Horizon-tour precies zal worden, blijft een goed bewaard geheim. En dat is geen toeval. "Wij hebben er nog niets over verteld en misschien zou ik nu ook beter zwijgen, maar we werken aan een technisch idee dat mij al een jaar of zeven, acht bezighoudt", zegt de zanger. "Als je in openlucht speelt, heb je normaal een podium met een voortoneel en links en rechts een muur van luidsprekers. Zo werken alle optredens die je ziet. Maar wij gaan proberen om het zonder te doen. We werken nu aan de architectuur - en aan de financiering. Als het lukt, dan zullen we meer mensen kunnen binnenlaten, zal iedereen beter kunnen zien en dichter bij de actie staan. En we willen een flinke proportie goedkope tickets. In dit economische klimaat moet je de mensen waar geven voor hun geld."

"De recessie zal het karakter van de tours veranderen. Je kunt gewoon niet negeren wat er gebeurd is", zegt The Edge. "Wij hebben een fortuin verloren, maar alleen op papier."

Door de plaat op vijf verschillende fysieke formaten uit te brengen (en niet alle 'extra inhoud' zal online beschikbaar zijn) hopen zij het publiek weer naar de veelgeplaagde platenwinkel te krijgen. De wereldwijde muziekindustrie staat op de rand van de ondergang, terwijl mensen hun muziek gratis illegaal downloaden en de ene platenwinkel na de andere over de kop gaat.

Ultraviolette lampen

"Een plaat gaan kopen, dat hoorde bij het plezier van het luisteren", vindt Bono. "Toen ik in Ballymon, in Dublin, woonde, moest ik twee bussen nemen om naar school te gaan, een naar het centrum en daarna een naar Mount Temple, in Clontarf. De eerste bus zette mij af in Marlborough Street en daar had je een platenwinkel, Golden Discs, en de Sound Cellar van Pat Egan, een verbazend krocht met ultraviolette lampen. De cd gaat dood en wat ervoor in de plaats komt, is de zuivere download en dat vind ik niet goed genoeg. Wij zouden dat graag veranderen. Als de mensen digitaal gaan, willen wij een heleboel nieuw materiaal hebben dat je op de televisie kunt afspelen terwijl je naar de muziek luistert. Op deze plaat hebben we al een stap in die richting gezet met de film van Anton Corbijn, die je op het scherm als visuele begeleiding van de muziek kunt bekijken. Ik ben op dat idee gekomen terwijl ik op een dag mijn iPod via de tv afspeelde. Het scherm was leeg en ik vond dat er een manier moest bestaan om het te vullen met inhoud die bij de muziek paste. De film van Anton bestaat uit een reeks beelden die overeenkomen met de songs."

De dag na het interview zullen ze op de Brit Awards de nieuwe cd voor het eerst live laten horen. Ze weten nu al dat ze in de volgende weken bejubeld en beschimpt en geanalyseerd zullen worden. "Wat niemand lijkt te snappen", zegt Bono, "is dat alles wat de mensen over U2 denken - dat wij aan grootheidswaanzin lijden, dat we arrogant zijn, enzovoort - gewoon niet klopt. Dat zien de mensen niet. will.i.am heeft aan de nieuwe plaat meegewerkt en hij was geschokt door ons gebrek aan ego. Hij zei: 'Jullie fans hebben grotere ego's dan jullie.' De vent in de spots, de performer, die heeft ego. Maar de mensen zien de andere vent niet - vergelijk het met de Wizard of Oz. En ik weet waarom niemand het merkt. Het ligt aan mijn grote mond."

Vertaald door Bart Holsters.

Bono over het geheim

van het succes van U2

"Wij hebben een onzekerheid die gebaseerd is op de wetenschap hoe moeilijk het is om het echt goed te doen. Onze onzekerheid is onze zekerheid."

The Edge over de

Ierse economie

"Het alsof iemand op een fuif een stinkbommetje laat ontploffen. Zolang de fuif volop bezig is, let niemand erop. Maar nu is de muziek gestopt."

Bono over illegaal

downloaden

"De muziekindustrie heeft enorme tactische blunders begaan. Ik wilde me niet in die discussie mengen, ik sta al op genoeg zeepkisten. De jongere bands hadden de strijd tegen illegale downloads moeten aanvoeren, maar ze slikten het idee dat dat niet hip was. 'Onze muziek is voor iedereen en wij geven ze gratis weg!' En ze liepen als lemmings het klif af."

Bono over zijn

favoriete U2-song

"'Miss Sarajevo' is mijn favoriet. Ik ben trots op die song. Hij staat op Original Soundtracks, het album dat we met Brian Eno maakten. Er staan twee knappe songs op die plaat, 'Miss Sarajevo' en 'Your Blue Room'. Maar er staat ook hier en daar wat rommel op."

The Edge over Brian Eno

"Brian Eno is onze versie van naar de kunstacademie gaan. Sinds Unforgettable Fire gebruiken wij de studio als een instrument op zich. Dat heeft heel veel te maken met de samenwerking met Eno."

Bono en The Edge over de beste U2-tour aller tijden

l Bono: "Pop was ons hoogtepunt, esthetisch beter dan Zoo TV en als kunstproject een zuiverder idee. De versie van 'Please' op Live In Mexico is een van onze beste momenten."

l The Edge: "Het is op heel veel vlakken onze allerbeste tour."

The Edge over Bono

"Veel teksten van Bono hebben evenveel te maken met de klanken als met de woorden op zich. Als wij een melodie hebben, probeert Bono alles wat in de muziek zit in woorden te vertalen. Hij probeert het kernidee weer te geven of een kernidee te vinden dat bij de muziek past. Dat is ontzettend moeilijk."

Bono over The Edge

"Hij is de invloedrijkste gitarist van de voorbije 25 jaar. Zet de radio aan en je hoort zijn invloed in heel veel songs. Maar hij krijgt daar geen erkenning voor."

Bono over Adams managersambities

"Toen we pas begonnen, was Adam van school gegooid. Hij maakte zijn ouders wijs dat hij de manager was geworden van een nieuwe band, U2. Hij liet zelfs naamkaartjes als manager van U2 drukken en liep in Dublin de pubs af om optredens te versieren."

Bono:

Wij hebben een gebrek aan ego. Will.i.am zei zelfs: 'Jullie fans hebben grotere ego's'

n The Edge en Bono: 'De recessie zal het karakter van onze tournees veranderen.'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234