Vrijdag 03/12/2021

Reuzenmikado van staal

ANTWERPEN

Het is de derde keer dat Burden op deze manier een sculptuur maakt. Zijn eerste Beam Drop was in New York in 1984, zijn tweede in Brazilië in 2008. ‘Ik zal eerlijk zijn’, zegt Burden. ‘Beam Drop is een beetje zoals seks. Als je het één keer gedaan hebt, wil je het absoluut opnieuw doen.’

Beam Drop lijkt wel een synthese van Burdens eerdere werk. Het is tegelijk een performance en een sculptuur. Vanaf eind jaren zeventig begon hij objecten te maken. In het Braempaviljoen zijn onder andere zijn Bridges te zien, schaalmodellen van beroemde bruggen, nagemaakt in Meccano. Hij vestigde zijn naam in de kunstwereld echter al in het begin van de jaren zeventig met zijn extreme fysieke performances. De meest spraakmakende is ongetwijfeld Burdens performance Shoot uit 1971, waarvoor hij zich door een vriend in de arm liet schieten. Maar ook andere performances waren gewelddadig. Zo liet hij zich in Trans-fixed op een auto kruisigen en kroop hij met zijn handen op zijn rug door vijftien meter gebroken glas. Beam Drop Antwerp is de enige performance die Burden ooit herhaald heeft. “Ik vind het belangrijk om dit te herhalen. Je kan het vergelijken met Jackson Pollock. Als hij maar één ‘dripping’ had gemaakt, had iedereen het gewoon een raar schilderij gevonden. Maar het feit dat hij het bleef doen helpt je te begrijpen waar hij mee bezig was. Bovendien is elk werk totaal anders dus je kan het blíjven herhalen.”De installatie in Antwerpen is de eerste versie van Beam Drop die toegankelijk is voor een livepubliek. Burden wist met zijn performance dan ook meer dan 2.000 bezoekers naar het Middelheimpark te lokken. Al zat het mooie weer er wellicht ook voor iets tussen.Onder de kijklustigen waren, naast heel wat gezinnetjes, onder andere schilder Luc Tuymans en galerist Tim Van Laere. Ook muzikant Tim Vanhamel gaf present. “Een vriend vertelde me over de performance”, zegt Vanhamel. “Ik kende de kunstenaar niet, dus ik heb hem opgezocht op Wikipedia. Zijn werk deed me denken aan performancekunstenaar Danny Devos, een vriend van me. Die maakt ook spannend werk. Ik hou wel van die donkere kant. Maar ik had wel fellere ‘shit’ verwacht. Ik hoopte dat hij zich ergens op zou nagelen zoals in zijn ouder werk. De sculptuur op zich vind ik zonder achtergrond maar saai. Maar ik hou sowieso van performancekunstenaars. Het zijn geen mietjes!”Wouter De Corte, docent multimediale vormgeving aan de KASK, was meer onder de indruk. “Opvallend is dat Burden zijn werk maakt in de openbare ruimte. Zoiets kan je uiteraard niet in een galerie zetten. Het is impressionant. Hij speelt met de zwaartekracht en met wat een sculptuur is. Hij laat alles afhangen van het toeval. De act van het maken is het belangrijkst. De sculptuur zelf vind ik secundair. Het product is het residu dat herinnert aan de performance.”Zo ziet Burden het zelf ook. “De sculptuur is het overblijfsel van een destructieve handeling”, aldus de kunstenaar. “Zoals Pompeï of een krater waar een meteoor gevallen is. Je beseft als toeschouwer dat er een gigantische catastrofe heeft plaatsgevonden. Je kan aan de sculptuur zien dat de balken niet gewoon in de beton gezét zijn.”

Gecontroleerde chaos

Dat hij al 25 jaar mag spelen met zijn gigantische mikadostokken vindt Burden fantastisch. “Het is ongelooflijk mooi om te zien. Het is gecontroleerde chaos, iets wat je normaal niet ziet. Het is als kijken naar een vliegtuigcrash, maar dan zonder de doden. Het mooiste moment is als de balken pas zijn losgelaten. Dan lijken ze nog een fractie van een seconde in de lucht te zweven voordat ze naar beneden vallen. Dat is gewoon prachtig.”Het idee voor de Beam Drop ontstond zo’n dertig jaar geleden. “Een aannemer werkte aan een gebouw in San FranciscoBurdens derde Beam Drop behoort vanaf nu tot de permanente collectie van het Middelheim. Hoewel de uiteindelijke sculptuur er eerder minimalistisch uitziet, noemt Burden zijn werk zelf abstract expressionistisch. “Het is zoals Jackson Pollock met verf, alleen gebruik ik stalen balken. Ik heb er een nieuwe benaming voor uitgevonden: geologisch abstract expressionisme. ‘Geologisch’ omdat het staal van de balken uit de aarde komt. Dat geef ik terug aan de aarde. Bovendien komen de balken altijd van de plek waar ik de Beam Drop maak. Ik hou vooral van oude balken omdat die een geschiedenis hebben. Roest is mooi. Maar ze vinden nooit genoeg oude balken, dus ik moet altijd nieuwe gebruiken. Ze zullen snel genoeg oud zijn(lacht).”Burden ‘dropte’ zaterdag meer dan honderd balken in de beton. “Een lange dunne balk is helemaal omgebogen toen hij de grond raakte”, zegt Burden. “Het was de eerste keer dat dat gebeurde.” Verder waren er nog een aantal andere onvoorziene omstandigheden. ’s Morgens vroeg is een zeer zware, grote balk per ongeluk te vroeg gevallen. Hij viel naast de beton op het gras en op een boom. Er braken zelfs takken af, maar iedereen stond ver genoeg en niemand raakte gewond. “Een andere balk was onderaan plat”, aldus Burden. “Toen die neerkwam, spatte de beton wel twintig meter ver.” Journalist David Zerbib van Art Presse kreeg een spat beton tegen zijn borstkas. “Het deed geen pijn. Maar mijn jasje is wel vuil geworden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234