Vrijdag 17/01/2020

Reuzen baren

Aardige tips voor eendagsuitstappen in eigen land, of hoogstens vlak over de grens. Dat is wat we beogen met de zomerserie 'Onder de kerktoren'. Plezierig vertier, dichtbij huis. In aflevering één gaan we op stap met - veelal Franstalige - reuzen.

Een tijdje geleden was ik op een doopfeest. Isidore heette de kleine. Nu ja, klein: Isidore meet 3,60 meter. Hij heeft een snor, dikke wenkbrauwen, werkmanshanden en rimpels van een bewogen leven. Isidore is een géant, een reus zoals er wel meer rondlopen in het Frans-Belgische grensgebied. Bienvenu en Flandre, zo begroet me de burgemeester van Lézennes. Lézennes is een merkwaardige plaats, een beetje als Doel maar dan gelegen tussen de polygones industrielles rond Rijsel. Geen voorstad, maar een echt dorp, met kerkje, gemeentehuis, dorpsplein en voetbalveld. Eén lange straat met tussen de huizen nauwe doorgangen naar achterliggende cours waar een nieuw huizenblokje ligt. Daarachter de groententuinen en nog verder niets dan grote industriegebouwen en winkelcentra. Het lijkt een wonder dat dit plaatsje niet werd verstikt door de verkeersstrop rond Rijsel. "Lézennes heeft zijn eigenheid weten te behouden", vertelt de burgemeester. "De meeste van de 3.500 inwoners zijn van hier afkomstig en kennen elkaar. We hebben nog een eigen gemeentebestuur, er is een zeer bloeiend verenigingsleven, een heemkundige kring bestudeert de geschiedenis van Lézennes, kortom, dit dorp hangt nog samen. Om dat te uiten, heeft een comité beslist om de reus Isidore in het leven te roepen."

Een reus baren, het lijkt me geen eenvoudige klus. Stéphane Deleurence is de materiële vader van Isidore. Hij bouwde de reus op basis van een rieten structuur waaronder één drager kan schuilen. Dat karkas is met stof bekleed, hoofd en handen zijn van beschilderd karton. Deleurence is tevens een van de bezielers van La Ronde des Géants, een organisatie die deze traditie in ere houdt. "La Ronde de Géants, eigenlijk de reuzenfamilie van Le Nord, heeft een charter dat stelt dat geen enkele reus het licht mag zien als hij niet wordt gedragen door de gemeenschap. We willen niet dat deze traditie pure commercie wordt. De ziel van het dorp, dat moet een géant zijn."

Hoewel de eigenlijke oorsprong van de reuzen onduidelijk is, staat vast dat ze vanaf de 16de eeuw aanwezig zijn op kermissen, carnaval en patroonsfeesten in wat toen Vlaamse steden waren: Reuze Papa en Reuze Maman in Cassel, Zulma in Auby, Jehan van d'Helle en Sabine de Snuif van Wervicq-Sud, Pet'je Noom en Met'se Moeïe te Bollezeele... Het zijn maar enkele van de kleurrijke namen. Als totems drukten ze de onafhankelijkheid uit van een trotse en welvarende regio tegenover het centrale gezag. Daarom stellen ze ook legendarische personages voor, helden of volksfiguren die de eigenheid van het dorp belichamen.

Lézennes was een dorp van steenhouwers die uit ondergrondse galerijen de zandsteen putten voor de Rijselse monumenten. Veel beroepskeuze had Isidore dus niet. Hij was voorbestemd om le carrier -de steenhouwer - van Lézennes te worden. "Isidore is een historische figuur. Hij leefde aan het einde van de 18de eeuw en zou volgens de dorpslegendes een hoop heldendaden hebben verricht. Zo herstelde hij de kerktoren na een orkaan en bezorgde hij de steenhouwers hun gereedschap terug na de plundering door de Oostenrijkers. Zijn bijnaam is Court'Oreille omdat hij in een ongeval een oor verloor."

Ik ben verbaasd. Wat mij altijd dode folklore leekt, blijkt springlevend te zijn. Er is in Lézennes behoorlijk wat volk opgedaagd voor de doop van Isidore. Niet alleen staat het hele dorp op straat, ook uit de omgeving zijn belangrijke gasten toegstroomd. Clodion 1er uit Ronchin, Le Chevalier de l'Espinard uit Béthune, Petit Desiré uit Rijsel. In totaal tekenen 21 reuzen present voor het familiefeest. De belangrijkste gast komt van over de grens. Hij heet El Cayoteu, is 47 jaar oud, drie meter hoog, weegt 110 kilo en is afkomstig uit Lessen, nabij Doornik. Reden van het bezoek? El Cayoteu wordt peter van Isidore. "El Cayoteu is Waals voor steenhouwer. Net als Lézennes is Lessines een dorp met steengroeven. Daarom hebben ze El Cayoteu als peter gevraagd", vertelt een van de dragers.

"We hebben acht géants in Lessines. Elke week is er wel ergens één uitgenodigd. Het is een kans om nieuwe reuzen te tonen of te leren kennen. On 's amuse bien en wie weet, misschien komt er een huwelijk van." Inderdaad, ook reuzen trouwen en krijgen kinderen. "Eigenlijk vormen ze een grote familie waarvan het privé-leven publiek is", zegt Stéphan Deleurence. En de familie boert goed. Voor dit jaar zijn twintig geboortes gepland en vier huwelijken.

Isidore zelf is er nog niet bij in de optocht. Eigenlijk heeft behalve zijn schepper nog niemand de dopeling gezien. Spanning alom dus. Zal Isidore mooi zijn, groot en gezond? Het dorp begint om hem te roepen, steeds luider, tot de dopeling onder luid gejuich tevoorschijn komt. Wat volgt zijn speeches, doopbeloftes, duiven, champagne, het vivat en een grote rondedans. "Il est quand-même beau", fluistert de trotse burgervader me nog toe.

De hele zomer lang vinden in Noord-Frankrijk sorties de géants plaats. Wie de volledige kalender wil, kan die aanvragen bij La Ronde des Géants, Maison des Géants. Ferme d'Ennequin, 11 rue Ambroise Paré, BP 56, 59374 Loos Cedex, tel/fax (0033) 320.50.14.40. Internet: www.geants-carnaval.org

Reusachtige stoeten

De hele zomer lang komen er in het Frans-Belgische grensgebied (e.o.) reuzen naar buiten. Dit zijn enkele grotere manifestaties. * 9, 10, 11 juli, Douai. Douai, 'Cité des Géants, is de thuishaven van Gayant Le Père (7,50 m, 350 kg), de oudste en grootste reus van Le Nord. Hij zag het levenslicht in 1530 en stelt een held voor die op zijn eentje een heel leger tegenhield. Hij is vergezeld van zijn vrouw Marie Cagenon (6,50 m, 250 kg) en hun kinderen Jacquot, Fillon en Binbin. Les Gayants verschijnen maar eens per jaar in het openbaar.

Info: Office de Tourisme, 70 Place d'Armes, 59500 Douai, tel (0033) 327.88.26.79.

Email: douai@tourisme.norsys.fr

* 15 augustus, Grand Fort Philippe. Reuzenstoet t.g.v. de zeewijding in verschillende dorpen aan de Noord-Franse Opaalkust.

In de buurt: de Vauban-versterkingen van Gravelines, het prachtige vestingstadje Bergues en de krijtrotsen tussen Cap Gris-Nez en Cap Blanc-Nez.

Info: Maison d'Accueil et du Tourisme, 11 Rue de la République, Gravelines, tel (0033) 328.66.79.21. Email: gravelines@tourisme.norsys.fr

Web: www.tourisme.fr/gravelines

* 19 augustus, Knokke-Heist. Knokke wil zomaar eventjes duizend reuzen uit België, Frankrijk en Spanje samenbrengen, met de bedoeling het Guiness Book of Records te halen.

Info: Toerisme Knokke, Zeedijk-Knokke 660, 8300 Knokke-Heist, tel 050/63.03.80.

Email: kh-toerisme@unicall.be

Web: www.knokke-heist.be

* 26 en 27 augustus, Aat. Ath, kloppend hart van het Waalse reuzengebeuren, haalt zelfs het Ros Beiaard van stal.

Info: Centre de Tourisme, tel. 06/26.92.30

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234