Woensdag 20/01/2021

Retourtje

Het Braziliaanse ministerie van toerisme probeert munt te slaan uit de esoterische samenscholing. Nog voor de millenniumwissel hoopt men met de organisatie van mystieke tours miljoenen te verdienen

Einde der Tijden

In het telefoonboek van Brasilia leest de afdeling 'artigos religiosos' als een wereldbijbel: evangelische, boeddhistische, animistische en kabbalistische kerken, umbanda-heksen, candomblé-priesters, steengenezers, kaartenlezers, rijstlezers, holisten, ufologen, astrale psychiaters, droomuitleggers, biodansers, reiki-therapeuten, chakra-masseurs en nog veel meer. Toeristen worden meegenomen op mystieke tours en nog voor de millenniumwissel - wanneer Brasilia zijn veertigste verjaardag viert - kunnen ze naar gebieden waar geen mens ooit geweest is of - en dat is nieuw - ooit zal komen.

De Planalto Central in Centraal-Brazilië is een karig landschap. Bij het begin der tijden is men hier niet vrijgevig geweest. Reliëf, begroeiing, water: het is er allemaal nauwelijks. Alleen met horizontaliteit is gemorst. Ook van de rode ersten had men er op de zesde dag blijkbaar nog teveel. Om er vanaf te zijn werden ze hier op een eindeloos plateau tot vlak onder de hemel gestapeld. Na vijftig kilometer over stoffige wegen verrijst uit de savanne het klassieke fronton van een tempel. Binnen knippen dertien oude mannetjes ritmisch met de vingers. "Ze halen de negatieve lading uit het zonlicht," legt Myron uit. Hij is prefeito social - zeg maar burgemeester - van de Cidade Eclectica (Eclectische Stad), een Zorro-nederzetting op twaalf kilometer van het dichtsbijzijnde dorp. De stad wordt bewoond door de 'Universele Eclectisch-Spiritistische Broederschap', een sekte die put uit de zeven belangrijkste wereldgodsdiensten, Afrikaanse tradities en de leer van de Franse spiritist Alain Kardek. In afwachting van het einde der tijden wijden zeshonderd mediums en een duizendtal gewone stervelingen zich er aan het masseren van de kosmische energiestromen.

Het Einde der Tijden. In het Zuid-Amerikaanse land Guyana pleegden in 1978 elfhonderd volgelingen van profeet Jim Jones zelfmoord om eraan te ontsnappen. Twintig jaar later profileert de hoofdstad van buurland Brazilië zich als het mekka van het millenarisme. De Eclectische Stad is de oudste van ruim zevenhonderd sekten die in de buurt van Brasilia met spanning op het tijdperk van Aquarius wachten. Het Legioen van Goede Wil, de Vallei van de Dageraad, de Orde van het Zuiderkruis, de Buitenaardse Bond van Sobradinho, de Spiritistisch-Plantaardige Unie, de Academie voor Biodans, de Gemeenschap voor Planetaire Macumba... Met de inwoners van Myrons eclectische paradijs delen de meeste van die godsvolkeren de merkwaardige overtuiging dat Brasilia de belangrijkste stad van het volgende millennium wordt. Daarvoor hebben ze een gezaghebbende bron. Don Bosco. Op 30 augustus 1883 had deze Turijnse priester (1815-1888, later een katholieke heilige) een visioen. Tussen de vijftiende en de twintigste breedtegraad, op de oevers van een meer, zag hij de hoofdstad van een nieuwe wereldbeschaving verrijzen. Al op het einde van de vorige eeuw gingen Eindtijders op zoek naar Don Bosco's Duizendjarige Rijk. Maar ze vonden het niet. Logisch, zeggen ze in Brasilia, want zijn droomstad moest toen nog gebouwd worden...

Al voor de Braziliaanse onafhankelijkheid (1822) maakten de Portugese koloniale bestuurders plannen voor de 'interiorização', de ontsluiting van de ontoegankelijke binnenlanden van hun gigantische Zuid-Amerikaanse wingewest. In 1891 werd vanuit Rio de Janeiro een exploratieteam naar de deelstaat Goiás gestuurd. Het stond onder leiding van de Belg Louis Cruls. Deze in Diest geboren landmeetkundige en astronoom was op 26-jarige leeftijd geëmigreerd. In Brazilië schopte hij het tot directeur van het Nationaal Sterrenobservatorium, gaf zijn naam aan een komeet en bakende de 'Quadrilatero Cruls' af, een 14.400 vierkante kilometer grote vierhoek die werd voorbestemd voor de bouw van een nieuwe hoofdstad. Het zou nog 65 jaar duren voor daarmee een begin werd gemaakt. President Juscelino Kubitschek (1955-1960) maakte van het mammoetproject de kern van zijn moderniseringsplannen. Eerst werd in het hart van de Cruls-vierhoek een landingsstrip aangelegd. Bulldozers, kranen en tonnen cement werden overgevlogen. Vanuit Belo Horizonte, 800 kilometer naar het zuidoosten, werd een betonbaan getrokken en tienduizenden arbeiders werden gerekruteerd. Amper duizend dagen na de eerstesteenlegging werd Brasilia plechtig ingehuldigd. Op 21 april 1960, 77 jaar (dat getal!) na Don Bosco's droom.

Brasilia, ontworpen door de recentelijk gestorven wereldberoemde Braziliaanse architect Oscar Niemeyer, had het prototype kunnen worden van de Witte Olifant: de stad die er nooit een werd. Maar het liep anders. Bij de inhuldiging woonden er al 100.000 mensen. Achtendertig jaar later zijn het er meer dan een miljoen.

Om inwoners te lokken wees Kubitschek grote lappen braakland toe aan georganiseerde groepen. Er waren geen inhoudelijke criteria. In oktober 1956 kocht Mestre Yokanaam, een goeroe uit Rio, met 300 volgelingen een terrein op een boogscheut van de Brasilia-bouwplaats. Dat werd later de Eclectische Stad. Tientallen sekten volgden. De rode ertsen van de Planalto bleken vruchtbare zaaigrond en het geloof tierde welig. Vandaag leest de afdeling 'artigos religiosos' in het telefoonboek van Brasilia als een wereldbijbel. Er zijn evangelische, boeddhistische, hindoeïstische, animistische, kabbalistische en humanistische kerken. Umbanda-heksen, candomblé-priesters, macumbeiros en sjamanen, steengenezers, plantgenezers, kaartenlezers, rijstlezers, handenlezers, theosofen, antroposofen, holisten, ufologen, numerologen, astrologen, astrale reisleiders, astrale psychiaters, beoefenaars van neofreudiaanse neurolinguïstische programmatie, droomuitleggers, hypnotiseurs, Reichianen, neo-Reichianen, biodansers, reiki-therapeuten, chakra-masseurs en katholieke biechtvaders.

Het Braziliaanse ministerie van toerisme probeert munt te slaan uit de esoterische samenscholing. Nog voor de millenniumwissel - wanneer Brasilia zijn veertigste verjaardag viert - hoopt men met de organisatie van roteiros místicos (mystieke tours) miljoenen te verdienen. De godsvolkeren zelf scharen zich met missionaire overtuiging achter de campagne. Ook in de aanstormende New Age moet er immers brood op de plank. Voor de bezoeker is het een fair deal: in ruil voor wat slijk der aarde reist hij of zij naar gebieden waar geen mens ooit geweest is of - en dat is nieuw - ooit zal komen.

De succesvolste toeristische attractie van Brasilia is een moderne piramide die werd opgetrokken door het Legioen van Goede Wil (LBV), een van de zevenhonderd. In de top van de tempel zit een eenentwintig kilogram zwaar kristal. Een marmeren parcours spiraalt over de tempelvloer binnen. Elke dag draaien bezoekers blootsvoets rondjes van aan de ingang tot pal onder de wondersteen. Ik probeer het ook eens. Schoenen uit, traag in het zog van de andere blootvoeters, geconcentreerd ademend op Sinatra-muzak. Na afloop ben ik misschien wat draaierig, maar de hemelpoorten blijven potdicht. Vooral het Legioen zelf wordt beter van de attractie, vermoed ik. LBV is een oecumenische sekte die in enkele jaren van een amateuristisch clubje uitgroeide tot een modern bedrijf dat 5000 mensen in dienst heeft. Er zijn filialen in de VS, Spanje en Frankrijk. In de hoofdtempel in Brasilia zijn er videomuren en computerzalen waar schoolkinderen inloggen op de kosmos. In 1995 werd in de LBV-piramide het 'Eerste Internationaal Congres voor Kosmisch Bewustzijn' gehouden. Een soort handelsbeurs van het bovenaardse. Sindsdien is het een jaarlijkse traditie die de steun heeft van het stadsbestuur.

Brasilia is ook marktleider inzake ufo-toerisme. Nergens ter wereld wordt er zoveel ongeïdentificeerds waargenomen als in Alto Paraíso, op 70 kilometer van de hoofdstad. Er werd zelfs een 'interstellaire luchthaven' geopend ten behoeve van al dat buitenaards vliegverkeer. Raymond Steylaerts, een Belgisch avonturier en zakenman die sinds 1966 in Brasilia woont, lacht daar niet mee.

Lees verder op pagina 31

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234