Woensdag 18/05/2022

Rijsel: la belle flamande

De leukste straten van Rijsel liggen in le Vieux Lille, een oude buurt met smalle straatjes en trendy winkels

in feesttenue

Rijsel? Niet zolang geleden haalden de mensen hun neus op voor deze Noord-Franse grootstad. En terecht. Vuil, verpauperd, triestig: dat was Rijsel. Nu niet meer: op enkele tientallen jaren tijd is de verarmde industriestad opnieuw een bruisende maar gezellige metropool geworden, waar ook heel wat Vlamingen graag rondkuieren. Lille mag opnieuw met recht en reden 'la belle flamande' genoemd worden. Zeker nu in de hele stad de feestlichtjes branden.

Sedert afgelopen zomer staat vast dat Rijsel eigenlijk duizend jaar ouder is dan iedereen tot hiertoe dacht: archeologen vonden sporen van een 'stedelijke' nederzetting in de eerste eeuw voor Christus. Tot hiertoe werd vaak aangenomen dat Rijsel was ontstaan in de vroege Middeleeuwen. De oorspronkelijk Vlaamse stad werd in 1667 bij Frankrijk ingelijfd. In het stadscentrum zie je duidelijk dat die verfransing vrij recent is: de architectuur en het stadsbeeld zijn typisch Vlaams.

Lille werd in de negentiende eeuw een belangrijk industriecentrum, dankzij de textielnijverheid en de nabijheid van de kolenbekkens. In 1890 werd hier een van de beroemdste inwoners van Frankrijk geboren: generaal de Gaulle. Zijn grootouders waren immers textielindustriëlen. Baby de Gaulle zou Rijsel al na drie maanden verlaten, maar in zijn geboortehuis is een museum ingericht dat een bezoek verdient.

Met deze industriële achtergrond was Rijsel natuurlijk een goede voedingsbodem voor de prille socialistische beweging - de Internationale werd in Rijsel gecomponeerd - en ook nu nog is de stad een socialistisch bastion bij uitstek: Pierre Mauroy, ex-premier van Frankrijk, draagt er al 25 jaar de burgemeesterssjerp.

Toen Mauroy hier zijn eerste stappen in de politiek zette, was Rijsel zoals vele mensen zich de stad herinneren: een puinhoop. De textielindustrie was ontrafeld, werkloosheid en armoede waren schering en inslag. De mensen hokten samen in bidonvilles en barakken zonder stromend water, in de vervuilde binnenstad heerste een rattenplaag. De Tweede Wereldoorlog was net afgelopen maar Rijsel leefde nog in de negentiende eeuw. Toen Mauroys voorganger Laurent in 1955 burgemeester werd, dacht hij maar aan één ding: opkuisen! Hij stak meteen de handen uit de mouwen en begon aan een snel tempo oude wijken plat te walsen om er nieuwe woonkazernes te bouwen. Pierre Mauroy, die in 1971 schepen van huisvesting werd, gooide het roer gelukkig om. Geen afbraak meer, maar renovatie. Zo werden enkele historische pareltjes toch nog gered.

La Vieille Bourse bijvoorbeeld, een mooi renaissancegebouw (eigenlijk zijn het 24 identieke huizen rond een centrale binnenkoer), dat in de 17de eeuw een echt handelscentrum was. Nu staan er op de binnenplaats weer stalletjes met bloemen en oude boeken. Of het Palais Rihour, de resten van het paleis van de hertogen van Bourgondië uit de 15de eeuw, waar nu de Dienst voor Toerisme is ondergebracht. De kerk Saint-Maurice, met de onlangs gerenoveerde kante klokkentoren (15de eeuw). Rijsel heeft ook een hospice, l'Hospice Comtesse, waar vroeger zieken en verlaten kinderen werden verzorgd. Het oude ziekenhuis uit de twaalfde eeuw werd echter grotendeels verwoest, en de huidige gebouwen (waarin een museum huist) zijn enkele eeuwen jonger. In de wijk Vieux Lille staan nog heel wat mooie oude huizen in renaissance- of barokstijl. Le Théâtre du Nord op la Grand-Place is een voorbeeld van de typisch Franse bouwstijl die Louis IV Rijsel wilde opleggen toen hij in 1667 Vlaanderen overnam van de Spanjaarden. Het operagebouw en de nieuwe beurs zijn heel wat recenter: zij dateren uit het begin van deze eeuw, maar passen perfect in het stadsbeeld. De opera - die tijdens de Eerste Wereldoorlog werd ingehuldigd door de Duitsers en in 1923 nog eens door de Fransen - ging afgelopen zomer dicht voor renovatie. Een ander theater is na twee jaar sluiting net weer opengegaan: le théâtre Sébastopol, trefpunt van operetteliefhebbers. Dit gebouw werd in 1903 in honderd dagen gebouwd nadat het eigenlijke toneelgebouw van Rijsel in vlammen was opgegaan.

De Rijselse agglomeratie telt 87 gemeenten en 1,2 miljoen inwoners. Eén keer per jaar komen er daar nog eens 2 miljoen bij: tijdens de jaarlijkse braderie. Het eerste weekend van september verandert de hele Rijselse binnenstad in een grote rommelmarkt (100 km lang!) waar nagenoeg iedereen nagenoeg alles koopt of verkoopt. Een traditie die uit de Middeleeuwen stamt, toen het huispersoneel van de rijke burgers één keer per jaar toelating kreeg om oude spullen van zolder te halen en op straat te verkopen. De braderie is een belevenis op zich, vooral 's nachts, maar wie Rijsel op z'n gemak wil bezichtigen, kan toch beter een andere datum uitkiezen. De kerst- en nieuwjaarsperiode bijvoorbeeld, want dan is Lille - zoals de meest grootsteden - in een feëeriek kleedje gestoken. De Grand-Place (eigenlijk heet ze Place Général de Gaulle, maar niemand noemt haar zo) krijgt elk jaar een sprookjesdecor met koetsen, rode lopers en kerstbomen. Centraal staat een reusachtig rad dat dagelijks draait van 12 uur 's middags tot 1 uur 's nachts. Hebt u geen hoogtevrees en bent u geen koukleum, dan is dit een aanrader: je ziet de stad vanuit een totaal ander perspectief. Vlakbij, op de Place Rihour floreert een gezellige kerstmarkt houten stalletjes en een antieke paardjesmolen voor het kleine grut. De terrasjes draaien er ook in de winter op volle toeren: ze zijn verwarmd en je kan er je verkleumde binnenste opwarmen bij een lekkere warme wijn.

Wie wil winkelen, kan in Rijsel letterlijk alle kanten op. In het spiksplinternieuwe winkelcomplex Euralille (vlakbij de stationsgebouwen) kan je al een namiddag verloren lopen. Handig: op de bovenste verdieping is kinderopvang voorzien en desnoods kan je er zelfs een partner die niet van winkelen houdt kwijtspelen in het fitnesscenter.

Tussen Euralille en de Grand-Place liggen enkele klassieke winkelwandelstraten zoals de rue de Béthune en de rue Neuve. Deze laatste is wat huurprijs per vierkante meter betreft de duurste van heel Rijsel. Er passeren dan ook dagelijks 200.000 voetgangers voor deze etalages. De hoge huurprijzen hebben tot gevolg dat je in deze buurt haast uitsluitend grote ketens aantreft, die zo'n ligging financieel aankunnen. Maar er zijn ook leuke brasseries en enkele overlevende oude winkeltjes, zoals bijvoorbeeld het charmante boekenwinkeltje (nieuw én tweedehands) tegenover de Disney-shop in de rue Neuve... De uitbaatster ziet er even oud uit als haar stofferige zaak, maar ze houdt kranig het hoofd boven water, en dat op nog geen boogscheut van de grootste boekenwinkel van Europa: Le Furet du Nord aan de Grand-Place. Deze boekengigant begon ooit als een doodgewoon winkeltje in de rue de la Vieille Comédie en is in de loop der jaren uitgegroeid tot een monument. In zoverre dat sommige inwoners van Rijsel het over 'place du Furet' hebben wanneer ze de Grand-Place bedoelen. Zelfs de komst van de Fnac naar Rijsel heeft Le Furet geen ogenblik verontrust.

De leukste winkelstraten van Rijsel liggen echter in le Vieux Lille, net aan de andere kant van de grote markt. Een oude buurt - de naam zegt het - met kleine smalle straatjes, waarin trendy interieurwinkels, modeontwerpers, restaurants, kunstgaleries, antiek en muziek elkaar tutoyeren. In de rue de la Clef bijvoorbeeld zitten de 'cultwinkeltjes': muziekinstrumenten, originele Levi's-broeken met olifantenpijpen, paintball... In de tweedehandsmuziekwinkels kan je tegen interessante voorwaarden je oude langspeelplaten verkopen of ruilen tegen cd's! In de rue de la Grande Chaussée huizen de grote merknamen zoals Lacoste, Hermès, Rodier...

De 'marché de Wazemmes' op zondagvoormiddag in Rijsel is een van de kleurrijkste markten in de verre omtrek, zowel wat het publiek als wat de koopwaar betreft. Je vindt er streekproducten zoals kazen uit Noord-Frankrijk en witlof dat nog op traditionele wijze geteeld wordt, vis uit de Noordzee (goedkoper dan in België), maar ook exotische kruiden, olijven in alle geuren en kleuren, bloemen en brocante, knopen en ritssluitingen, couscous en muntthee.

Op woensdag-, vrijdag en zondagmorgen is er ook markt in Vieux Lille, Place du Concert: groenten, kazen, fruit en gezellige ambiance.

De Rijselse keuken is van alle markten thuis. Je vindt er streekgerechten met een duidelijk Vlaamse inspiratie zoals potjevlesch (een terrine met kalf, konijn en spek), waterzoi (met kip of vis), hochepot (een soort hutsepot). Maar ook de fijne Franse keuken en de gerechten 'uit vreemde landen' zijn hier goed vertegenwoordigd, en soms vind je ze zelfs samen op één en hetzelfde bord.

Als u op zondag op de markt van Wazemmes hebt rondgehangen, is Le Tord-Boyaux (11, place de la Nouvelle-Aventure) geen slechte keuze. De rondborstige Monique staat er achter het fornuis. Ze gaat dagelijks vers inkopen in de overdekte hallen tegenover haar restaurant. En ze serveert eerlijke streekgerechten - potjevlesch en konijn met pruimen - aan een correcte prijs (70 FF). Gezellige ambiance op zondag.

Als u niet op geld kijkt en u wilt ronduit het beste restaurant van Rijsel uitproberen, dan moet u in L'Huitrière zijn. Een instelling die haar reputatie al 100 jaar lang op peil houdt; de familie Proye serveert er al drie generaties lang visschotels. Bij het restaurant hoort een viswinkel die volgens sommigen de mooiste van heel Frankrijk en zelfs van de hele wereld is. U moet er beslist eens binnenlopen, zelfs indien u niets koopt: het art deco-interieur is uniek. L'Huitrière ligt in Vieux Lille, 3, rue des Chats-Bossus. Wilt u er eten, dan moet u toch minimum 300 FF per persoon uitgeven. Een degustatiemenu kost het dubbele.

Een flink stuk goedkoper zijn La Provinciale en Ville (8, rue des Urbanistes) of Le Lion Bossu, rue St. Jacques (menu's rond de 150 FF). Twee restaurants met een gezellig interieur en een fijne, betaalbare keuken.

Voor mosselen in alle mogelijke bereidingen, één adres: Aux Moules (34, rue de Béthune). Gezellige brasserieambiance, mooie oude muurtegels en foto's uit een ver verleden. In dezelfde straat, op nummer 71, ligt nog een brasserie met klasse: Chez André.

Trendy is dan weer Les Garons (rue de Paris): schots mineraalwater, echte Italiaanse koffie, fijne charcuterie en salades.

Enkele stappen verder ligt bakkerij Paul, waar je in de rij moet staan voor overheerlijke broodjes. Op de eerste verdieping kan u er ook voor een schappelijke prijs eten (dagschotel, slaatjes...) in een indrukwekkend interieur.

Wie het heel zuinig wil houden, moet in de stationsbuurt zoeken: het wemelt er van spotgoedkope eetgelegenheden. Op eigen risico !

Zoetekauwen mogen Rijsel niet verlaten zonder een bezoek aan patisserie Méert. Alweer een instelling met een eerbiedwaardige reputatie (ze dragen zelfs de titel van 'fournisseur de S.M. le roi des Belges'), waar sedert 1761 thee, wafels en ijs verkocht worden die in de verre omtrek hun gelijke niet hebben. De wafels 'fourrés à la vanille de Madagascar' zijn zo lekker dat generaal de Gaulle ze speciaal naar het Elysée in Parijs liet brengen. Ook het oosterse decor uit 1839 is een omwegje waard: 27, rue Esquermoise.

Het pas vernieuwde Palais des Beaux-Arts in Rijsel is - na het Louvre - het belangrijkste museum van Frankrijk, met o.a. werk van grote Vlaamse meesters. Het gebouw is zes jaar lang gesloten geweest voor renovatie en wordt sedert de heropening unaniem bewierookt door pers en publiek. Momenteel loopt er, naast de permanente collectie, voor het eerst een tentoonstelling met internationale allures: de Goya-expositie. Er hangt een zestigtal doeken van de grote Spaanse meester, die met veel moeite zijn losgepeuterd van musea en privé-verzamelaars in Spanje, Londen, New York, Mexico en Parijs. De kostbare doeken werden verspreid over verschillende vliegtuigen om naar Rijsel te reizen: zo vermijdt men catastrofale verliezen bij een eventuele crash.

De Goya-tentoonstelling loopt nog tot 14 maart, maar wie niet urenlang wil staan aanschuiven, kan best drie dagen op voorhand tickets (46 FF) reserveren op tel. (0033) 149.87.50.50 van de Fnac. Alle andere inlichtingen kan u bekomen op tel. (0033) 320.06.78.00.

In het Musée Hospice Comtesse (32, rue de la Monnaie) huist een rijke collectie Vlaamse en Hollandse meesters, rijke Antwerpse meubelen, Delftse tegels, muziekinstrumenten... Tel. (0033)320.49.50.90.

Dan is er nog het museum Charles de Gaulle op nr. 9 van rue de la Princesse. Hier werd de generaal op 22 november 1890 geboren. Men ziet er zijn doopkleed, zijn wieg, maar ook de DS van de mislukte aanslag in 1962 met 103 kogelgaten, tel. (0033) 320.31.96.03.

Wie naar Rijsel komt met de eigen wagen, zal snel ondervinden dat het erg moeilijk is om een parkeerplaats te vinden in het stadscentrum, tenzij u een van de dure parkeergarages induikt. Rijsel bezoeken met de trein stelt daarentegen geen enkel probleem: de twee stations (Lille Flandres en Lille Europe) liggen op nauwelijks 5 minuten wandelen van de Grand-Place en de trip Brussel-Rijsel duurt welgeteld 38 minuten. Er is een rechtstreekse trein uit Antwerpen, via Lokeren, Gent en Kortrijk.

Hotels zijn er in alle klassen en prijzen. We pikten er eentje uit, vanwege het unieke kader: hotel Alliance, ondergebracht in kloostergebouwen uit de 17de eeuw en erg rustig gelegen met zicht op de oude haven (17, quai de Wault). Prijs: tussen 600 en 770 FF. Tel. (0033) 320.30.62.62.

Bij de vereniging Bed & Breakfast kan u ook een lijst aanvragen van chambres d'hôte (overnachting bij particulieren) in het stadscentrum. Tel. (0033) 320.60.24.51 (zowat 250 FF voor 2 personen met ontbijt).

INFO

Office de Tourisme, 42, place Rihour, tel. (0033) 320.21.94.21

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234