Zaterdag 11/07/2020

Revolutie op de vuilnisbelt

Gerard Mortier zet als artistiek directeur van het Madrileense operahuis Teatro Rea zijn kruistocht voor een geloofwaardige opera voort. Met Mahagonny van Bertold Brecht en Kurt Weill stelt hij er nu zijn eerste eigen productie voor.

Na Brussel, Salzburg, Parijs en een wegens te grote besparingsverplichtingen vroegtijdig geaborteerde poging bij de City Opera in New York, lonkte de op het eerste gezicht minder aanlokkelijke post in Madrid. Gerard Mortier presenteert er nu met Mahagonny van Bertolt Brecht en Kurt Weill zijn eerste eigen productie. Een schok voor het conservatieve publiek, maar eigenlijk nog tamelijk braaf.

Overal lijkt Gerard Mortier dezelfde duivels te ontmoeten. “Al voordat ik mijn eerste productie had opgezet, heeft de conservatieve Madrileense pers naarstig geprobeerd een schandaal te creëren. Wel, ze hebben er geen gevonden en ze zijn niet in hun opzet geslaagd: de zalen zitten voor meer dan 90 procent vol, ondanks hoge ticketprijzen, en de recensies in de pers zijn nagenoeg unaniem goed.” En hij voegt eraan toe: “Ja, het publiek is conservatief en zoals overal is er een gedeelte van de abonnees weggelopen. Maar ik heb er ook bijgekregen en met goedkope lastminute-tickets voor jongeren probeer ik een nieuw publiek op te bouwen.”

The Rise and Fall of the City of Mahagonny (dat hier in het Engels van de eerste reprise wordt gezongen en niet in het oorspronkelijke Duits) had nochtans heel wat kwaliteiten om een schandaalproductie te worden. En dan bedoelen we minder de flagrant antikapitalistische boodschap, inclusief Brechtiaanse spandoeken in het slotkoor, dan wel de basisaanpak van het Catalaanse regisseurscollectief La Fura dels Baus: het hele stuk speelt op een bijzonder realistisch weergegeven vuilnisbelt, waarvan alleen de geur ontbreekt. In het poepchique Teatro Real (een tiental jaar geleden gerenoveerd in een soort Versacestijl) zou dat als provocatie kunnen gelden.

In werkelijkheid is de productie conventioneler dan pakweg die van Le Grand Macabre, vorig jaar in de Munt. Neem de vuilnisbelt weg en je hebt een gewone, zij het uitstekend geregisseerde en geacteerde operavoorstelling. Nagenoeg alle zangers zijn namelijk voortreffelijke acteurs. Dat geldt zeker voor Willard White (Trinity Moses), Jane Henschel (de op hilarische wijze ongenadige Leocadia Begbick) en bovenal Measha Brueggergosman, die om een onwaarschijnlijk sensuele en lenige Jenny Smith neer te zetten zo te zien een drastische vermageringskuur heeft gevolgd. Maar ook anderen, waar je het minder van zou verwachten, geven hun deel, zoals Donald Kaasch als Fatty ‘The Bookkeeper’ of Michaël Koenig als Jim MacIntyre. Door hun scenische inzet maar ook door hun grote vocale kunnen komen al het sarcasme en al de vertwijfeling over deze afvalwereld pas tot leven.

Daarenboven staat er een ontdekking in de orkestbak. De jonge Spaanse dirigent Pablo Heras-Casado, die binnenkort ook in de Munt te horen zal zijn in de wereldpremière van Marsukaze van Hosokawa, neemt de partituur, met haar bijzondere mengeling van populaire en elitaire stijlen, bijzonder ernstig en vindt alle kleuren tussen shimmy, schoonheid en Schönberg. Mortier wil in Madrid vernieuwen en de kwaliteit verbeteren. Dat laatste is al hoorbaar in het volledig verjongde koor (“Dat was een probleem. Ik heb iedereen buitengegooid en ben van nul begonnen, ook met een nieuwe koordirigent.”) en in het uitstekende orkest.

Wat de producties zullen brengen, is nog niet helemaal duidelijk. In het lopende seizoen zitten enkele voorstellingen uit Mortiers Salzburgse en Parijse periode, evenals een aantal aankopen. Het budget laat slechts enkele echt nieuwe producties toe. Er is ook één wereldpremière van een nieuwe opera van de Spaanse componiste Pilar Jurado. Het geheel ziet er degelijk uit maar mist voorlopig nog de opening naar nieuwe horizonten die Mortier elders maakte.

Kan dat wel in Madrid? En zo neen, heeft Mortier dan heimwee naar België? Niet meteen, al blijft hij de actualiteit wel volgen. Met name de discussie over de herstructurering van de Vlaamse Opera: “Herstructureren moet kunnen als het nodig is. Eenzelfde bovenbouw voor opera en ballet: dat kan, dat heb ik in Parijs ook gehad. Maar twee orkesten bij elkaar gooien, dat gaat niet zo maar. Daaruit blijkt weer maar eens dat deze plannen niet met kennis van zaken gemaakt worden. Waarom vraagt men dat niet aan mensen die er echt iets van af weten?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234