Zaterdag 24/10/2020

Wetenschap

Reuzenmeteoriet ‘Yarrabubba’ sloeg oudste krater van de wereld in wat nu Australië is

Yarrabubba.Beeld rv

De bosbranden in Australië zijn er niets bij. Zo’n 2,2 miljard jaar geleden sloeg een meteoriet van zo’n 7 kilometer groot een diepe, 70 kilometer brede krater in een gebied dat nu West-Australië heet.

De structuur, met de Star Wars-achtige naam Yarrabubba, is de oudste nog herkenbare meteoorkrater op aarde, blijkt uit een nieuwe datering.

De krater is alleen herkenbaar voor specialisten: een platte vlakte in de Australische outback, zo’n 500 kilometer ten noorden van de miljoenenstad Perth, met in het midden een verdikking die kenmerkend is voor inslagkraters. 

Dat het een meteorietkrater is, was al langer bekend. Maar dat hij zo oud is, is nieuw en onverwacht, schrijven Australische onderzoekers in vakblad Nature Communications.

De leeftijd kan zelfs betekenen dat de krater het einde inluidde van een superijstijd, oppert het team, onder leiding van mineraloog Aaron Cavosie van de Curtin University in Perth. 

Destijds was de aarde nagenoeg geheel bedekt onder ijs, in een periode die geologen aanduiden als ‘Sneeuwbal Aarde’. “En onze computermodellen laten zien dat de Yarrabubba-meteoriet meer dan 200 miljard ton waterdamp kan hebben vrijgemaakt, een belangrijk broeikasgas”, melden de onderzoekers in een toelichting. 

Schets van de huidige situatie.Beeld Nature Communications, Curtis University

Speculatief

Expert Jan Smit (Vrije Universiteit Amsterdam) vindt die suggestie ‘buitengewoon speculatief’. “Dat hebben ze er met de haren bijgesleurd om het verhaal wat mooier te maken”, zegt Smit, aan de telefoon vanuit een meteorietkrater in India die hij momenteel onderzoekt. “Er zit een onzekerheid van miljoenen jaren in hun datering. Dit is de oudste krater ter wereld, en dat is al interessant genoeg.”

De Australiërs dateerden de krater door te kijken naar microscopische korreltjes zirkoon en monaziet, gesteentes die bij de inslag moeten zijn ontstaan. Bij de extreme hitte van de inslag zal het lood uit die gesteentes zijn weggedampt. Dat maakt die gesteentes een soort stopwatch: na stolling komt er heel geleidelijk weer nieuw lood bij, door verval van het radioactieve element uranium.

Een microscopisch stukje zirkoon van de inslag. De rand herkristalliseerde tijdens de inslag, het midden bleef onaangedaan.Beeld Curtis University

De inslag vond plaats lang voordat er vissen, dinosauriërs of zelfs maar planten waren. Destijds waren de meest ingewikkelde wezens op aarde waarschijnlijk plakken bacterieel slijm of simpele algenslierten. Wel was de dampkring aan het vollopen met zuurstof, een afvalproduct van sommige microben.

De tot dusver oudste inslagkrater op aarde was de Vredefort-krater in Zuid-Afrika: 2 miljard jaar oud, en liefst 300 kilometer groot, genoeg om heel België in te stoppen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234