Zaterdag 24/07/2021

Réunion, koloniale kroniek van riten en kidnappingen

De buitenpost van Frankrijk in de Indische Oceaan heeft veel gemeen met zijn grote broer. Maar het verhaal van een ontvoerde jongen en een sekte die hem tot Messias bestempelde, plaatst het eiland nu in een heel ander daglicht.

Door Colin Randall

Het departement maakt evenveel deel uit van Frankrijk als pakweg Les Alpes-Maritimes of de Dordogne. Zijn bevolking deelt dezelfde rechten en plichten, stemt mee als er verkiezingen in Frankrijk zijn en betaalt in euro zoals elke modale burger van de EU. Maar de buitengewone zaak van Alexandre Thelahire, een verstandige, knappe jongen van twaalf die ontvoerd werd door een religieuze sekte en bevrijd werd door de politie voor hem iets overkwam, biedt toch een fascinerend voorbeeld van wat Réunion zo anders maakt dan het moederland.

Om te beginnen is er de afstand. Het eiland ligt op 9.000 kilometer van Parijs in de Indische Oceaan, tussen Madagaskar en Mauritius. Daarnaast is er de mix van invloeden. Frans is de officiële taal, maar het Réunion-creools wordt het meest gesproken. Zoals op buureiland Mauritius worden in de culturele en linguïstische smeltkroes ingrediënten uit India, Vietnam, China en Afrika vermengd, samen met de conventionele 'Fransheid' die op het eiland werd geïntroduceerd door 'les zoreilles', zoals de plaatselijke bevolking het leger noemt van ambtenaren, leerkrachten en werkvolk dat Frankrijk is ontvlucht op zoek naar een carrière en een onbezoedelde levensstijl.

Réunion noemt zichzelf het Schatteneiland: zijn grillige landschappen en microklimaten zijn een enorme verleiding voor de meer avontuurlijke vakantieganger. Bezoekers wijzen er wel op dat Réunion minstens dertig jaar achter is op Mauritius op het vlak van modern toeristisch reiscomfort. De sinistere motivatie die duidelijk aan de basis lag van de ontvoering van de jonge Alexandre zal voor velen echter het bewijs zijn dat de eiland ook op andere manieren nog in het verleden leeft.

Het rooms-katholicisme is de dominante godsdienst op Réunion. Toch voelt een aanzienlijke laag van de bevolking zich nog aangetrokken tot groepen en praktijken die religieus geloof, folklore en bijgeloof vermengen. Af en toe vinden in het justitiepaleis van Saint-Denis nog rechtszaken plaats die hun oorsprong vinden in hekserij en exorcisme. Van zelfverklaarde religieuze leiders is bekend dat ze hun invloed op lichtgelovige volgelingen misbruiken om geld of seksuele gunsten los te peuteren.

Alexandres moeder Catherine is verwant met een lid van de onconventionele katholieke sekte Coeur Douloureux et Immaculé de Marie. Vier leden worden ervan beschuldigd dat ze de jongen op vrijdagavond vorige week uit zijn huis gehaald hebben. Mevrouw Thelahire zegt dat zij en haar moeder vastgebonden en gekneveld, en andere familieleden bedreigd of aangevallen werden. Hun zoon werd in een auto geduwd en weggevoerd.

Volgens de kern van de sekte is Alexandre de opvolger van hun goeroe, de 25-jarige Juliano Verbard. Een maand ervoor werd de jongen al eens uit zijn huis gehaald en gedwongen deel te nemen aan een middernachtmis met de sekte. Hij werd de volgende morgen terug naar zijn familie gebracht.

Zelfs voor zijn arrestatie in verband met de ontvoering leken Verbards dagen als leider al geteld. Hij moet namelijk een gevangenisstraf van vijftien jaar uitzitten voor de aanranding en verkrachting van een dertienjarige jongen, de zoon van volgelingen. Hij verdween voor het verdict viel en werd bij verstek veroordeeld. Vreemd genoeg zijn de andere sekteleden altijd blijven geloven in een man die beweert dat hij vele verschijningen van de maagd Maria heeft gezien.

Alexandre had meer geluk dan Verbards eerdere slachtoffer. Dominique Audureau, de procureur-generaal van Réunion, zei dat de politie het huis waar de jongen werd vastgehouden in Tampon, in het zuiden van het eiland, had bestormd, en dat hij fysiek niet mishandeld was. Audureau beschreef de goeroe als "de meest gezochte man van Réunion", en drukte de hoop uit dat de arrestatie van hem en een dozijn van zijn volgelingen een definitief einde zou maken aan hun activiteiten.

Alexandre zelf kwam opvallend goedgemutst uit de 48 uur lange kwelling. Terug bij zijn familie was hij snel weer zijn vrolijke zelf. Met opvallend veel maturiteit en wat de Franse krant Le Figaro "ongelofelijke koelbloedigheid" noemde, vertelde Alexandre dat hij twee keer had geprobeerd te vluchten, toen de ontvoerders bij zijn huis waren verschenen. "Ik liep naar beneden, en toen ik daar was, kreeg iemand me te pakken", zei hij. "Ze duwden me in de wagen. Ik kon wegvluchten, maar ze kregen me weer te pakken en sleurden me weer naar binnen." De bende duwde hem daarna in de kofferruimte van een tweede auto.

"Ik was in paniek", zei Alexandre. "Omdat ik astma heb, dwong ik mezelf rustig te blijven. Plots zag ik een vallende ster en wenste ik dat ik terug naar huis kon gaan. Ik heb de hoop nooit verloren."

Alexandre wist dat ze zijn tante een mes op de keel hadden gezet bij de ontvoering, zijn oom geslagen hadden en zijn moeder en grootmoeder hadden vastgebonden. Ook al verzekerden de ontvoerders hem dat niemand gewond was geraakt, toch was de jongen er niet gerust op. De emotionele oproep van zijn moeder via de radio hoorde hij niet, maar hij barstte wel in tranen uit toen hij een foto van haar zag op de voorpagina van een krant.

De eerste doorbraak voor de speurders kwam er op zaterdag toen de politie binnenviel in het huis van een sektelid, dat al snel tot bekentenissen overging. Hij leidde de agenten naar de plaats waar de jongen aanvankelijk werd vastgehouden, maar intussen was hij overgebracht naar een ander adres. De agenten hadden er echter alle vertrouwen in dat ze de ontvoerders bijna te pakken hadden. Zondagmorgen, wellicht gealarmeerd door de hevige emoties die hun actie had veroorzaakt op het eiland en ver daarbuiten, vertelden de ontvoerders Alexandre dat ze hem zouden vrijlaten. Ze zouden hem afzetten voor een telefooncel in het bezit van een telefoonkaart, zodat hij zijn ouders kon opbellen. "Op dat ogenblik viel de politie binnen. Ik was bang toen ze eraan kwamen, want ze trapten de deur in en maakten enorm veel lawaai. Maar in mijn hoofd riep ik 'ja' tegen mezelf, ik was gered en zou iedereen weerzien."

Alexandre en zijn moeder zagen elkaar terug in het ziekenhuis. Een dokter onderzocht de jongen en stelde vast dat hij moe maar gezond was. Alexandre had absoluut geen zin om nog een nacht in het ziekenhuis door te brengen voor observatie, niet het minst omdat hij op tv zijn favoriete voetbalploeg, de Franse kampioen Lyon, aan het werk wilde zien bij de openingsmatch van het nieuwe seizoen. Hij zag de aftrap op de pediatrieafdeling en was op tijd thuis voor de tweede helft, waarin hij zijn ploeg comfortabel met 2-0 zag winnen tegen Auxerre.

Hij bracht nog een rusteloze nacht thuis door, samen in bed met zijn vader Gérard. Zijn jongere broer Corentin deelde het bed met zijn moeder. "In bed met papa voelde ik me veiliger", legde Alexandre uit. De volgende avond, in de armen van zijn moeder en in het gezelschap van andere familieleden, wilde Alexandre uiteraard wat graag delen in de aandacht die zijn ontmoeting met de sekte had teweeggebracht. Hij miste geen seconde van wat het tv-nieuws over zijn redding wist te melden.

Voor de zoveelste keer ging de gsm van zijn moeder over. Het kabinet van de Franse president aan de lijn. "Het is Sarkozy", riep zijn oom. De oproep werd doorverbonden met de president, op reis in Amerika. Nicolas Sarkozy wilde mevrouw Thelahire laten weten hoe verheugd hij was over de goede afloop. Zijn medewerkers voegden eraan toe dat de familie het maar moest laten weten als ze nog iets nodig had. "Het telefoontje van 'monsieur le président' heeft ons erg aangegrepen", zei moeder Thelahire.

En zo kon Réunion een collectieve zucht van verlichting slaken. Bovendien zaten de vermoedelijke boeven achter de tralies. We mogen de invloed van Verbards sekte zeker niet overdrijven. Ze werd zes jaar geleden opgericht nadat Verbard zijn eerste ontmoeting met de maagd Maria bekend had gemaakt. Hij zou zo'n veertig volgelingen gehad hebben, die 20 euro betaalden om de diensten bij te wonen.

Mannen als Verbard komen echter relatief veel voor op het eiland, en de autoriteiten zijn dan ook uiterst waakzaam. In 2004 werd een man gearresteerd voor de verkrachting van twee vrouwen die hij zogezegd aan het bevrijden was van boze geesten in een exorcismeritueel. Een van de slachtoffers, die zich schuldig voelde en bang was omdat ze maar niet zwanger kon worden, had zich tot de man gewend in de overtuiging dat hij magische krachten had. Hij maakte haar duidelijk dat ze bezeten was door de duivel en dat alleen seks met hem haar ervan kon bevrijden. Hij rekende ook 300 euro aan voor zijn diensten.

In hetzelfde jaar vond de politie het gemummificeerde lijk van een moslimvrouw. Haar familie had haar lichaam 25 jaar lang bewaard in hun slaapkamer nadat een Indiase goeroe hen verzekerd had dat ze op een dag opnieuw tot leven zou komen. En negen familieleden kwamen in de gevangenis terecht bij een andere zaak van exorcisme: om de beurt gaven ze een ander familielid een rammeling om de duivel uit te drijven, met de dood tot gevolg.

Die zaken waren abnormaal. Maar de angst leeft dat een aanzienlijke groep van eilandbewoners, welke religie ze ook belijden, bereid is de hulp van heksen, gebedsgenezers en andere waarzeggers in te roepen voor zelfs de onbeduidendste medische klachten. Na Alexandres eerste ontvoering had de katholieke bisschop van Réunion, Gilbert Aubry, het over "een zekere aantrekkingskracht van magie ten koste van een verdiepend geloof".

© The Independent

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234