Woensdag 20/10/2021

'Richter was absolute reinheid'

klassiek

ex-laureate elisabethwedstrijd leonskaja vaste waarde in internationale concertwereld

Om elf uur 's avonds daags voor het Brusselse concert staat ze me te woord met een rustige, frisse stem. Ze heeft nochtans een urenlange dooltocht per auto door de hoofdstad achter de rug. Bij vriendin Nina Hirschhorn, weduwe van een andere laureaat van de Koningin Elisabethwedstrijd, de betreurde violist Philippe Hirschhorn, zal ze twee keer overnachten.

Brussel / Van onze medewerker

Jo Baert

Voor Elisabeth Leonskaja is het jaar 1968 geen grijs verleden. Terwijl in Parijs jonge en minder jonge heethoofden elkaar de schedel inklopten, klopte zij zichzelf via de piano naar de negende plaats in de beroemde Belgische muziekcompetitie.

"Voor mij was het een totale flop. Ik was doodmoe, want de wedstrijd is onmenselijk zwaar, en was diep ontgoocheld. Voor ambitieuze, door de Sovjet-Unie uitgestuurde jonge solisten telde alleen de eerste plaats. Mijn veel jongere collega en landgenote Ekaterina Novitskaja was toen eerste als zeventienjarige. Men hoort nu niets meer van haar. Elfde was François Duchable, nog maar zestien. Die staat er nu ook, zoals trouwens nog Mitsuko Uchida en uw André De Groote." De wedstrijd viel middenin een studieperiode aan het onvolprezen muziekconservatorium van Moskou. In 1971 achtte professor Jacob Milstein haar rijp voor de loopbaan. Maar pas in 1978 klaarde de internationale hemel helemaal op voor de in Tbilissi (Georgië) geboren vrouw met joods, Pools en Russisch bloed in de aderen. Op het punt naar Israël te emigreren, bleef ze dankzij een doorreisvisum, dat drie maanden geldig was, in Wenen, de muziekstad bij uitstek, definitief hangen.

"Ik woon nu hoofdzakelijk in de Oostenrijkse hoofdstad. Ik had in Wenen al drie keer opgetreden en was verliefd geworden op de stad. Ik ben nu ook vaak in Duitsland, waar mijn impressario leeft." De grote Svjatoslav Richter was ooit haar mentor in de voormalige Sovjet-Unie. "Hij was en is nog mijn God. Hij was een lichtbaken, een man van grenzeloos geduld en aartsvaderlijke warmte. Als ik aan hem denk, zie ik oneindige goedheid en absolute reinheid. Een van mijn mooiste herinneringen gaat over een postkaart van hem met de volgende tekst: 'Wees gelukkig, beste Lisa, je hebt alles om het te worden'. En dat in een periode waarin ik me voortdurend doodongelukkig voelde. Ik heb de kaart nog altijd." Maandag speelde ze in Zürich, woensdag in Brussel en donderdag om zeven uur 's morgens vliegt ze naar Montpellier voor de volgende repetitie. De onstuimige, temperamentvolle jongedame uit '68 heeft nog niets aan dynamisme ingeboet. Per jaar geeft ze ongeveer zestig concerten.

"Ik moet voortdurend bezig zijn, niet alleen solo maar ook met andere musici. Eigenlijk heb ik geen voorkeurscomponist. Alhoewel: Mozart for ever. Hij blijft voor mij evenwel de moeilijkste. Hij is de hemel op aarde en die twee uitersten krijgt men niet zomaar in de toetsen. Bach is dan weer overduidelijk voer voor de geest en gemakkelijker te vatten. Hoewel ik vaak Rachmaninov speel, vind ik hem ook heel lastig. Ik wil nog zoveel mogelijk te weten komen over de componisten. Hun manuscripten verrassen me altijd weer opnieuw. Zo heeft Chopin, nochtans een kluwen van emotionaliteit, een heldere, duidelijke schrift en de bedaagde, beheerste Brahms heel nerveuze krabbels. Ook wat een Liszt onder andere over een Chopin schrijft, wil ik niet missen."

Ex-Elisavieta, nu Oostenrijkse Elisabeth, houdt van veel wandelen en marcheren. "Dat houdt me gezond, ik onderneem ook bergtochten. Ik slaap goed en gemakkelijk, vooral na een geslaagd concert. Het loopt anders, als ik met collega's optrad. Na een celloconcert met Andras Schiff of een liederenrecital met Gundula Janowitz spoken de hele nacht daarop cellomelodieën of liedteksten door mijn hoofd. Om te ontspannen, lees ik graag, Marcel Proust bijvoorbeeld, die een volstrekt onbekende, fascinerende wereld voor me opende. Zodra ik kan, ga ik ook naar het theater. Ik hou dolveel van het woord: het levert me vruchtbare gedachten op. Daarna, aan tafel, zegt de Oostenrijkse keuken me niet zoveel, ik eet liever Chinees."

De Lisa-voor-de-vrienden wil niet in gestructureerd verband pedagogisch actief zijn. "Natuurlijk is de opleiding van kapitaal belang. Maar zoals Svjatoslav Richter hou ik niet van cenakels, zogenaamde grote scholen. Wel ontvang ik met open armen jongeren die raad komen vragen. Wil men hulp, advies, overtuigingen, ervaringen,... Mijn deur staat altijd open."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234