Woensdag 07/12/2022

ROCK u Win Butler en Régine Chassagne, het echtpaar achter The Arcade Fire

'Muzikanten willen tegenwoordig alleen nog carri�re maken. Zo verliezen ze uit het oog waar het echt om gaat''Het westerse denken bulkt van de arrogantie. Het is niet omdat je iets kunt beschrijven dat je het ook kunt uitleggen'

@9 bolletje=

'Ik ben een zwangere vrouw die dringend moet bevallen'

Weinige platen werden de jongste maanden door de muziekpers onder zoveel superlatieven bedolven als het debuut van The Arcade Fire. De fraai georkestreerde popsymfonietjes van het sextet uit Montréal zijn van een wrede schoonheid en overspoelen de luisteraar als vloedgolven. 'Win Butlers gevoel voor drama past perfect bij zijn songs over leven en dood', oordeelde David Bowie, die prompt vijftig stuks van Funeral bestelde om aan zijn vrienden cadeau te doen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

Excentriek, maar zonder pose. Veelkleurig, maar net niet te exuberant. De muziek van The Arcade Fire laat zich niet makkelijk omschrijven. De groep bestaat uit zes multi-instrumentalisten aangevoerd door zanger Win Butler, een Texaan die enkele jaren geleden naar Québec verhuisde om er godsdienstwetenschappen te studeren, en zijn vrouw, de voormalige barokmuzikante Régine Chassagne. Samen met Richard Parry, Tim Kingsbury, Howard Bilerman, William Butler en enkele losse krachten legden ze tijdens de winter van 2004 hun meeslepende cd-debuut Fune-ral vast, zo genoemd omdat tijdens het opnameproces negen verwanten van de bandleden het leven lieten. Een doemplaat is het echter niet geworden, want wie zich bewust is van zijn sterfelijkheid, gaat juist nog omzichtiger met het leven om.

'Your dreams are the only thing that save ya' zing je in 'Rebellion'. Is The Arcade Fire het product van zo'n droom?

Win Butler: "Ja. Ik had een visioen en dat wilde ik verwezenlijken. Een plaat maken is hard labeur, maar aangezien we songs schrijven vanuit een innerlijke dwang, was het een noodzakelijke stap. Régine en ik zijn ontzettend productief, en het is essentieel dat je dat materiaal ergens kwijt kunt, zodat je je verder kunt blijven ontwikkelen. Vergelijk het met een hoogzwangere vrouw die dringend moet bevallen."

Met een titel als Funeral had ik een sombere plaat verwacht. Verrassend genoeg noodt ze meer tot feesten dan tot rouwen.

"Veel van de nummers gaan over tegenstrijdige dingen en ik hou van de spanning die zoiets oproept. 'The neighbors can dance in the police disco lights': zo'n beeld is interessant, omdat het verwarring sticht. Een soortgelijk mechanisme zie je aan het werk in oude Motown-songs: intrieste teksten op muziek die zo opgewekt klinkt dat je, zonder het te beseffen, aan het dansen slaat.

"Zelf hebben we dat principe toegepast op 'Haïti'. Régines ouders zijn op dat eiland opgegroeid, maar moesten op de vlucht voor de gewelddadige uitwassen van het Duvalier-regime. Zolang je geen acht slaat op de tekst, dein je lekker mee. Maar zodra je doorhebt waar het over gaat, word je overvallen door een gevoel van onbehagen."

Jullie muziek klinkt theatraal en bombastisch. Is die wall of sound een gevolg van de overlijdens die jullie tijdens de opnamen te verwerken kregen? Primitieve stammen maken doorgaans ook lawaai om boze geesten te bezweren.

"Op die manier heb ik nog nooit over ons werk nagedacht. Wat ik opwindend vind aan rockmuziek is dat ze in staat is een bepaald soort energie te kanaliseren. Met rock kun je dingen uitdrukken die zich niet onder woorden laten brengen."

De leden van The Arcade Fire hebben uiteenlopende muzikale achtergronden. Is het niet moeilijk tot een consensus te komen?

"De songs bepalen de sound. We luisteren naar wat een liedje nodig heeft en proberen in functie daarvan de instrumentatie en productie in te vullen. De rol van de muzikanten is niet strikt gedefinieerd, maar iedereen dient de compositie. De stilistische verpakking spruit daar rechtstreeks uit voort."

In welke mate verschilt jullie eerste ep van Funeral?

Régine Chassagne: "Eigenlijk was het niet meer dan een demo, 's zomers ingeblikt in een schuur met waanzinnig slechte apparatuur."

Butler: "In 2002 speelden we nog in een totaal andere bezetting. We waren geen echte groep, spraken nauwelijks met elkaar en er zat geen lijn in de opnamen. Maar de songs hebben wel wat gemeen met die uit Funeral. De meeste prijken nog altijd op onze setlist en we overwegen zelfs enkele ervan opnieuw op te nemen. Op Funeral hoor je dat we inmiddels een hechtere band zijn."

Als echtpaar vormen jullie de kern van The Arcade Fire. Ook Wins broer speelt mee. Bevorderen die familiebanden de communicatie?

Butler: "Het is nooit anders geweest. Hoe kunnen we dan vergelijken?"

Chassagne: "De intieme relatie die we met elkaar hebben, heeft zeker zijn voordelen. De interactie verloopt directer, we hoeven elkaar niet met fluwelen handschoentjes aan te pakken. Een muzikaal menigsverschil leidt nooit tot persoonlijke conflicten, daar zijn gelukkig geen misverstanden over. Maar als je tijdens een tournee de hele tijd in een minibusje geprangd zit, is een goede verstandhouding essentieel. Anders word je gek."

Jullie zijn in een mum van tijd populair geworden. Toch spreekt uit je internetdagboek weinig euforie. 'Veel mensen beschouwen muziek als een vorm van competitiesport en daar word ik triest en paranoïde van', schrijf je.

Butler: "Het gaat met ups en downs. Het openbare aspect van wat we doen heeft bizarre neveneffecten en dat is wel even wennen. Kijk, als iemand je een goede maaltijd voorzet, zeg je niet: 'Ha, dit herinnert me aan een schotel die ik eens heb genuttigd in New York in 1999.' Neen, je vindt het lekker en je geniet. Simpel. In muziek wordt echter almaar vergeleken en geanalyseerd. Heb je weleens gehoord van de kwantumtheorie? Daarin wordt gesteld dat je de allerkleinste neutronen en protonen niet kunt waarnemen, omdat je, door ze te bekijken, hun aard verandert. Volgens mij gaat dat ook op voor muziek. Door in te zoomen op bepaalde details ervan, heb je geen oog meer voor het geheel."

Je deelde al het podium met David Byrne en ook David Bowie is een Arcade Fire-fan. Gevleid?

"Uiteraard. Een architect hecht toch ook meer belang aan de mening van een collega dan aan die van een betweter die nog nooit van dichtbij een tekentafel heeft gezien? Het oordeel van een artiest schat ik hoger in dan het commentaar van een student die vindt dat we op deze of gene groep lijken. Zeg eens eerlijk, wie van beiden zou jij ernstig nemen?"

Win, je grootvader was de befaamde steelgitarist en big-bandleider Alvino Rey, die in maart vorig jaar overleed. Welke invloed had hij op jou?

"Hij was een lichtend voorbeeld, niet alleen als artiest maar ook als mens. Muzikanten zijn tegenwoordig zo geobsedeerd door de idee carrière te maken, dat ze uit het oog verliezen waar het echt om gaat. Ze zwaaien met allerlei regeltjes over wat al of niet 'cool' is, en zijn na vaak twee of drie jaar alweer ver-dwenen.

"Mijn grootvader was al beroeps op zijn zestiende, trad voor het eerst op in de Eerste Wereldoorlog en was in 1995 nog in de studio actief. Zijn muzikale loopbaan is in de loop der jaren alle richtingen uitgegaan. Maar hij verdiende veel geld, vloog rond in een privé-jet en toerde met een orkest van zestig man. Hij was voor alles in, zolang hij maar aan de gang kon blijven.

"Muziek maken was zijn leven en in die mentaliteit herken ik me helemaal. Daarom hebben we op de b-kant van een van onze singles zijn nummer 'My Buddy' gezet. Als hommage. Het is een geweldige radio-opname uit 1941, met de beste band die hij ooit heeft gehad."

Chassagne: "Het was de eerste song die Alvino Rey ooit uitbracht en de laatste die werd gespeeld tijdens zijn begrafenisdienst. Voor ons heeft die dus symbolische waarde."

Veel liedjes uit Funeral draaien om jeugdherinneringen.

Butler: "In 'Laïka' bekijk ik de wereld door de ogen van een kind; in 'Power Out' en 'Rebellion' staan ouders centraal die denken dat ze bepaalde dingen voor hun kinderen verborgen kunnen houden. Maar eigenlijk kan of wil ik over mijn songs niet te veel vertellen. Ze zijn gemaakt om op verschillende niveaus te worden geïnterpreteerd. Ik denk er ook niet bewust over na: die verhaaltjes borrelen vanzelf op en iedere analyse komt ná het schrijven.

"Overigens, zodra je Funeral hebt gekocht, wordt het jouw plaat en mag je erover denken wat je wilt. Veel van mijn nummers behandelen elk hetzelfde thema, maar het wordt telkens vanuit een andere gezichtshoek behandeld. Dat verklaart wellicht waarom bepaalde woorden - 'parents', 'bedroom', 'neighborhood' - steeds terugkomen. Stilistisch klinken de tracks op Funeral erg verschillend. Het zijn de teksten die ze samenhouden."

'Sleeping is giving in' zing je. En ook: 'Wake Up'. Een oproep aan het publiek om alert te zijn en bewuster te gaan leven?

"Veel van wat ik zeg in mijn teksten is vooral aan mezelf gericht. De rebellie is dus veeleer persoonlijk dan maatschappelijk. Ik wantrouw mensen die om ideologische redenen de macht grijpen. Meestal doen ze dat louter uit eigenbelang."

Er zit een uitgesproken spirituele component in je werk. Je vertrouwt meer op je intuïtie dan op de waarneembare werkelijkheid.

"Klopt. Het westerse denken bulkt van de arrogantie. Velen geloven dat, omdat ze iets kunnen beschrijven, ze het ook kunnen uitleggen. Neem nu een verschijnsel als de zwaartekracht. Je kunt het observeren, je kunt beschrijven wat er gebeurt, je kunt er zelfs metaforen voor bedenken. Maar daarmee is het fenomeen nog niet verklaard of van zijn mysterie ontdaan. Ook religie tracht antwoorden te formuleren op dingen die we niet begrijpen, maar die poging tot zingeving gaat toch iets dieper en is gesofisticeerder. Hoe dan ook: wat ik schrijf zijn uiteindelijk maar popsongs. (lacht)"

Ben je tevreden met wat je groep tot nu toe heeft bereikt?

"Niet in artistiek opzicht: de bal is nog maar pas aan het rollen en ik zit boordevol ideeën die ik zo gauw mogelijk wil uitwerken. Maar ik heb geen redenen tot klagen. Het gaat goed met de groep, we hebben net door de VS getoerd, binnenkort komen we naar Europa en ik hoef er niet langer een bijbaantje op na te houden. Hoera, dus. Maar we letten er wel voor op dat we niet voortijdig opbranden. Ik wil vermijden dat ik muziek ga haten omdat het toevallig mijn broodwinning is. Als optreden een sleur wordt, zoek ik wel een andere bezigheid."

De cd Funeral is uit bij Rough Trade. The Arcade Fire concerteert op zondag 15 mei in het Koninklijk Circus, Brussel.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234