Vrijdag 04/12/2020

Riekt een gestolen paspoort altijd naar terrorisme?

Een Thaise politieagent laat een kopie van het gestolen paspoort van de Italiaan Luigi Maraldi zien. Een Iraniër aan boord van het verdwenen vliegtuig gebruikte zijn paspoort.Beeld EPA

Twee passagiers van de verdwenen Boeing reisden met gestolen paspoorten. Hoe verdacht is dat?

Hoe groot is het probleem van gestolen paspoorten wereldwijd?
Maar liefst 40 miljoen gestolen en vermiste paspoorten en andere identiteitsbewijzen zijn opgeslagen in de computers van Interpol in Lyon. Ze zijn opgegeven door zo'n 160 landen. Als een terrorist, drugsbaas of illegaal op Zaventem, Schiphol of JFK in New York een vliegtuig wil binnenkomen met zo'n identiteitsbewijs, hoeft deze SLTD-database slechts geraadpleegd te worden. Hadden de Maleisische autoriteiten dit gedaan, dan hadden ze zaterdag meteen gezien dat het paspoort van de Oostenrijker Christian Kozel in 2012 in het Thaise Phuket was gestolen. De Italiaan Luigi Maraldi overkwam daar in 2013 hetzelfde.

Kan dit ook gebeuren op Zaventem?
Bijna dertien jaar na '9/11' moet de reiziger nog altijd zijn schoenen uitdoen alvorens een vliegtuig te betreden. Maar als het om het paspoort gaat, kan de controle internationaal wel heel wat serieuzer. Volgens Interpol stapten in 2013 meer dan een miljard keer reizigers een vliegtuig binnen zonder dat hun paspoort werd vergeleken met de SLTD-gegevens.

Ook in de Belgische luchthavens wordt de databank niet systematisch gecheckt. De douaneagenten kiezen zelf of het paspoort van de vertrekkende passagier al dan niet wordt gecontroleerd. "Bij Europeanen controleren we enkel de geldigheid en de echtheid", zegt Tine Hollevoet, woordvoerster van de federale politie. "Enkel als iemand zich verdacht gedraagt of niet lijkt op de foto in zijn document, kan de politie de Belgische, Europese of Interpoldata raadplegen."

Maar binnenkort behoort deze lacune waarschijnlijk tot het verleden. De luchthaven van Zaventem heeft zes ABC-systemen (Automated Border Control) besteld, waarbij de passagiers worden verplicht langs het veiligheidssysteem te passeren waar ze hun paspoort moeten scannen.

De check-in van Malaysia Airlines.Beeld AP

Welke landen zijn goed in het nauwgezet controleren van paspoorten?
De SLTD-database werd vorig jaar ruim 800 miljoen keer geraadpleegd. In 60.000 gevallen leverde het iets op. De VS waren vorig jaar, met meer dan 250 miljoen zoekopdrachten, de onbetwiste koploper. De Britten volgden met ruim 120 miljoen en de Verenigde Arabische Emiraten stonden op de derde plaats met meer dan 50 miljoen raadplegingen.

Interpol-baas Ronald Noble, die al jaren af wil van het steekproefgewijs controleren, hoopt dat de wereld nu eindelijk is wakker geschud. "Ik hoop oprecht dat regeringen en luchtvaartmaatschappijen zullen leren van deze tragedie en de paspoorten van alle passagiers gaan controleren", zegt hij in een verklaring. "Dat is in het belang van alle onschuldige passagiers die nu vervelende veiligheidsmaatregelen moeten doorstaan voor ze aan boord mogen."

Zijn gestolen of valse paspoorten vooral gewild onder terroristen?
Dat blijkt niet uit de cijfers. Valse en ontvreemde paspoorten zijn vooral in trek bij criminelen, illegalen en migranten die hopen op deze manier de rijke EU-landen binnen te komen. Zo werden op de luchthaven van Phuket onlangs zes Syriërs aangehouden die wilden reizen op valse Griekse paspoorten.

Wat politieke moordaanslagen betreft, trok de dood van Hamas-voorman Mahmoud al-Mabhouhin 2010 veel aandacht. De Mossad-groep die hem in zijn hotel in Dubai uitschakelde, maakte gebruik van valse Britse, Ierse en Australische paspoorten.

Waarom is Thailand nu uitgegroeid tot een enorme zwarte markt voor valse en gestolen paspoorten?
Met jaarlijks miljoenen toeristen en een van oudsher bloeiende markt in valse identiteitsbewijzen is Thailand zeer gewild bij criminelen. Vooral de Khao San-straat in Bangkok, waar nagemaakte rijbewijzen en diploma's zijn te krijgen, is al jaren een doorn in het oog van westerse misdaadbestrijders. Vorig jaar hield de Thaise politie een handelaar aan met zo'n vijfduizend valse paspoorten.

Chinese politie met de gegevens van de passagiers aan boord van de vermiste Boeing 777.Beeld AFP
De Italiaanse Luigi Maraldi.Beeld AP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234