Dinsdag 07/07/2020

'Rien à faire' tegen Philippe Gilbert

Philippe Gilbert won zaterdag de openingsrit op Mont des Alouettes en leverde daarmee de eerste 'wow'-prestatie van deze Tour. Al verloor hij zondag in de korte ploegentijdrit dat geel aan Thor Hushovd, Gilbert blijft voorlopig hét fenomeen van dit seizoen. Zelfbewust, arrogant en in elk geval heel on-Belgisch onbescheiden: na zijn eerste ritzege beloofde hij dat er de volgende dagen nog bijkomen. Eén tegen allen, en dus allen tegen één.

Wijdopen mond, wijdopen Astanashirt, wijdopen poriën ook, en zweet dat bij beekjes van zijn bleke, haast albino-huid lekte: boven op Mont des Alouettes wist een uitgeputte Alexander Vinokoerov even niet meer of hij een Oezbeek, Turkmeen dan toch een Kazak was. Vinokoerov is bijna 38, een krijger van vele oorlogen. Hij heeft nederlagen gekend, hij heeft van overwinningen genoten, hij reed renners uit zijn wiel en moest lossen van klasbakken. Vinokoerov kan dus vergelijken. Op de slothelling naar de Mont des Alouettes probeerde hij de Lottotrein van de rails te krijgen. Hij ging voluit, zijn eigen grens voorbij, maar hij mislukte. Na de finish was zijn eerste verstaanbare zin: "Rien à faire."

Wat Philippe Gilbert tijdens de eerste Tourrit toonde, was meer dan alleen een demonstratie. Het was ook een provocatie. Hij had aangekondigd dat hij wilde winnen. Hij werd daartoe aangemoedigd door luidop popelende sponsors. Al bij de start in La Barre-de-Monts leek sponsor Marc Coucke van Omega Pharma een kind op de avond van vijf december: in heerlijke verwachting: "Dat Phil dat zwart en rood maar snel kwijt is." Vorige zondag pas omgordde Philip Gilbert de nationale driekleur, nu zaterdag hoopte heel Omega Pharma-Lotto op de gele trui. De Gele Trui, dus.

Philip Gilbert zocht daarvoor geen hulp, behalve bij zijn acht ploegmaats. Ze reden voortdurend vooraan. Dat heet "verantwoordelijkheid nemen", maar dat is natuurlijk ook uitdagen. Philippe Gilbert gaf ostentatief het consigne: 'Dit is mijn rit.' Meer heeft de concurrentie niet nodig om iemand te laten verliezen. En natuurlijk overkomt de uitdager dan onnoemelijke tegenslag, nog onwaarschijnlijker dan ware het een scenario uit een reality-reeks: nog voor de 'Passage du Gois', de bij hoogtij onder water lopende strook weg die de officiële start voorafging, lag ploegmaat André Greipel al tegen de grond. En halfweg de rit zwaaide die andere ploegmaat Jürgen Van de Walle, onveranderlijk ergens aan de kop van het peloton, met zijn arm om de renners achter te waarschuwen voor een vluchtheuvel. Waarop hij dus even zijn stuur loste en viel, zijn hoofd akelig stuiterend tegen het asfalt. Groggy of niet: Van de Walle reed en sleurde even later aan datzelfde peloton. Hij had bloed en best wat vel verloren, maar het mes stak nog altijd tussen zijn tanden.

Cancellara gecounterd

En ondanks het vele, eenzame werk, ondanks een massavalpartij reed nog altijd een Lotto-treintje op kop toen de Mont des Alouettes eraan kwam, de heuvel waar de finale zich zou voltrekken. Zoals dat hoort, kreeg Gilbert de overwinning niet cadeau. Eerst haalde Alexander Vinokoerov met een pittige demarrage de vaste kadans uit het treintje. Meteen daarna volgde het grote vuur, nog wel van het zwaarste beschikbare kaliber. Oorlogskanon Fabian Cancellara knalde zichzelf naar voren.

Die versnelling was een samenballing van kracht en revanche. Revanche op zichzelf, omdat hij dit seizoen naast elke grote overwinning gegrepen had. Revanche op het parcours van de Tour de France, omdat deze ronde niet start met een proloog. Cancellara won namelijk al vier keer, en dat 'abonnement op geel' werd hem nu ontzegd. Dus zou hij nu maar de eerste rit winnen. Vaak volstaat voor Cancellara één demarrage: zie Milaan-Sanremo 2008, zie Parijs-Roubaix 2006 en 2010, zie de Ronde van Vlaanderen 2010, zie dit jaar de E3 in Harelbeke.
Ook nu ging Cancellara voor dat ene doel: to kill the bastards. Op naar winst, naar glorie in het geel. Alleen deed Gilbert wat geen renner, zelfs geen mens vermocht: in zijn eentje pakte hij Cancellara terug. Hij ging erop en erover, als een peloton dat over een vroege vluchter dendert. Het verschil is dat die vluchters dat als hun lot beschouwen, en Cancellara niet. Is zijn fysieke paraatheid niet meer zo sterk als zijn reputatie, of was het de overweldigende kracht van Gilbert die hem de benen afsneed? Cancellara wrong nog tegen, kraakte dan, en brak. Hij haalde de top tien niet.

Philippe Gilbert haalde misschien wel zijn meest imponerende overwinning ooit. Op Mont des Alouettes klopte hij een voltallig peloton dat op zijn sterkst is, of het nu Fabian Cancellara is, een klassementsrijder als Cadel Evans (tweede op drie seconden) of een sprinter als Thor Hushovd (derde op zes seconden). Philippe Gilbert reed op vierhonderd meter de verzamelde wereldtop - en daarvan nog eens de elite - op zes seconden. Dat is een wereld van verschil. Vandaar de zucht van Vinokoerov. Vandaar de grote trots in eigen rang. Marc Coucke loofde het hele team als "een van de beste Belgische ploegen sinds de Merckx-periode."

Vandenbroucke 1999

De eerste keer dat Philippe Gilbert trouwens 'Merckxiaans' werd genoemd, ligt trouwens al jaren achter de rug. VRT-journalist Renaat Schotte nam toen die woorden in de mond omdat Gilbert de Omloop Het Nieuwsblad - toen nog 'Het Volk' - met minuten voorsprong won. Nadien dikte hij zijn carrière op onwaarschijnlijke wijze aan. En dit jaar doet Philippe Gilbert nog beter dan uitstekend, hij won in het vroege voorjaar, in de klassieke lente, in de late lente, en nu in de vroege zomer, eerst het Belgisch kampioenschap, nu de openingsrit van de Tour. En dus spaart niemand de lof, al waren er ook complimenten met dubbele bodem. QuickStep-manager Patrick Lefevere had zo iets niet meer gezien sinds de betreurde Frank Vandenbroucke in zijn memorabele Luik-Bastenaken-Luik van 1999. Dat zal wel gemeend zijn, maar kort na dat exploot werd Vandenbroucke gevat in de 'dopingaffaire dokter Mabuse'.

Laten we niet flauw doen: niet alleen de bewondering, ook de verwondering over de prestaties van 'Phil' zijn niet uit de lucht. Dat begon voor de Tour, toen hij zijn haar wit liet verven. Hadden Vandenbroucke en zijn brother in crime Philippe Gaumont dat ook niet gedaan, om zo hun haarstalen onbruikbaar te maken bij dopingcontroles? Deden ook Dario Frigo, Riccardo Ricco, Richard Virenque dat niet. Die vergelijking werd honderd keer gemaakt - daarom niet in de pers, maar zo menigvuldig op internet. Vandaar dat het de kop in het zand steken zou zijn om de vraag uit de weg te gaan: hoe 'normaal' is de uitzonderlijke prestatie van Philippe Gilbert, en vooral de Merckxiaanse herhaling ervan? Goed, Roger De Vlaeminck blijft koeltjes: hij deed in zijn tijd even goed (klopt deels), hij snapt niet dat de anderen Gilbert zo maar lieten wegrijden (nonsens), en vindt dat Gilbert tegelijk maar voor de top tien moet gaan (waanzin). Waarmee De Vlaeminck andermaal bewijst dat hij nog altijd de 'omgekeerde Gilbert' van de wielerkenner is: met voorsprong de slechtste.

Jan Mathieu, ploegdokter van Omega Pharma-Lotto, kent de statistieken van Philippe Gilbert. Hij is formeel: "Een natuurtalent dat zonder het te weten wetenschappelijk traint." Mathieu vergelijkt na elke wedstrijd alle gegevens van alle renners. Daaruit blijkt dat Gilbert van de hele ploeg veruit de minste wattage verbruikt. Dat is logisch voor een kopman, maar bij Gilbert ligt dat extra laag: hij verstaat als geen ander de kunst om zich te laten meedrijven. Mathieu: "Daarover bestaat heel wat wetenschappelijk inzicht, maar Gilbert wil er niet van weten: 'Ik doe het intuïtief.' Terwijl de gegevens leren dat hij spontaan doet wat elke academicus hem zou laten doen." En verder traint hij als bezeten op dat ene punt waarop hij echt sterker is dan alle anderen. Zoals Mark Cavendish de voorbije jaren minstens één klasse beter is in pure snelheid, zoals Fabian Cancellara van een andere planeet komt in een tijdrit, zo is Gilbert vele klassen sterker in de demarrage bergop. En daarop traint hij, en dat ontwikkelt hij, en daarin blijft hij alsmaar beter worden. En daar veel wedstrijden beslecht kunnen worden middels een demarrage bergop, wordt Gilbert steeds moeilijker te kloppen.

Naïef

Naïef? Misschien wel. Het is de prijs die elke wielrenner betaalt: wie wint, is verdacht. Wie veel en opvallend wint, is al halvelings schuldig. Kijk naar Cancellara, die vorig jaar Parijs-Roubaix zou gewonnen hebben op een als fiets vermomde brommer. Het resultaat was zelfs dat de Tour een scanner installeerde om fietsen door te lichten. De hype waaide over. Iemand nog de scanner gezien? Ook niet op Kapaza? Misschien kan de Tour dit jaar een kapper inhuren, om elke ritwinnaar verplicht te shampooën. (Is het wielrennen zuiver? Neen. Is Gilbert per definitie onschuldig? Evenmin: daarom moet hij ook zo vaak naar de dopingcontrole.)

En - zij het zeer tegen hun zin - leverden Philippe Gilbert en zijn ploegmaats een bewijs van relatieve zuiverheid. Na hun demonstratie zaterdag, wilden ze zondag in de ploegentijdrit ook excelleren. Ze wilden niet winnen, maar wel heel dicht eindigen. Dat lukte niet. Omega Pharma-Lotto landde op de plaats waar het hoort: in de middenmoot. De ploegleiding was wat ontgoocheld, maar dat was niet nodig. Stel maar eens dat Omega Pharma-Lotto teams als Garmin, BMC, Sky, Leopard, HTC, RadioShack of zelfs Saxo had geklopt: dán had men zich zorgen moeten maken. Dan bestond de ploeg niet meer uit renners, maar uit supermannen. Gelukkig maar is dat niet zo. Natuurlijk maar - in alle betekenissen van het woord - dat Gilbert de gele trui verloor.

Mûr-de-Bretagne

Maar daarom is zijn Tour de France nog niet gedaan. Bovenop de Mont des Alouettes staat een kruis, met daarop de laatste woorden die Lodewijk XVI uitsprak toen hij het schavot besteeg - en waarna de hele Vendée in opstand kwam: "Je pardonne à tous mes ennemis." Ondanks het verlies van de gele trui is de nieuwe 'roi des Belges' nog niet van zin om het hoofd er al bij neer te leggen, noch om zijn tegenstanders met clementie te bejegenen. Hij heeft al aangekondigd dat hij dinsdag de rit wil winnen die finisht op de helling van Mûr-de-Bretagne. Alexander Vinokoerov heeft gerepliceerd dat hij dat nog eens wil zien, want dat Gilbert eerst opnieuw voorbij hem moet raken. Het klinkt als felle maar ook fiere rivaliteit, en een nooit aflatende strijd. Zo is de Tour de France, en zo hoort het.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234