Maandag 21/10/2019

Rockband Zita Swoon gooit het over andere boeg met dansconcert 'Dancing with the Sound Hobbyist'

'We zijn nu enkel voor de vorm gegaan'

Zita Swoon presenteert morgen een nieuw project in De Warande in Turnhout. Dancing with the Sound Hobbyist is een concert van Zita Swoon met dans van Simon Mayer onder begeleiding van choreografe Anne Teresa De Keersmaeker. 'The Sound Hobbyist, dat zijn wij', zegt Stef Kamil Carlens. 'Muziek is ons beroep én onze hobby.'

DOOR JOZEFIEN VAN BEEK

BRUSSEL l Na een relatief korte repetitieperiode heeft Zita Swoon een resem nieuwe nummers klaar. "De muziek is volledig nieuw en heel anders dan wat het publiek van ons gewoon is", aldus Stef Kamil Carlens. "We gebruiken bijvoorbeeld geen drums, maar wel veel percussie. Daarvoor gebruiken we veel kleine percussie-instrumenten en een aantal voorwerpen die gewoon een goed geluid maken. Bovendien zitten er xylofoons in de nummers, wat nieuw is voor Zita Swoon.

"De helft van de muziek is instrumentaal, de andere helft gezongen. Echt experimenteel is het niet, maar het is in ieder geval geen popmuziek. Ik weet niet hoe ik het precies moet omschrijven. Op ongeveer de helft van de songs wordt gedanst door Simon Mayer, een Oostenrijkse danser van Anne Teresa De Keersmaekers gezelschap Rosas."

Simon Mayer is zelf ook muzikant. Zal hij mee muziek maken?

Carlens: "Ja. Dat was van bij het begin het uitgangspunt. Ik heb aan Anne Teresa De Keersmaeker gevraagd of ze een paar dansers kende die ook muzikant zijn. Ik wilde niet de hele tijd dans. Dan is het leuk als de danser, op de momenten dat hij niet danst, gewoon mee in de band stapt en meespeelt. Uiteindelijk is dat redelijk beperkt gebleven. Hij zingt een paar keer mee en in twee nummers speelt hij gitaar en xylofoon."

Komt er een cd uit met deze muziek?

"Voorlopig niet. Misschien zullen we het ooit wel opnemen, maar we gaan er eerst mee toeren. Ik ben heel blij dat we eindelijk eens een toer kunnen doen zonder dat we op de klassieke rock- of popmanier eerst een plaat moeten maken die we dan moeten promoten door concerten te spelen. Dat heb ik altijd een vreselijk keurslijf gevonden. Ik ben dus heel tevreden dat we nu gewoon op tournee kunnen gaan."

Het is een concert, geen dansvoorstelling. Kun je Dancing with the Sound Hobbyist eens vergelijken met Plage Tattoo, de voorstelling die Zita Swoon heeft gemaakt met dansers van Les Ballets C. de la B.?

"Een concert met dans is een heel ander gegeven dan een dansvoorstelling. Aan Plage Tattoo hebben we veel langer gewerkt. Nu is het allemaal veel impulsiever en sneller gebeurd. Bovendien is de muziek totaal anders. Voor Plage Tattoo waren we maar met drie muzikanten. Het was de bedoeling om heel industriële, koude klanken te maken. Dat paste bij het stuk. We hebben toen lang gezocht naar een verhaallijn. Dat heb ik nu bewust niet gedaan. Nu wordt er niets verteld, behalve in de songteksten. De bedoeling was om boeiende, mooie muziek te maken met goede dans erop. We zijn enkel voor de vorm gegaan."

Wat betekent de titel precies?

"The Sound Hobbyist, dat zijn wij. Muziek maken is ons beroep én onze hobby. De muziek die we nu brengen omvat nummers die vaak blijven liggen omdat ze op een gewoon concert niet passen. We componeren veel instrumentale nummers, maar die kunnen we nooit brengen. Daarom hebben we anderhalf jaar geleden besloten om daar eens echt tijd voor te maken en alleen met die dingen naar buiten te komen die normaal niet aan bod komen. Dat zijn namelijk heel mooie en boeiende dingen. Ze moeten wel in het juiste kader gebracht worden: in een theaterzaal met een zittend publiek dat echt de tijd neemt om ernaar te luisteren. We wilden onze andere kant, onze hobbykant, laten zien. (lacht)"

Dan zullen de teksten waarschijnlijk ook beter uitkomen.

"Ja, dat denk ik wel, zeker ook omdat er geen drums zijn. De nummers gaan over verschillende onderwerpen. Ik was nogal aangegrepen door wat er nu in Gaza en in Congo gebeurt. Dus daar is een song uit gegroeid. Verder is er onder andere een song over weggaan en een over fietsen. Fietsen vind ik echt fantastisch. Dus heb ik het plezier ervan bezongen in een lied. Een ander nummer gaat over hoe ik mijn begrafenis zou willen. (lacht) Dat is een heel vrolijk lied. 'After I'm Gone' heet het."

Hoe moet je begrafenis er dan uitzien?

"Als een feest. Een van de strofes gaat zo: 'I won't settle for a funeral with coffee and bread for an hour or so until the people leave. That won't set me free.' Begrafenissen hebben achteraf altijd een koffietafel die snel stilvalt. Ongeveer tien jaar geleden heb ik op een begrafenis gespeeld, een heel tragische gebeurtenis. Een jongen van ongeveer achttien jaar had op reis gelift. De wagen is in een ravijn gereden. Omdat hij fan was van Zita Swoon vroegen zijn ouders ons of we op zijn begrafenis wilden spelen. Dat konden we natuurlijk niet weigeren. Eerst werd de kist in een soort stoet door Gent gedragen met een fanfare erachteraan. Uiteindelijk belandde de kist in een kraakpand waar die jongen heel vaak kwam. Daar hebben we gespeeld. Vrienden en familie lazen brieven voor. Dat was een heel mooie begrafenis. Ik wil mijn begrafenis ook iets feestelijks geven. Het staat volledig in dat nummer beschreven."

Beetje luguber.

"Ja, ik vond het zelf soms ook een beetje raar. Maar ik heb een heel sterke behoefte om doodgaan, de dood en ook mijn eigen dood uit de taboesfeer te halen. Om het erover te hebben, ook tegenover mijn zoon. De dood is iets natuurlijks en onvermijdelijks, dus zo moet ze ook worden beschouwd. Dat is heel belangrijk. Dat stilzwijgen over de dood is een heel slechte gewoonte van de westerse beschaving."

Dancing with the Sound Hobbyist is een concert met dans. Plage Tattoo was een dansvoorstelling met muziek. Je hebt ook al soundtracks geschreven, onder andere voor films, maar ook voor een luisterboek van Bart Moeyaert. Hoe is dat om te doen?

"Zalig. Ik doe dat heel graag. Vooral dat boek van Bart Moeyaert was heel leuk. Aan zulke dingen werk ik meestal alleen. Dat is super. Het moeilijke aan filmmuziek is dat er heel veel geluid zit in film: de stemmen van de acteurs, achtergrondgeluiden en dan nog eens de muziek. Een moeilijk geluidslandschap dus. In dat opzicht was het luisterboek van Bart Moeyaert heel leuk om te doen. Behalve de muziek was er maar een ander geluid, Barts stem. Voor de rest was het volledig stil. Er was dus heel veel plaats voor de muziek."

Hoeveel vrijheid heb je bij het maken van zo'n soundtrack?

"Dat hangt van de regisseur af, maar dat valt meestal wel wat tegen. De film is van de regisseur natuurlijk, dus hij heeft over alles de eindbeslissing, ook over de muziek. Met Hilde Van Mieghem heb ik heel nauw samengewerkt voor De kus. Zij kwam 's avonds na het monteren altijd luisteren naar wat ik had gedaan.

"Met Patrice Toye heb ik eens gewerkt aan een tv-film. Daar moest het dus allemaal wat sneller gaan. Op het einde heeft ze alle muziek die ik voor bepaalde scènes had gemaakt op andere plaatsen gezet. (lacht) Ik vond dat toen wel vervelend. Maar ja, het is haar film."

Rudy Trouvé maakt ook graag soundtracks bij films, maar niet als de muziek puur illustratief moet zijn.

"Dat is het moeilijke natuurlijk. De regisseur verwacht dat de muziek de scène op een bepaalde manier versterkt. Er zijn gewoon een aantal dingen die altijd werken. Veel mensen zijn daar nogal conservatief in. Een trieste scène, daar zet je gewoon violen in mineur onder. Als je dan een beetje buiten de lijntjes kleurt, zoals Rudy Trouvé en ik doen, dan wordt het moeilijker leesbaar. Tegelijk wordt het ook boeiender. De muziek gaat een heel andere rol spelen in de film."

Heb je nog tijd om aan beeldende kunst te werken?

"Af en toe, in mijn vrije tijd. Maar ik kan er pas echt aan doorwerken als ik gevraagd word voor een tentoonstelling. Onlangs heeft Jan Fabre me gevraagd om iets te maken voor de permanente collectie van zijn theater. Hij heeft al verschillende werken van grote namen. Hugo Claus heeft er zelfs iets op de muur geschilderd.

"In december heb ik voor Fabre een gigantisch werk in staal gemaakt dat nu in een oude lichtschacht hangt. Het is een figuur die ik heel vaak gebruik, een soort monster, maar dan heel strak en gestileerd. Het werk heet Tristesse transparante. Je kunt door het monster kijken. Het werk symboliseert donkerte. Het staat voor oorlog, ruzie en bedrog. Het grote kwaad in de wereld. Met die monstervorm doe ik van alles. Het is een work in progress. De monsters transformeren, ze moeten muteren van iets donkers in iets vrolijkers. Ze krijgen kleur. Het werk voor Fabre is nog niet in kleur, maar wel transparant. Dat is de eerste stap van de metamorfose. Het klaart al een beetje op. Er is hoop."

Je zei ooit dat beeldend werk maken datgene is wat je het liefste doet.

"Ja. Misschien is dat omdat het in contrast staat met mijn ander werk, muziek maken. En omdat ik het alleen kan doen. Daardoor is het een groot rustpunt. Ik ben eigenlijk artistiek leider van ons gezelschap. Ik moet alles modereren en begeleiden en ik draag de eindverantwoordelijkheid. Een redelijk intense job. Als ik voor een wit blad papier zit of iets knutsel, dan is dat echt bijna vakantie. Ik heb een opleiding beeldende kunst gevolgd, maar de muziek heeft toch de bovenhand gekregen.

"In de beeldende kunst zal ik natuurlijk nooit zover kunnen gaan als een kunstenaar die er elke dag mee bezig is. Bij mij groeit alles veel trager omdat ik er maar af en toe mee bezig ben. Maar dat vind ik niet erg. Grootse ambities heb ik niet. Ik doe graag mee aan een tentoonstelling, maar ik ga er zelf niet echt naar op zoek. In Antwerpen heb ik wel een galerie, Van Der Plancken. Die is verhuisd en opent opnieuw in februari. Er zal één werk van mij staan, in brons. Ooit zou ik er graag een solotentoonstelling doen. Maar wanneer? Dat weet ik niet?"

De lijst met speeldata vindt u op www.zitaswoon.com.

n Stef Kamil Carlens van Zita Swoon: 'De muziek die we nu brengen omvat nummers die vaak blijven liggen, omdat ze op een gewoon concert niet passen. We wilden onze andere kant, onze hobbykant, eens laten zien.'

Stef Kamil Carlens:

Ik ben blij dat we eindelijk eens kunnen toeren zonder eerst een plaat te moeten maken. Dat heb ik altijd een vreselijk keurslijf gevonden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234