Zondag 05/12/2021

Robert Wilsons theater van roem

Hij zet Brad Pitt in boxershort onder de douche en legt Robert Downey Jr. op de lijktafel van een Rembrandtschilderij.In zijn videoportretten laat de Amerikaanse theatermaker Robert Wilson, eregast op het Internationaal Fotofestival in Knokke, beroemdheden een ingenieus spel spelen

met kunstgeschiedenis.

Brad Pitt kijkt ons vervaarlijk aan terwijl het water over zijn goddelijk lichaam neerdaalt. Opeens stopt de douche en richt hij een geweer op ons. Hij haalt de trekker over... en een straaltje water spuit onze richting uit. Zo samengevat lijkt het videoportret waarmee de expo van Robert Wilson op het Fotofestival opent, een gimmick. Een leuke manier om de beroemdheden van onze tijd in hun onderbroek te zetten - hier zelfs letterlijk - maar niet meer dan dat.

Alleen broeit er zoveel meer onder de oppervlakte. Want: kon dit niet evengoed een scène zijn uit een Tarantino- of Scorsesefilm? En is het niet veelzeggend dat we blijven kijken net omdat het Brad Pitt is? Zegt dat niets over onze obsessie met roem? En wat met de trouwring aan zijn vinger, die zo duidelijk in beeld is? Hebben we niet allemaal gesmuld van de roddelverhalen over Pitts liefdesleven?

Portretkunst van toekomst

Het thema van het Fotofestival is dit jaar future portraits en dat vat mooi samen wat Wilson doet: de portretkunst van de toekomst exploreren. Niet alleen omdat hij zijn portretten op high definition videoschermen afspeelt, maar vooral omdat hij de theatraliteit waar fotografen als Cecil Beaton al hun handelsmerk van maakten, naar een ander niveau brengt. Zijn portretten zijn theaterstukken, met de beroemdheden van de 21ste eeuw als hoofdrolspelers en de kunstgeschiedenis als decor.

Dat is geen toeval. Robert Wilson mag dan een totaalkunstenaar zijn, hij blijft de man die de internationale theater- en operawereld in de jaren ’70 en ’80 openbrak. Zo regisseerde hij de iconische opera Einstein on the Beach van Philip Glass en bracht hij ook de geflipte musical The Black Rider van William S. Burroughs, de peetvader van de beatnikgeneratie, en Tom Waits, op de planken. Zelfs als Wilson zich toelegt op de portretkunst, blijft hij een theatermaker.

Niet dat de beroemdheden die hij portretteert, opzichtig staan te acteren. Meestal staan ze gewoon wezenloos de lens in te kijken. Zoals Johnny Depp, die in de huid kruipt van Marcel Duchamps alter ego, de travestiet Rrose Selavy, gefotografeerd door Man Ray. Of Jeanne Moreau die eindelijk de rol krijgt die ze altijd al wilde spelen, die van de Schotse koningin Maria I. Ademen en knipperen met de ogen: meer doen ze niet. De grens met een fotoportret blijft bewust vaag.

Alleen voegt Wilson er de dimensie van tijd aan toe. Foto’s zijn stille getuigen van een gestold moment, terwijl de videoportretten net de uitdaging aangaan met de oneindigheid. Ze kunnen in een eindeloze loop afgespeeld worden en bezweren zo de vergankelijkheid. Het is een dubbelzinnig spel, want wat is vergankelijker dan roem?

Net daarom blijft Wilson dicht bij wie zijn sterren werkelijk zijn. Zo komt Robert Downey Jr. op de lijktafel van het Rembrandtschilderij De anatomische les van dokter Nicolaes Tulp terecht - een verwijzing naar zijn door drank en drugs getekende geflirt met de dood. Voormalig kindster Macaulay Culkin hult hij dan weer metaforisch in een boksersoutfit. De kunstenaar laat hem het gevecht aangaan met zijn onschuldig imago. Wilsons geportretteerden spelen letterlijk en figuurlijk de rol van hun leven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234