Zaterdag 25/09/2021

'Rock-'n-roll heeft me letterlijk het leven gered'

Ryan Adams kickte af van de drugs, zwoer de alcohol af, en wrikte zich los uit de wurggreep van zijn vroegere platenfirma. Resultaat? Een herboren artiest die zijn kwakkelende carrière weer op de rails heeft gezet, en met het uitstekende 'Ashes & Fire' een glorieuze comeback maakt.

Ryan Adams is terug van heel ver weggeweest. De Amerikaanse singer/songwriter ziet er niet alleen opvallend gezond uit, met het overwegend akoestische Ashes & Fire bracht hij onlangs een van de beste platen uit zijn hele carrière uit. Een opmerkelijke, haast onverhoopte kentering van het lot, want lange tijd wekte Adams de indruk dat hij zijn beste kaarten verspeeld had. De zanger werd in het begin van zijn carrière consequent in één adem genoemd met zijn grote voorbeeld, de legendarische Gram Parsons. Als zanger van Whiskeytown, een band die eind jaren negentig naam maakte als een van de grondleggers van de Amerikaanse alt.countryscene, werd hij bewierookt door iedereen, van Emmylou Harris tot Elton John. Na de split bracht Adams twee soloplaten uit, waarop hij zich profileerde als een van de meest getalenteerde songschrijvers van zijn generatie.

Helaas deelde hij niet alleen het talent van Parsons, maar ook diens neiging tot zelfdestructie. De platen bleven elkaar weliswaar aan een indrukwekkend tempo opvolgen, maar het resultaat werd almaar wisselvalliger. Pas met Ashes & Fire, een ingetogen, elegante plaat, zet hij zichzelf nu weer op de kaart. Al minimaliseert Adams de sombere periode die hij achter de rug heeft. "Indianenverhalen maken deel uit van de rock-'n-roll. Kijk naar Keith Richards: als die écht zoveel drugs zou hebben genomen als overal gezegd en geschreven wordt, dan zou hij al twintig jaar dood zijn geweest.

"De hele rockbusiness is gebaseerd op overdrijving. Ik ben destijds beginnen drinken omdat ik niet goed in mijn vel zat. Dat was toen ik nog bij Whiskeytown zong. Die groep wordt op een voetstuk geplaatst, maar ik voelde me daar niet goed bij. Ik hecht niet aan de songs die ik toen schreef, en ik voelde me verloren. Achteraf denk ik dat we vooral veel mensen hun tijd hebben verspild."

Ik heb je een jaar of tien geleden ook al eens geïnterviewd, en toen zou ik gezworen hebben dat je verslaafd was. Om eerlijk te zijn: je zag er verschrikkelijk uit. Ontzettend eenzaam ook.

"Eenzaam? Dat zou kunnen. Dat is iets dat bij muzikanten vaak onderschat wordt: de eenzaamheid. Zeker op tournee. En ik heb wel drugs genomen, maar het was pas op het einde dat ik echt met levensgevaarlijk spul begon te experimenteren. Al bij al denk ik dat ik het tamelijk onder controle heb kunnen houden, maar af en toe gleed ik echt af, en daarom ben ik er uiteindelijk ook mee gestopt. Ik ben helemaal afgekickt nu. Ik gebruik geen harddrugs meer, en ik drink geen alcohol. Meer nog: ik vind sterke drank zo weerzinwekkend dat ik geen vrouw zou kunnen kussen die naar alcohol proeft."

Je hebt er vroeger nooit een geheim van gemaakt dat je ook onder invloed van drugs componeerde. Kwam dat je songschrijven ten goede, vind je?

"Coke heeft als effect dat het je zelfvertrouwen opkrikt en de twijfel elimineert. Dat is een niet te onderschatten pluspunt. Ik heb ook nog met paddenstoelen geëxperimenteerd. Het nadeel is dat al die middelen niet alleen een invloed hebben op hoe je schrijft, maar ook op je persoonlijkheid. In die periode gedroeg ik me als een klootzak. Ik haatte mezelf omdat ik mezelf niet kon zijn."

Heb je nog affiniteit met de platen die je in die periode uitbracht?

"Het was misschien niet de meest opbeurende periode uit mijn leven, maar ik heb het overleefd. Mijn grootste frustratie was dat ik mijn job - muziek maken - zo goed mogelijk probeerde te doen, maar dat me dat door mijn eigen platenfirma onmogelijk werd gemaakt. Het is triest dat ik tussen mijn vijfentwintigste en mijn vijfendertigste veel energie heb verspild bij een draconisch platenlabel dat geen enkele affiniteit had met wat ik deed. Het zijn geen verloren jaren, omdat ik sowieso muziek bleef maken. Ik had toen al kunnen zijn wie ik nu ben, maar ik kreeg er de ademruimte niet voor. Ik ben blij dat ik op mijn tanden heb gebeten en me niet om zeep heb laten helpen. Al is het bij momenten kantje boordje geweest."

Nooit de moed opgegeven?

"Ik heb altijd voor ogen gehouden dat ik vroeg of laat wel weer een carrière zou hebben. Maar er zijn zeker momenten geweest dat ik overwogen heb om iets anders aan te vangen met mijn leven. Boeken schrijven of zo. Dat heb ik trouwens uiteindelijk ook gedaan. Alleen: de passie voor muziek is nooit weggeëbd. Het is triest, omdat ik als twintiger echt wel een getalenteerde kerel was. Het zou mooi zijn geweest als ik toen wat meer steun had gekregen van mijn label en mijn management. Het werd nog mooier toen het meisje dat mijn promo deed trouwde met de grote baas van mijn platenfirma. Dus die keerde zich tegen me. En toen werd mijn manager hoofd van de artiestenbegeleiding op hetzelfde label. Ze stonden dus aan de andere kant van de lijn, en de mensen die ik aannam om ze te vervangen werden consequent gekloot. Enerzijds wilden ze mijn platencontract niet ontbinden, maar anderzijds lieten ze geen gelegenheid ongemoeid om mijn carrière te torpederen. Het was gemeen. En kinderachtig. En geweldig demotiverend."

Je jongste plaat wordt als je beste in tien jaar beschouwd. Gekke vraag misschien, maar ben je het daar als de schepper van dat werk mee eens?

"Ik hou van alle platen die ik gemaakt heb, maar deze wordt beter onthaald omdat mensen nostalgisch zijn naar de platen die ik vroeger met Whiskeytown maakte, en naar mijn eerste paar soloplaten. Mij goed, maar persoonlijk vind ik Cold Roses en Love Is Hell veel samenhangender. Dat zijn platen waar het karakter van de muziek nooit doorbroken wordt, en ik weet zeker dat het publiek die platen over een paar jaar veel meer naar waarde zal schatten dan nu het geval is. Het vraagt tijd om een relatie op te bouwen met je favoriete platen. Ik was in het begin ook niet wild van Big Star, terwijl het nu een van de belangrijkste bands in mijn leven is."

Er is al veel inkt gevloeid over je duizelingwekkende productiviteit. Geef eens een idee van hoeveel je bij elkaar schrijft op een maand.

"Oei. 't Is moeilijk om daar een cijfer op te plakken. Ik maak nu minder dan vroeger, bovendien. Maar als ik er echt bewust voor ga zitten, duurt het nooit lang voor er iets op papier staat. De songs komen vanzelf. Ik kan me heel goed op één specifiek ding toeleggen. Dus als ik schrijf moet al de rest daarvoor wijken. En als het dan moet, kan ik gerust een song of tien per week afwerken.

"Het komt er vooral op aan niet na te denken tijdens het schrijven, en je intuïtie te volgen. Ik heb wel afzondering nodig. Ik heb thuis een bureautje waar ik me in terug kan trekken. En ik kan ook naar mijn kantoortje op Sunset Boulevard, waar enkel een typemachine staat. En een rekje boeken, om inspiratie op te doen. De meeste van mijn inspiratie put ik uit mijn eigen leven. Daarom is het dus nuttig om ook een écht leven te hebben. Dus ik doe gewoon mijn ding, en als me iets te binnen valt, ga ik aan de slag. Je moet de muze haar gang laten gaan."

Wat denk je als je terugblikt op alles wat je tot nog toe gedaan hebt?

"Ik ben vooral heel trots. Er is veel werk verzet, en dan vertellen de platen maar een deel van het verhaal, want er is ontzettend veel materiaal onuitgebracht gebleven. Ik heb meer dan eens volledig afgewerkte platen opgenomen, maar de platenbaas vond me te productief, dus voor elke twee platen die ik opnam bracht hij er in het beste geval één uit. Dat is trouwens een van de redenen waarom ik nu mijn eigen label heb opgericht. Niets zo ontmoedigend voor een artiest als dat de muziek waar hij zijn hart en ziel in heeft gestopt in een kast blijft liggen, omdat er toevallig ergens een stropdas op een kantoortje beslist heeft dat het even genoeg is geweest. Voor mij is het een opsteker dat de eerste plaat die ik op eigen kracht uitbreng nu de meest succesvolle blijkt die ik in jaren gemaakt heb. De wraak smaakt zoet, eerlijk gezegd."

Als ik er je platen op nasla is er één thema dat altijd terugkeert: de liefde.

"Ik hou wel van de gedachte dat ik het publiek via mijn muziek zin voor romantiek bijbreng. Zelfs de trieste nummers zijn romantisch. Uit elke tegenslag kan je wat opsteken, ook op amoureus gebied."

Hoe ben je zo verslingerd geraakt aan rock-'n-roll?

"Ik ben destijds muziek beginnen maken omdat ik deel wilde uitmaken van die mythische wereld. Mijn vader is op mijn negende vertrokken, en het is een understatement dat ik een woelige jeugd heb gehad. Black Sabbath is een van de eerste bands die me heeft doen beseffen dat rock-'n-roll een goeie ontsnappingsroute kon zijn.

"Ik kan me eigenlijk geen tijd herinneren dat ik niet gepassioneerd met muziek bezig was. Als tiener reed ik bij mijn grootouders het gras af, en al het geld dat ik daarmee verdiende gaf ik uit aan platen. Maar in tegenstelling tot wat ik vroeger dacht is een plaat opnemen en op tournee gaan verdomd hard werk. Stel je voor dat je een vaste baan hebt, maar je moet wel elke dag naar een andere stad om ze uit te oefenen. En dat acht maanden per jaar. En al die tijd zie je je familie, je vrouw, je kinderen en je huisdier niet. Het vergt een zeer sterke persoonlijkheid om daar mee om te kunnen. Ik zou vroeg of laat ook wel een gezin willen. Maar ik ben ervan overtuigd dat ik dat kan combineren."

Er bestaan twee theorieën over Ryan Adams: a) hij is er nooit in geslaagd zijn talent ten volle te benutten, en b) eigenlijk was hij altijd al een beetje overroepen. Welke van de twee stoort je het meest?

"Kijk: ik heb achttien platen uitgebracht, nog los van al mijn nevenprojecten, samenwerkingen en al die andere honderden songs die nooit zijn uitgebracht. En elk nummer kwam recht uit mijn hart. Met passie bedacht en met plezier opgenomen. Dus al die platen zijn een goeie weerspiegeling van wie ik was op dat moment.

"Als er één ding is waar ik me op de borst voor klop, dan is het dat ik na al die jaren in de muziekbusiness niet blasé ben geworden. Ik vind het nog steeds een opwindend vooruitzicht om straks het podium op te stappen. En niemand is erin geslaagd me te breken. Niet diegenen die vinden dat ik mijn talent onvoldoende benut. Niet diegenen die me altijd al overschat hebben gevonden. Ik ben ze allemaal te boven gekomen."

Je wordt enorm geprezen door collega's en er is een tijd geweest dat letterlijk elke artiest, van Bono over Dave Gahan van Depeche Mode tot Neil Young, je naam liet vallen tijdens interviews. Bovendien is Norah Jones te gast op je nieuwe plaat. De supersterren staan bij wijze van spreken in de rij om met je samen te werken.

"Beroemd zijn interesseert me niet. Wat Norah Jones betreft: zij is zes jaar lang mijn buurmeisje geweest toen ik nog in New York woonde, en ik beschouw haar als een van mijn beste vriendinnen. We maken heel vaak muziek samen, alleen weet niemand daar iets van omdat we dat bij me thuis doen, en lang niet alles wordt opgenomen. Ik kan haar onmogelijk zien als de wereldster die ze is. Voor mij is het gewoon Norah, mijn kleine zusje."

Nu je er weer één hebt durf ik het vragen: hoe ziet je toekomst eruit?

"Wijze mannen maken nooit plannen. Voor mij is het alleszins de enige manier om me gelukkig te voelen. Achteraf kijk ik zelfs met plezier terug naar de donkerste dagen van van mijn leven. Omdat ze me gemaakt hebben tot wie ik nu ben. Ik besef dat het een huizenhoog cliché is, maar ik meen het: rock-'n-roll heeft me letterlijk het leven gered. Ik word nog elke ochtend wakker met de bedenking dat ik blij ben dat ik nog leef. Want geloof me: als je met een depressie kampt, is het niet zo dat je liever dood zou willen zijn. Je probeert gewoon een manier te vinden om je leven weer op de rails te krijgen."

Ashes & Fire is verschenen bij Sony Music. Op woensdag 2 mei concerteert Ryan Adams in de Koningin Elisabethzaal te Antwerpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234