Zaterdag 16/01/2021

Brazilië

Reusachtige vulva wekt woede ‘fallocentristen’ in Brazilië

Beeld EPA

Veel beroering in de Braziliaanse (sociale) media over het kunstwerk Diva, constateert correspondent Joost de Vries.

Weinig subtiel, maar zeer effectief: de Braziliaanse kunstenares Juliana Notari onthulde op donderdag 30 december een 33 meter hoge, 16 meter brede en 6 meter diepe betonnen vagina. Het rode geslachtsdeel ligt verzonken in de helling van een heuvel in een kunstpark in de noordoostelijke Braziliaanse deelstaat Pernambuco.

Het kunstwerk Diva stelt vragen over “de relatie tussen natuur en cultuur in onze westerse fallocentrische en antropocentrische samenleving”, schreef Notari op Facebook onder foto’s van haar werk. En de discussie barstte los. Vooral het fallocentrische deel van de Braziliaanse samenleving liet van zich horen.

“Dit is geen kunst en ook geen geslaagd geslachtsdeel. Er staan genoeg tekeningen in wc-hokjes in scholen, dit hoefde niet op een heuvel”, schreef een reageerder. “Feitelijk een handleiding hoe tijd te verspillen”, schreef een ander, “het is onmogelijk feminisme serieus te nemen”. Waarop een volgende reageerde: “Geen enkele feminist vroeg om jouw mening.” Andere critici schamperden over een milieuvervuilend kunstwerk dat pretendeert iets over natuur te zeggen.

Punt van spot

Op Notari’s Facebook-publicatie kwamen in vijf dagen tijd 26.000 reacties, waaronder ook duizenden complimenten, maar het negatieve commentaar voerde de boventoon. Het grootste punt van spot was het feit dat het kunstwerk is aangelegd door een team van twintig mannen. De kunstenares deelde eveneens het bouwproces in haar foto’s. Daarop is te zien hoe mannen de heuvel afgraven en het beton storten. Ze legde de bal op de stip voor haar conservatieve antifeministische landgenoten: “Geweldig kunstwerk, het toont op ironische wijze hoe vrouwen hun huidige positie hebben bereikt dankzij mannelijk zweet en bloed.”

Weer anderen wezen Notari op het feit dat zij als witte vrouw een team van zwarte arbeiders voor zich liet werken, bovendien op het terrein van een voormalige suikermolen. “We werkten heel harmonieus samen”, zegt de artiest in de krant Folha de São Paulo. “Maar de foto toont het klasseverschil. Mijn witheid bevestigt een typische werkrelatie in de Braziliaanse context.” Onbedoeld had ze met haar foto’s van het maakproces nog een snaar geraakt: die van raciale ongelijkheid in Brazilië.

Feministisch werk

Die maatschappijkritiek was bijvangst. In de eerste plaats was Diva een feministisch werk, een aanklacht tegen de “problematisering van geslacht” en tegen de destructieve relatie tussen mens en natuur. “Kwesties die steeds urgenter worden”, schreef Notari, een weinig verholen sneer richting de rechtse populist president Bolsonaro, die graag en vaak afgeeft op feministen, milieuactivisten en kunstenaars.

 Ze juicht de kritiek toe, zei de kunstenares tegen de lokale krant Diario de Pernambuco, maar gaat gebukt onder de dreigementen en vuige opmerkingen tussen het (meer en minder opbouwende) commentaar. “Ik vrees voor mijn mentale gezondheid.” De haat is gegroeid door het bolsonarismo, stelde ze. “Daar komen de aanvallen vandaan die ik nu onderga.”

Ze werkte elf maanden aan haar kunstwerk. De feestelijke onthulling vond plaats op de dag waarop buurland Argentinië, na decennia van feministische strijd, stemde voor legalisering van abortus. Het was een doorbraak in Latijns-Amerika, waar in de meeste landen abortus nog steeds een misdrijf is. De Braziliaanse president reageerde met een tweet richting zijn conservatieve/evangelische achterban: “Ik treur om de levens van Argentijnse kinderen.” Zolang hij aan de macht is zal abortus nooit legaal worden in Brazilië, zwoer hij.

Notari gaf twee betekenissen aan haar dieprode kunstwerk: een vulva en een gapende wond in de Braziliaanse aarde. 

Beeld EPA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234