Woensdag 12/08/2020

Retro van gisteren

In de zomerdefilés vierden de seventies hoogtij, maar wat streetstyle betreft zitten we volop in de jaren 2000. Volgens modehistoricus James Laver duurt het dertig jaar voor een stijl weer interessant wordt, vandaag lijkt het op amper zeven jaar.

Ook de boho-silhouetten bij Dries Van Noten, Tommy Hilfiger en Roberto Cavalli voor lente-zomer 2015 doen terugdenken aan de hoogdagen van noughtiesstijliconen Sienna Miller en Kate Moss. Naast de zigeunertops en wapperende maxi's haalt denim weer het populariteitsniveau van het voorbije decennium: gescheurd of met patches, voor salopetten en lange jeansrokken of voor cleane kop-tot-teen jeanssilhouetten à la Justin Timberlake en Britney Spears. Het was ook deze look die Katy Perry en rapper Riff Raff imiteerden op de VMA's van augustus 2014.

Bij Stella McCartney werd het haar van de modellen bewerkt met een 'wafelijzer' en dan waren er ook nog de vele chokers, bucket bags, te veel leer, nettops en baggy jeans die ons tijdens de zomerdefilés terug katapulteerden naar de hoogdagen van J.Lo en Christina Aguilera.

Mode is vandaag bijna niet meer te volgen. Designers komen met minimaal tien collecties per jaar om hun klanten geboeid te houden. Spullen waren nooit zo snel vintage, trends waren nog nooit zo snel passé, of al even snel opnieuw in. Een van de mogelijke oorzaken hiervan ligt bij de moderne technologie. Tijd voelt anders online. Vijf seconden van succes op het web is het equivalent van zes maanden in pré-internettijden. Vroeger bleven trends een half jaar goed, nu hebben we twee of drie collecties tussendoor nodig om geïnteresseerd te blijven. De trendcyclus verloopt dus vlugger dan vroeger, vandaar dat we al zo vroeg weer bij de jaren tweeduizend uitkomen.

Verandering versnelt

Trendwatcher Herman Konings noemt het 'de veranderende snelheid van verandering': "De voortschrijdende ontwikkeling en innovatie heeft van de wereld een dorp gemaakt waardoor de technologie op verschillende plaatsen in de wereld beschikbaar werd. De bits-en-bytes-evolutie - volgens de 'Wet van Moore' verdubbelt het aantal transfo's op een chip elke achttien maanden, tegen halve productieprijs - leverde krachtigere technologie op, wat voor een groeiend inzicht in de wetenschap zorgde. De democratisering van het onderwijs kwam zo in een stroomversnelling. Intussen gingen ook sommige vroegere ontwikkelingslanden hun industrie ontplooien en investeren in de opleiding van mensen om te kunnen wedijveren met de rest van de wereld. Hun merken doen het vaak beter dan die uit de traditionele industrielanden en dus worden er nog meer inspanningen geleverd, aan een nog hoger tempo. De competitie stijgt, spullen worden goedkoper, de consument raakt eronder bedolven."

Maar ondanks alle technologie blijven we gelukkig ook menselijk, zegt Konings. "We doen aan sociale vergelijking: we willen laten zien dat we iets gepresteerd hebben door met nieuwe spullen uit te pakken. Dankzij de tweeverdieners is daarvoor ook meer geld ter beschikking. Een iPhone 4 of een tv kopen die al twee jaar uit is: het is not done vandaag. Kun je het je niet permitteren of ben je gewoon achter?

"De industrie weet dat als ze met iets nieuws uitpakt, daar toch belangstelling voor is, en dat het tot meer winst zal leiden. De eerste iPhone kwam in 2007 op de markt, de iPhone 6 in 2014: dat is om de veertien maanden een erg dure minicomputer waar maar een beetje verschil in zit. En toch willen we er veel geld voor neertellen. We zien ook het relatief nieuwe fenomeen dat mensen 's nachts al gaan aanschuiven om zich nieuw duur spul te kunnen aanschaffen. Anderen zien dat, je moet meedoen, en de industrie gaat nog sneller... Dat uit zich ook in de mode."

"We zijn snel uitgekeken op trends, willen voortdurend iets nieuws", vervolgt Konings. "Winkels brengen geen twee tot vier nieuwe collecties meer per jaar, maar twaalf à vierentwintig. Zara heeft daarmee H&M overtroefd: zij brachten zevenentwintig nieuwe collecties per jaar uit, eentje om de twee weken. Consumenten krijgen zo het gevoel dat ze toch iets unieks kopen. Als iets al een halfjaar in de winkel hangt, is het nieuwe eraf, het lijkt of iedereen het al heeft. We zijn geconditioneerd om nieuwe dingen op te pikken. Mode verandert voortdurend."

In de mode

Sonja Noël van de Brusselse toonaangevende designerboetiek Stijl beaamt: "Door de nieuwe technologieën is er te snel te veel info beschikbaar. Vroeger keken consumenten naar de trends van het seizoen zelf, op het moment dat alles al in de winkel lag. Ze lazen wat kranten en magazines erover brachten. Nu heeft iedereen via het internet een half jaar op voorhand toegang tot die info, iedereen kan de defilés bekijken, en dat leidt tot verwarring. Er wordt te licht over gegaan, iedereen denkt het beter te weten, nog voor de analyse van de collecties door modeprofessionals. Maar het is net zoals bij wijn of kunst: ook praten over mode vraagt om kennis en reflectie. En het heeft tijd nodig: je moet er even afstand van kunnen nemen, erop terugkomen..."

Maar er zou nog meer zitten achter de noughties-revival. De sociale reden komt mogelijk uit de Verenigde Staten. Health care, gay rights: het waren thema's die ook eind jaren 90 hoog op de politieke agenda stonden. Rudolph Giuliani was burgemeester van New York, dat zijn donkere verleden van zich kon afschudden en een vernieuwd elan kreeg. Er was hoop, alles leek mogelijk. Misschien is het de nostalgie naar die periode, voor de crisis van 2008, waarin we nog onbezorgd konden consumeren, bovendien zonder de voortdurende druk van sociale media om onszelf te profileren.

"Mode was ook spannender: Jean-Paul Gaultier, Vivienne Westwood, John Galliano en Alexander McQueen waren de grote designers, niet meteen de meest mainstream talenten. Zeker McQueen en Galliano (ze deelden de titel 'Designer of the Year' bij de British Fashion Awards van 1997, red.) belichaamden de geest van high-end fashion in de 00's. Enerzijds rebellie, anderzijds respect voor het verleden, voor de overdaad en decadentie van de haute couture. Zij brachten spektakel en drama op de catwalk. Geen toeval dus dat Galliano dit jaar zijn comeback maakt en McQueens Savage Beauty-expo in het Londense Victoria & Albert nog voor de start bijna is uitverkocht.

Inspiratie, iemand?

Misschien is er anno 2015 inderdaad gebrek aan inspiratie. Baarden, vinyl, artisanale bakkers en pedigreekoffie: stadswijken Shoreditch, Brooklyn en Neuköln zien er de laatste jaren perfect inwisselbaar uit. Deze retronostalgie is een reactie op de economische onzekerheid en die technologische sneltrein waar we op zitten, een zucht naar eenvoudiger tijden of gewoon naar authenticiteit. Wat vandaag cool is, is vintage, geremixt, upcycled, revisited. Je moet dus wel een decennium teruggaan om iets 'nieuws' te vinden. Of dat nu de succesreeks Twin Peaks is, een broekrok die we 'culotte' noemen of een heruitgave van de Adidas Superstar-basket. Er is zelfs iets als 'Netstalgie': in design en communicatie wordt de jongste tijd voortdurend verwezen naar het internet van eind jaren 90, met grove pixels, gif's...

Alleszins heeft deze trend van achteromkijken ook haar invloed op de modesector: weinig innovatie en vooral eerherstel voor heritage brands. Zoals van het ninetieslabel bij uitstek, Calvin Klein. Klein-designer Kevin Carrigan greep de voorbije winter terug naar de look waarbij het logo op je ondergoed boven de rand van je jeans uitkomt. Een flashback naar de Calvin Klein-campagnes met Kate Moss en Marky Mark - aka Mark Wahlberg - tijdens hun hoogdagen. De #MyCalvins-marketingcampagne op Instagram zorgde voor een hedendaags tintje, én sloeg aan, met 3.158 foto's van sixpacks en blote billen. En samen met de britpopsterren van het 00-tijdperk - The Libertines, The Ordinary Boys, The Killers - maken ook hun 'moderne dandy'-looks een comeback. Denk: Dior Homme in de periode van artdirector Hedi Slimane (2000-2007), Fred Perry-meets-Lonsdale... Timberland-boots werden opnieuw in de markt gezet (Rihanna draagt de hare onder een Miu Miu-mantel), de volledige familie Pitt verkent de derde wereld op Palladiums en zelfs Teva slaagt erin om de zo gehate sandaal weer fashionable te maken. Het zijn moderne middelen als streetstyleblogs en Instagram die de merken daarin bijstaan. Jeanslabel Levi's (dat vijftien jaar geleden een economisch hoogtepunt kende) observeerde via deze media hoe consumenten de 501-klassieker dragen en customizen om zo een aangepast model te kunnen commercialiseren: de 501 CT - de vintage look, technisch up-to-date.

Commerciële cultuur

En mochten tijdens de recente modeweeks de sixties en seventies flowerpowergewijs nog altijd in de lucht hangen, er werd op de defilés voor komende winter toch ook duidelijk geknipoogd naar de jaren 90 en 00. Opening Ceremony ging voor korte jasjes met baggy pants, Alexander Wang haalde zijn creepers van zolder en Thakoon combineerde lange jurken met oversized truien.

De jaren 90 verschilden eigenlijk ook niet zo erg van de jaren 60 en 70, in die mate dat de mode opnieuw een vorm van rebellie tegen de mainstreamcultuur was. Vandaag zijn er geen echte subculturen meer, met de grote modeketens (H&M, Topshop, New Look, Urban Outfitters) kwam er bovendien een commercieel geurtje aan te zitten. Je koopt je levensstijl, van je sokken tot de salontafel, in de juiste conceptstore. Door de nineties te recycleren, kunnen designers protesteren tegen die mainstream en tegelijk - door in te spelen op die nostalgie - toch klanten naar de winkel lokken.

Herhaling

Maar is al die herhaling per definitie een slechte evolutie, is het per se oncreatief? Sonja Noël: "Er is inderdaad sprake van herhaling. Tijdens de menswearshows van vorige maand zagen we bij Dries Van Noten opnieuw de rokken voor mannen opduiken. Een herhaling van zijn kilts voor de zomer van 2000 - toen over the top, compleet met make-up aan één oog. Hij brengt ze nu opnieuw, in een hedendaagse versie, in een nieuwe context.

"Ik vind die herhaling niet negatief. Het is een goede reactie op de snelheid waarmee alles gaat. Je moet jezelf als ontwerper blijven uitvinden, blijven doorgaan, je wordt gepusht om steeds iets nieuws te brengen. Waarom zou je niet herhalen waar je goed in bent? Niemand heeft die rokken voor mannen al zo goed gebracht als Dries Van Noten, hij zorgt ervoor dat mannen ze willen dragen. Zijn nieuwe versie, geïnspireerd op de Chinese Miao-cultuur, is even geniaal als de versie uit 2000."

Op die manier zijn we wél klaar voor een 'noughties 2.0'. In een verbeterde, hedendaagse versie, en alsjeblieft zónder de lowrise jeans van Britney Spears waardoor we ons tien jaar lang tegen wil en dank mochten vergapen aan het bouwvakkersdecolleté.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234