Woensdag 19/01/2022

'Rock-'n-roll kan écht

Little Steven, de rechterhand van Bruce Springsteen

de wereld veranderen'

Steven Van Zandt. Little Steven. Miami Steve. Drie namen voor een man die in de schaduw van Bruce Springsteen zijn eigen geschiedenis heeft geschreven. In de jaren tachtig werd de gitarist een bekende antiapartheidsactivist, en de voorbije jaren bereikte hij een nieuw publiek als Silvio Dante in The Sopranos, een van de succesvolste televisieseries ooit. Tussendoor is Van Zandt een van de populairste radio-dj's in de VS geworden.

DOOR BART STEENHAUT / FOTO'S ALEX VANHEE

Drie uur voor het optreden van Bruce Springsteen en zijn E Street Band in Hempstead, New York landt een zwarte helikopter vlak achter de plaatselijke sportarena. Goed afgeschermd door een handvol lijfwachten stappen The Boss, drummer Max Weinberg en gitarist Little Steven uit, recht in een geblindeerde wagen die hen tot in de zaal brengt. Ook in het gebouw wordt de backstageruimte strikt afgeschermd, maar eens binnen lijkt het haast of je in een andere wereld terechtkomt. Clarence Clemons zit in zijn kleedkamer wat saxofoon te spelen, gitarist Nils Lofgren en bassist Gary Talent verorberen een slaatje, en uit het vertrek van Steve Van Zandt knalt een oude plaat van de Rolling Stones. Van Zandt, of Little Steven, zoals hij ook wordt genoemd, doet de deur open, geeft een stevige handdruk, en wenkt me om binnen te komen. Zijn vertrek is aangekleed als was het een tentenkamp in de woestijn: kleurige doeken verbergen het beton van de muren, er staat een spiegel tegen de muur en een geurstokje zorgt voor een spiritueel sfeertje. Van Zandt, het haar traditiegetrouw verborgen onder een piratenbandana, draait een stoel achterstevoren, en praat over Danny Federici, de keyboardspeler van de E Street Band die op deze tournee verstek moet laten gaan omdat kanker bij hem werd vastgesteld. "Het was een schok voor iedereen. Het is de eerste keer dat we zonder een origineel groepslid de baan op gaan, en dat voelt niet goed aan. Als ik tijdens het optreden achter me kijk wil ik Danny achter zijn orgel zien zitten. Na al die jaren is zijn aanwezigheid belangrijk geworden. Maar het gaat inmiddels alweer beter met hem, en, hout vasthouden, zijn herstel verloopt tamelijk miraculeus. In Europa hopen we hem er weer bij te hebben." Zover zal het nooit komen. Enkele weken na ons gesprek verliest Federici de strijd tegen kanker. Hij werd 58.

Ik heb jullie deze tournee al een aantal keer live gezien, en het valt op dat de nieuwe nummers haast even goed onthaald worden als oude classics als 'Born to Run' en 'The River'. Merk je dat er een hernieuwde belangstelling is voor wat jullie doen?

Van Zandt: "Het publiek heeft zijn interesse in ons nooit verloren, denk ik. Maar zoals je weet, heeft de groep lang stilgelegen, en nu we weer de baan op zijn, merk je dat de band met de fans intact is gebleven. Zeker in Europa, waar ze elke nieuwe cd haast onmiddellijk een plek in hun leven geven. Weet je wat het verschil is? Europeanen komen om deel te nemen aan een concert. Ze weten dat de nieuwe cd het script van het concert zal vormen, en dus kennen ze dat script ook voor ze de zaal binnenstappen. Ze zijn erg betrokken bij een concert, terwijl Amerikanen meer observeren. Die tolereren dat er songs uit Magic op het programma staan, en achteraf nemen ze zich gegarandeerd voor om die cd te kopen, maar al bij al komen ze toch vooral voor het oudere, bekende materiaal. Dat maakt het voor mij alvast plezieriger om door Europa te toeren. Al voeg ik er meteen aan toe dat we het beste Amerikaanse publiek hebben dat een groep zich kan wensen."

De E Street Band is zowat de enige groep die er vandaag nog in slaagt om zonder gigantische decors, eindeloze kledingwissels en gimmicks een heel stadion te entertainen. Wat maakt jullie anders dan de rest, denk je?

"Alles begint met de nummers van Bruce, die stuk voor stuk staan als een huis. Bovendien komt er altijd nieuw materiaal bij. Wij zijn geen oldiesact, ook al is de manier waarop de shows worden aangekleed de voorbije dertig jaar in grote lijnen hetzelfde gebleven. Het enige wat verandert, is de muziek. We vertrekken keer op keer vanuit een andere basis, de nieuwe cd, en er gaat haast geen avond voorbij zonder dat Bruce weer andere songs in de set gooit. We vervallen nooit in routine, en dat maakt ons redelijk uniek. En daarnaast kun je er niet omheen dat iedere muzikant in de groep een uitgesproken persoonlijkheid heeft. Op het podium zijn we een band. Een bende. Een eenheid."

En naast het podium?

"We zien elkaar niet zo vaak als we niet op tournee zijn. Dat is de de reden waarom we zo goed met elkaar opschieten, denk ik (lacht). Max kom ik wel eens tegen, want die woont en werkt net als ik in New York. Met Gary en Danny praat ik ook af en toe. Mijn relatie met Bruce is door de jaren niet zo gek veel veranderd, vind ik. Natuurlijk zien we elkaar minder dan vroeger, want hij heeft een gezin dat veel van zijn tijd opslorpt. Maar we delen een gemeenschappelijke achtergrond, en ik ben nog steeds zijn spirituele bodyguard. Alleen: vroeger was ik ook nog zijn producer, en hielp ik Bruce bij het uittekenen van de arrangementen. Dat is niet langer het geval. Maar voor de rest ben ik nog steeds waar hij wil dat ik ben."

Hoe belangrijk is het dat Springsteen een hechte groep om zich heen heeft, in plaats van een losse verzameling huurlingen?

"Dat is een verschil van dag en nacht. In de rock-'n-roll draait het altijd om groepen. Een soloartiest kan nooit een rockster zijn, wat mij betreft. Zelfs Elvis Presley had van in het begin muzikanten op wie hij altijd kon terugvallen. Alleen over Bob Dylan zou je kunnen discussiëren, al hoor je dat er ook op zijn platen een hechte band aan het werk is. The Band, om precies te zijn (lacht). Maar voor de rest? The Beatles. The Stones. The Who. Led Zeppelin. U2. The Ramones. The Clash. Bruce Springsteen & The E Street Band. Dat zijn namen die de verbeelding prikkelen. Bovendien: rock-'n-roll suggereert verbondenheid en vriendschap. Dat zijn geen dingen die je in je eentje kunt belichamen."

Inmiddels is het doek gevallen over The Sopranos. Tot op welke hoogte mis je Silvio Dante?

"Na de laatste draaidag ben ik haast onmiddellijk met Bruce op tournee vertrokken, dus ik heb nog niet veel tijd gehad om heimwee naar mijn personage te krijgen. Na zes seizoenen was Silvio een deel van mezelf geworden. Het was ook aangenaam om wat vakantie van mezelf te kunnen nemen en eens een tijdje als iemand anders door het leven te gaan. Al is met de groep op tournee zijn eigenlijk vrij gelijkaardig. Daar stel ik mezelf ook ten dienste van iemand anders. Ik heb heel graag in The Sopranos geacteerd, maar dat wil niet zeggen dat ik verder nog veel ambities heb in die richting. Ze hebben me destijds ook moeten smeken om mee te doen. En toen ik toestemde, bleek er geen tijd meer om acteerlessen te nemen, dus ik heb stukje bij beetje moeten ontdekken wat het vak inhield. Of juister: inhield voor mij. Mettertijd raakte ik gewonnen voor het idee dat iedereen het karakter van alle mensen meedraagt. Van Gandhi over Bush tot Hitler. Het komt er gewoon op aan de persoonlijkheid op te diepen die bij je rol hoort. Zo ben ik eigenlijk zonder veel moeite Silvio Dante kunnen worden."

Je bent naast acteur en muzikant intussen ook een van de succesvolste radio-dj's in de Verenigde Staten geworden. Dat lijkt haast een nieuwe rage. Tom Petty, Bob Dylan en Steve Jones van de Sex Pistols hebben ook hun eigen programma.

"Die heeft mijn voorbeeld gevolgd, ja. Het voordeel is dat je tussen twee songs door uit de eerste hand achtergrondverhalen kunt vertellen. Ik heb inmiddels mijn eigen satellietzender die 24 uur per dag uitzendt, en zelfs daar heb ik haast uitsluitend mensen voor die hun plek in de rockgeschiedenis hebben verdiend. Andrew Loog Oldham, bijvoorbeeld. De voormalige manager van de Rolling Stones. Of Kim Fowley, een van de meest gereputeerde songschrijvers van zijn generatie. Mij stoort het niet dat een dj geen professionele radiomaker is. Zolang hij maar goed kan vertellen over de muziek die hij in zijn programma draait. Daar kicken de luisteraars echt op."

Je draait in Underground Garage vooral ouderwetse rock-'n-roll. Was het gemakkelijk om je programma van de grond te krijgen?

"Absoluut niet. En dat was na het eerste seizoen van The Sopranos, een van de populairste televisieseries ooit, én de eerste reünietournee van de E Street Band. Op dat moment had ik dus wel wat celebritykapitaal uitstaan, en toch wees iedereen mijn voorstel om een echt rockprogramma te maken af. Ik ben bij 350 radiostations met mijn idee gaan leuren, en alle 350 zeiden ze nee. Omdat ze er bang voor waren. Terwijl ik er niet eens geld voor vroeg, hé? Ze mochten de show gratis uitzenden, en ze kregen er mezelf als dj bovenop. Het heeft een jaar geduurd voor ik twintig zenders kon overtuigen om me een kans te geven. In april 2002 zijn we op antenne gegaan, en de waarderingscijfers waren zo hoog dat we de aanvragen van geïnteresseerde stations op de duur niet meer konden bijhouden. Vandaag heb ik in Amerika alleen al een miljoen luisteraars. En ook in Europa is de belangstelling groot. We zitten al in Spanje, Nederland en Italië. Tegen het eind van het jaar zouden ook Noorwegen, Zweden en België moeten volgen."

Inmiddels lijkt het alsof je een kruistocht bent begonnen om gitaarrock weer een plaats te geven op de radio.

"Dat komt omdat rock-'n-roll in Amerika geen deel meer uitmaakt van het alledaagse leven. Het is mijn roeping om de rock te redden. Ja, dat méén ik. Het kan onnozel klinken, maar die muziek heeft écht de kracht om de wereld te veranderen. Alleen dreigt dat besef stilaan verloren te gaan. Je moet maar eens proberen om een zender te vinden die nog een elpeenummer van de jonge Rolling Stones durft te draaien. Of iets van The Beatles. Als het zo verder gaat, weet over tien jaar niemand nog wie Lennon en McCartney waren. Het is belangrijk dat die muziek gehoord wordt, ook door de jongeren van vandaag. Ik snap niet waarom rock van de radio wordt geweerd. Het succes van muziekfestivals bewijst dat de interesse van het publiek nog nooit zo groot is geweest."

Je bent nu ook bezig met een cursus samen te stellen die je vanaf volgend jaar in alle middelbare scholen gedoceerd zou willen zien: de geschiedenis van de rock-'n-roll.

"Yep, dat wordt mijn laatste veldslag waarmee ik de oorlog wil winnen. Ik wil een soort rock-'n-roll highschool oprichten, en de gesprekken daarover zijn volop bezig. Ik heb zelf een veertigtal hoofdstukken uitgetekend, van Son Volt en Robert Johnson tot nu, waarin de geschiedenis wordt verteld. Ik heb de beste popjournalisten van de Verenigde Staten ingehuurd om die cursus op een heldere en bevattelijke manier in beeld te brengen. We werken aan een lessenpakket met leerplannen, boeken, cd's, dvd's en websites, en de lessen zullen gratis toegankelijk zijn. We zijn nu fondsen aan het werven om goede leraars aan te trekken, want we willen dat die lessen in elke school gratis worden aangeboden. En zodra het project in de Verenigde Staten op poten staat, willen we ons actieterrein uitbreiden naar de rest van de wereld."

Heb je nog plannen om je solocarrière weer op te pikken?

"Nee. Ik heb een vijftal platen gemaakt, en daarop heb ik gezegd wat ik te zeggen had. Maar binnenkort verhuis ik naar een nieuw kantoor waar ook een opnamestudio in gevestigd is. Ik wil wel weer andere artiesten gaan producen. De bands die ik teken op mijn label, bijvoorbeeld. En wat componeren met collega's."

Vroeger had je heel uitgesproken meningen over het buitenlandse beleid van de Verenigde Staten. Je lijkt me wat gekalmeerd op dat vlak, niet?

"Ik ben heel lang politiek geëngageerd geweest, dat is waar. En Bush is niet beter dan zijn vader of Ronald Reagan. Ik vind het gruwelijk wat Amerika in Irak heeft aangericht. Bovendien: na de tragedie van 11 september leek het er even op of de rest van de wereld met ons te doen had, maar al die buitenlandse goodwill is meteen weer doodgebloed. Mocht Barack Obama toen al president zijn geweest, hadden we misschien met een schone lei kunnen herbeginnen. Maar Bush was te machtsgeil om dat in te zien."

In Europa lijkt iedereen er inmiddels van uit te gaan dat de volgende president van de Verenigde Staten een democraat wordt. Is dat optimisme gegrond, volgens jou?

"Het zal een zware krachtmeting worden, en ik sluit zeker niet uit dat de Republikeinen het uiteindelijk toch nog halen. De Democraten hebben zichzelf enorm verzwakt doordat de Clintons een heel harde campagne tegen Obama hebben gevoerd. Ik ben geen fan van Bill en Hillary. Ze hebben nooit de belangen van het land voor ogen gehad, zijn er altijd op uit geweest om hun eigen zakken te vullen. En daarvoor zijn ze, ook binnen hun eigen partij, over lijken gegaan."

Ten slotte: je hebt Magic onlangs de laatste rock-'n-rollplaat in de geschiedenis genoemd. Je ziet de toekomst somber in, kortom?

"Niet noodzakelijk. Ik bedoelde daarmee dat het de laatste rockplaat is die op de ouderwetse manier gemaakt, gepromoot en verkocht zal worden. Met nummers die op een cd worden geperst, op de radio te horen zijn en gespeeld worden door een groep die de moeite doet om die achteraf ook in je stad live te komen uitvoeren. Over vijf jaar is de cd verdwenen. Dan zullen er alleen nog downloads zijn. En vinyl. Die tendens merk je nu al. En eerlijk gezegd: maar goed ook dat cd's ten dode zijn opgeschreven. Ik heb het altijd spuuglelijke dingen gevonden."

Bruce Springsteen & The E Street Band treden vanavond op in een uitverkocht Sportpaleis. De radioshows van Little Steven zijn te beluisteren via www.littlestevensundergroundgarage.com.

In de rock-'n-roll draait het altijd om groepen. Een soloartiest kan nooit een rockster zijn, wat mij betreftAls het zo verder gaat, weet over tien jaar niemand nog wie Lennon en McCartney waren

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234