Maandag 14/06/2021

"Risico op uitbarsting supervulkaan groter dan gedacht"

Onder Yellowstone National Park bevindt zich een supervulkaan. Beeld THINKSTOCK
Onder Yellowstone National Park bevindt zich een supervulkaan.Beeld THINKSTOCK

Het risico op een uitbarsting van een supervulkaan is groter dan tot nu gedacht werd. Dat blijkt uit een analyse van het gesteente in de slapende vulkaan onder Yellowstone National Park, zo schrijft de krant The Independent.

De uitbarsting van een supervulkaan is honderd keer krachtiger dan die van een gewone vulkaan. Daardoor kan ze het leven op aarde grondig aantasten en de beschaving zoals we die nu kennen uitvegen.

Wetenschappers geloofden tot nu toe dat supererupties enkel mogelijk waren na een aardbeving. Maar bij een nieuw onderzoek is gebleken dat de hitte en druk van magma volstaan om een uitbarsting in gang te zetten. Daardoor is de kans op een uitbarsting 10 tot 100 keer groter dan eerder gedacht.

"Als een voetbal onder water"
In een laboratorium van de European Synchroton Radiation Facility (ESRF) in het Franse Grenoble werd een vulkanische uitbarsting nagebootst met synthetisch gesteente van een supervulkaan onder Yellowstone. Het gesteente werd in een diamant geplaatst en verhit. Bij een temperatuur van 1.700 graden Celsius begon het te smelten, wat een druk veroorzaakte die groot genoeg is om de aardkorst te doen scheuren en het magma in de atmosfeer te spuwen.

De resultaten van het onderzoek werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Geoscience. "De overdruk, die ontstaat door verschillen in dichtheid van de gesmolten magma en de rots errond, volstaat om een uitbarsting in gang te zetten", zegt professor Carmen Sanchez-Valle van de Eidgenössische Technische Hochschule Zürich (EDHZ), die de studie leidde.

"Het effect is vergelijkbaar met een voetbal onder water", legt Jean-Philippe Perrillat van het Centre National de la Recherche Scientifique in Grenoble uit. "Het water heeft een grotere dichtheid dan de lucht in de bal, wat de bal naar het oppervlak dwingt. Zo komt ook het magma - als het volume groot genoeg is - naar het oppervlak en ontploft het als een champagnefles die ontkurkt wordt."

Vulkanische winter
Na een asteroïde-inslag is de uitbarsting van een supervulkaan de grootste globale ramp die de aarde kan treffen. In het verleden zijn al meerdere dergelijke uitbarstingen voorgekomen, telkens met massale uitroeiingen en belangrijke klimaatveranderingen tot gevolg.

De laatst bekende uitbarsting deed zich zo'n 70.000 jaar geleden voor op de plaats waar zich nu het Tobameer in Sumatra, Indonesië bevindt. De uitbarsting veroorzaakte een 'vulkanische winter' - vulkanisch as dat het zonlicht blokkeert - van zo'n zes tot acht jaar lang, wat resulteerde in duizend jaar globale afkoeling.

De laatste uitbarsting van de supervulkaan onder Yellowstone Park in Wyoming dateert van ongeveer 600.000 jaar geleden. Meer dan 1.000 kubieke kilometer as en lava werd toen de atmosfeer in gespuwd. Dat is ongeveer 100 keer meer dan de uitbarsting van Mount Pinatubo in de Filipijnen in 1982. Toen daalde de temperatuur op aarde voor meerdere maanden met ongeveer 0,4 graden Celsius. Wetenschappers voorspellen dat een supervulkaanuitbarsting de temperatuur met ongeveer 10 graden zou doen zakken voor een periode van tien jaar - wat het leven op aarde grondig zou veranderen.

Voorspellingen
Een supereruptie voorkomen, is niet mogelijk. Wetenschappers proberen wel methodes te bedenken om de druk van ondergronds magma te registreren. Ze hopen zo te kunnen voorspellen of er een uitbarsting op til is.

Volgens Jean-Philippe Perrillat zijn er geen gekende supervulkanen die in de nabije toekomst dreigen uit te barsten. Bovendien zou het ruim tien jaar duren tot de druk in een krater voldoende opgebouwd is om een uitbarsting mogelijk te maken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234