Woensdag 27/10/2021

Rio in zicht

Zon, muziek, cachaça, of een 38 meter hoge Christus: een bezoek aan Brazilië kan niet lang genoeg duren. Hoofdstad Rio de Janeiro heeft het allemaal. De verlokkingen van deze vibrerende plek houden je bezig tot in de vroege uurtjes.

en verblijf van twee weken in het grootste land van Zuid-Amerika is eigenlijk te kort. Toch is het genoeg voor een overweldigende eerste indruk. Alleen al in Rio De Janeiro ben je makkelijk een dikke week zoet. In de vroege uurtjes, tussen de dansende Carioca's (de inwoners van Rio), vraag je jezelf af waarom een dag slechts uit 24 uur bestaat.

Als de drukte in La cidade Marvilhosa (the marvelous city) even te veel is, lig je op één twee drie met duikbril en snorkel in het azuurblauwe water van Ilha Grande, een tropische parel in de Angra dos Reis-archipel, op zo'n 150 km ten zuiden van de stad. De uitgelezen plaats om de kunst van het hangmatslingeren te verfijnen. Brazilië ademt muziek door al zijn poriën, en met een verassende - voor ons onbekende - variatie aan cachaça (de lokale geestrijke drank) keer je steevast huiswaarts met het idee: hier kom ik zeker terug.

Slingerend langs wereldberoemde stranden en geschurkt tegen de dramatische bergtoppen van Pão de Açúcar en Corcovado, zit Rio qua ligging en uitzicht bij de eerste van de klas. De uitersten van de stad zijn echter niet enkel en alleen te vinden in het landschap. Rio de Janeiro is en blijft een plaats van haves en havenots. Het contrast tussen het mondaine Leblon en de favela's (sloppenwijken) is frappant. Toch hebben de lokale en federale overheden in het laatste decennium kosten noch moeite gespaard om te investeren in die favela's. Bovendien niet zonder succes. De combinatie van infrastructurele projecten met het lopende Favela Pacification Program heeft ervoor gezorgd dat voor velen de levensstandaard aanzienlijk is verhoogd. Dit draagt, op zijn beurt, bij tot een verhoogde veiligheid in de stad. De spookverhalen van agressie tegen onwetende toeristen mogen met een stevige korrel zout genomen worden. Rio is een vibrerende plek, in volle expansie. De typische problemen van een grote stad horen daar vanzelfsprekend bij. Maar met wat gezond verstand, is er niet écht een te mijden buurt.

ZONA SUL:

in een string onder de zon

Rijk of arm, jong of oud, het zijn ook net die verschillen die de stad haar kenmerkende eenheid meegeven. De stranden van Copacabana, Ipanema en Leblon worden bevolkt door een democratische mix van surfers, yups, hippies, favela-kids, hetero's en homo's. In een string onder de zon is alleman gelijk! Je zou gaan denken dat werkelijk iedereen daar met zo'n ding rondloopt.

De Brazilianen houden van hun stranden, zoveel is duidelijk. Een groot deel van het sociale leven speelt zich dan ook af op en rond het strand. Rio's beach life trekt zich op gang in het tweede deel van de week, en kent zijn hoogtepunt in het weekend. Depostos (reddersposten) verdelen de stranden in verschillende zones, al even divers als de stad zelf. Voor een fris, vers fruitsapje of een vlugge snack kun je terecht in een van de vele quiosque langs het strand. In de vooravond en 's ochtends, is de boulevard langs de stranden de favoriete plek voor joggers en fitnessfreaks, terwijl de avond het leven in de achterliggende straatjes op gang trekt.

Leblon is de favoriete stek van de gegoede, jonge Carioca's. De aantrekkelijke openluchtcafés en restaurants, de hippe boetiekjes, de galerias (shoppingcentra) en trendy clubs zijn een trekpleister voor diegenen met een bereidwillige kredietkaart. Het is er fijn toeven, maar de prijzen swingen er de pan uit. Een avondje stappen in Leblon doe je best met nonkel Visa aan de arm.

Ten zeerste aan te raden is de Academia da Cachaça (Rua conde Bernadotte 26G). Een prachtige bar met een brede waaier lokale brandewijn. De vrouw des huizes kent haar waren, en heeft haar indrukwekkende collectie in een kleine gids geboekstaafd. De bar is ook een favoriete tent voor lokale specialiteiten. Alle porties zijn enorm en niet bereid met het oog op soberheid.

Ipanema, in de jaren zestig wereldberoemd geworden als geboortegrond van de bossanova, bleef ook in de jaren zeventig het ontmoetingspunt voor muzikanten en artiesten. Hoewel de livemuziekscene tegenwoordig in Lapa zit, zijn er in Ipanema wel nog ouderwetse bars te vinden met de allure van de tijd van toen.

Copacabana, in Rio's gouden jaren een paradijs voor internationale sterren, heeft veel van zijn pluimen verloren. Wat overblijft is een toeristenval op en rond Avenida Atlantica met al het fraais wat het westerse toerisme in de loop der jaren met zich heeft meegebracht. Toch blijft Copacabana een prachtig strand, en zijn er nog wel wat ontdekkingen te doen.

Zo is er de Posto dos pescadores, een vismarkt aan het begin van Copacabana. Op Rua Domingos Ferreira, Rua Belfort Roxo en Rua Ronald de Carvalho kun je op woensdag en donderdag een feira meepikken: een fruit- en groentenmarkt vol couleur locale en onbekende voedingswaren. Voor de nachtraven is het opkomende Baixo Copa een fijne bestemming om de beentjes te strekken.

ZONA NORTE:

medley van oud en nieuw

Van maandag tot vrijdag is het druk druk druk in Centro. Rio's historische centrum is niet alleen het kloppende hart van de financiële wereld, maar ook de meeste bezienswaardigheden en musea vind je hier. Deze boeiende medley van oud en nieuw levert een verrassend straatbeeld op. Smalle straatjes en barokke kathedralen wisselen af met hoge kantoorgebouwen en overvolle boulevards. Ook de mix van Carioca's is op zijn minst merkwaardig te noemen. Dit is een heel ander Rio dan de zona Sul. De wijk tussen Rua Senhor dos Passos en Rua Luis de Camões is zeker een bezoekje waard. Je vindt er alle benodigdheden om bij thuiskomst carnaval nog eens dunnetjes over te doen. De liefhebber van de excentrieke goedkope zonnebril haalt hier echt zijn hart op.

Bezoek deze wijk liefst tijdens de week. In het weekend, als de kantoren gesloten zijn, is Centro volledig verlaten en niet echt veilig.

Santa Teresa & Lapa verken je best wel tijdens het weekend, wanneer het er barst van het leven. Beide buurten zijn - net als Centro - een pak ruiger dan de zona Sul. Ook hier de verlaten straatjes mijden, dus.

Santa Teresa, in 1750 door de karmelieten op een heuvel gesticht, was in de 19de eeuw een residentiële wijk. Rio's upperclass woonde hier, en mensen gingen met de bonde (de tram) in Centro werken. De vele prachtige koloniale gebouwen stammen uit deze tijd, en geven de wijk haar charme mee. Begin 20ste eeuw raakte San Teresa in verval, om in de jaren zestig en zeventig weer op te leven onder invloed van de vele artiesten en bohemiens die er hun intrek namen.

Ook vandaag is de wijk nog steeds het centrum van Rio's boeiende kunstscene. Santa Teresa is het Montmartre van Rio, zegt men. Hoewel Santa Teresa haar edgy kant waarschijnlijk nooit zal verliezen.

Lapa ligt eigenlijk onder Santa Teresa en haar belangrijkste herkenningspunt is de schitterende Arcos da Lapa: een aquaduct uit midden 18de eeuw, 64 meter hoog, dat in een tweede leven diende als spoorweg om de bonde tussen Centro en Santa Teresa te laten rijden. Tot voor kort was een ritje met de bonde een van de toeristische attracties maar sinds een dodelijk ongeval in 2011, waarbij vijf mensen om het leven kwamen, is de tram afgeschaft.

Lapa is het walhalla voor feestneuzen en muziekliefhebbers. Overal is livemuziek en het niveau van de muzikanten is uitmuntend. Het prachtige optreden van een tachtigjarige onbekende zangeres in een overvolle keet zal me waarschijnlijk nog lang bijblijven.

Lapa's straten lopen elk weekend overvol en in de vele clubs gaan ze tot in de vroege uurtjes door. Een goede sambatent uitpikken is nooit écht moeilijk. Gewoon ergens in een rij aanschuiven, net als iedereen. Altijd gewonnen, altijd prijs.

Met de trein naar Christus

Via twee kabelliften kom je op de 395 meter hoge Pão de Açúcar. Het zicht over de stad hier is adembenemend. Tussen tien en twee, en in de weekends, ben je er wel niet alleen. Vermijd ook bewolkte dagen.

Urca, een leuke wijk, aan de voet van de Pão de Açúcar, is net een klein, slaperig dorpje. Zeker een stop waard. Lunch in Bar Urca is een aanrader: het zicht over de baai in combinatie met een gevulde pompoen met garnalen is muito bom. Rio's bekendste symbool, de Cristo Redentor, is het grootste nationale monument. Opgetrokken op de top van de Corcovado is de 38 meter hoge Christus zo goed als overal in de stad te zien. De ondertussen tachtigjarige Cristo is geen geschenk van de Fransen, zoals vaak wordt gedacht, maar is het project van de Cariocaanse architect Heitor da Silva Costa. Het is wel fijn naar Corcovado af te zakken net voor de zonsondergang. In het donker wordt de Christus fel verlicht en is het uitzicht op de 'slapende' stad spectaculair. Er zijn verschillende manieren om tot aan de site te geraken maar het treintje er naar toe, neemt de scenic route. De zitplaatsen aan de rechterkant zijn de beste. Met zijn 600.000 bezoekers per jaar zijn de wachtrijen aan de ingang navenant, maar dat blijkt de Brazilianen niet te deren. Aanschuiven hoort er nu eenmaal bij in Rio. En ja hoor, ook in een rij kun je dansen en zingen.

Tropische parel

Ilha Grande ligt op een tweetal uurtjes rijden van zona Sul. Het is een heerlijk eiland met prachtige, brede stranden en allerlei kleine, te ontdekken hoekjes en kantjes. Het leven gaat hier een paar versnellingen trager dan in de stad en dat is na een tijdje Rio ook een welgekomen afwisseling. De accommodatie is alomtegenwoordig, comfortabel en vrij betaalbaar. Logeren doe je meestal in de zogeheten pousadas, de lokale bed & breakfast. Ook kamperen kan. Zo kwamen we onder andere langs 'camping hollanders'...

Ilha Grande tijdens de week staat in schril contrast met Ilha Grande tijdens het weekend. De laatavondferry op vrijdagavond ontneemt volledig het Robinson Crusoegevoel, wanneer horden welgemutste Carioca's arriveren om er het weekend door te brengen.

Een tripje per boot, rond het eiland, plan je dus ook beter tijdens de week. Het is geen lolletje om een paar uur als sardienen in blik rond te dobberen met wat schreeuwerige, bier slurpende Brazilianen. Als je boekt, vraag je best eens wat de maximumcapaciteit van de boot is en hoeveel mensen er geboekt staan. Kleine bootjes met minder mensen zijn heel wat leuker.

CACHACA:

NOBELE ONBEKENDE

De naam cachaça doet maar bij weinig Belgen een belletje rinkelen. Hij is hooguit bekend als basisalcohol voor een caipirinha, en dat is onterecht. Een bezoek aan de stokerij van Leblon leert ons hoe cachaça alambique alle potentie heeft om ook in Europa uit te groeien tot een gerespecteerde geestrijke drank met een enorme variëteit binnen het gamma.

Groot was mijn verbazing toen de Europese vertegenwoordiger van Leblon cachaça ons meenam naar de academia da cachaça, voor een proeverij. Ten eerste is er het grootse aanbod. Er zijn in Brazilië meer dan tweeduizend merken, die elk verschillende producten in hun gamma hebben. Dit leidt tot een markt waarbij zelfs de niet geringe wereld van de single malts verbleekt. Ten tweede is er de enorme variatie in smaak. Er is in Brazilië stevig wat hout voorhanden, bijgevolg zijn de mogelijkheden tot rijping eindeloos. Wat echter nog het meest verbaast: het overgrote deel van het aanbod wordt niet geëxporteerd, dus blijft ook zo goed als onbekend voor de rest van de wereld.

"Tijd om daar eens iets aan te veranderen", dachten ze bij Leblon. Gilles Merlet, de meester-brander, gebruikte zijn jarenlange expertise uit cognac en past die nu toe op de productie van cachaça in zijn stokerij nabij Patos de Minas.

Patos de Minas is een stad in de provincie Minas Gerais, waar de cachaçaproductie het hoogst is. Het microklimaat zorgt er voor een vruchtbare grond waar het suikerriet zich helemaal in zijn sas voelt. De stengels worden makkelijk vier tot vijf meter hoog. Het middendeel gaat naar de persing.

Leblon-cachaça wordt niet enkel gestookt volgens dezelfde methodes als cognac, de drank rijpt ook op oude cognacvaten. Het resultaat is een verfijnd distillaat, eenmaal gedistilleerd om het unieke karakter van het suikerriet te bewaren. Een ideale basis voor cocktails. Voorlopig is enkel de witte Leblon bij ons te krijgen maar weldra lanceert Leblon ook zijn aged leblon in Europa. De aged leblon is het best te genieten als digestief en doet wat denken aan de betere Spaanse brandy's.

Het grote verschil tussen rum en cachaça, behalve de smaak, is dat rum gemaakt wordt van melasse en cachaça van het sap uit geperst suikerriet. De Braziliaanse wet zegt dat cachaça enkel kan worden gemaakt van vers suikerrietsap, uit Brazilië afkomstig moet zijn en slechts eenmaal gedistilleerd mag worden. Tot zover de beperkte bepalingen voor de 'AOC cachaça'.

Binnen de cachaça's dient er een belangrijk onderscheid gemaakt te worden tussen industriële cachaça en de cachaça alambique. Industriële cachaça is het resultaat van massaproductie die hetzelfde productieproces gebruikt als voor industriële ethanol. Het resultaat is een weinig verfijnde alcohol en is verantwoordelijk voor cachaça's slechte reputatie: een dronkaard heet in Brazilië een cachaçero.

In schril contrast staat de cachaça vervaardigd in een alambique waarbij het distillaat wordt ontdaan van alle onzuiverheden en geblend wordt door meester-branders met de nodige vakkennis.

Ongelukkig genoeg zijn er nog steeds landen die de "appellatie cachaça" niet erkennen.

In de VS, bijvoorbeeld, krijgt cachaça het label Brazilian Rum, wat de verwarring rond het product er niet eenvoudiger op maakt. De bepalingen voor de AOC verder uitpuren en strenger toekijken op de kwaliteit van de productie, zullen in de toekomst nodig zijn om deze drank internationaal het cachet te geven dat hij verdient.

www.ilhagrande.com.ar

www.lebloncachaca.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234