Maandag 20/09/2021

Republikeinse kandidaten op zoek naar stem van hun wispelturige kiezers

Wie moet de Republikeinse presidentskandidaat worden? Koploper Romney? Of toch de oude rot Gingrich? Op de Republikeinse kiezer valt geen peil te trekken. Eindelijk gaan de verkiezingen in de VS echt beginnen. De warming-up was al een wedstrijd op zich, maar vanaf dinsdag gaat het om de punten.

Met de caucuses in Iowa begint de afvalrace, die uiteindelijk zal moeten uitwijzen of president Obama voor nog eens vier jaar in het Witte Huis mag blijven, of dat hij zal worden opgevolgd door een Republikein.

De verkiezingen beloven niet zo historisch te worden als die van 2008. Die hadden het karakter van een loutering, een herontwaken, na de grimmige Bushjaren die volgden op de aanslagen van '11 september'. Voor het eerst werd een zwarte president. En als Obama niet het had gered, was misschien Hillary Clinton de eerste vrouwelijke president geworden. De verbeelding regeerde - dat is dit keer niet het geval.

Deze verkiezingen worden veel prozaïscher. Het gaat over het betalen van de rekeningen: de rekeningen van de financiële crisis van 2008 en van de oorlogen die zijn gevoerd. Dat alles heeft geleid tot een nationale schuld van 15.000 miljard dollar en 14 miljoen werklozen.

Wie gaat voor die kosten opdraaien? De rijken? De gewone Amerikaan? Zij die afhankelijk zijn van overheidssteun? En kan de politieke patstelling waardoor Washington zelfs nog niet een begin heeft kunnen maken met het vinden van antwoorden op deze vragen, worden doorbroken?

Daar gaan de verkiezingen over. Vier jaar geleden was er de hoop, nu is er de wanhoop. Vele Amerikanen twijfelen dat de terugval van vooral de middenklasse en de groeiende inkomensongelijkheid van voorbijgaande aard is. Een recente peiling wees uit dat 69 procent van de Amerikanen menen dat hun land 'in verval' is en dat 57 procent vreest dat de tijd voorbij is dat de kinderen het beter hebben dan hun ouders. Met name dit laatste duidt erop dat het aloude geloof in de 'Amerikaanse Droom' zwaar onder druk staat.

In Iowa begint nu het proces waarbij de kiezers de kans krijgen hun invloed te doen gelden. In de politiek zit het muurvast: president en Congres, Democraten en Republikeinen zijn nauwelijks meer in staat tot het sluiten van compromissen. Iedereen kijkt naar de kiezer, in de hoop dat die met een duidelijke keus aangeeft welke richting het op moet en daarmee de stagnatie beëindigt.

Daarbij is één probleem: in de aanloop naar het verkiezingsjaar hebben met name de Republikeinse kiezers een weinig geruststellende wispelturigheid aan de dag gelegd. Een gematigd conservatief en man van het midden als Mitt Romney valt slecht bij veel conservatieve Republikeinen. Om maar niet bij hem uit te komen, flirtten ze met een taaie, maar compromisloze moeder van vijf kinderen (Michele Bachmann), een volkse maar vergeetachtige Texaan (Rick Perry), een handige maar politiek onervaren pizzamagnaat (Herman Cain) en een temperamentvolle, maar onberekenbare intellectueel (Newt Gingrich).

Inmiddels zijn ze in hun besluiteloosheid zo ver dat niet uitgesloten is dat de caucuses van Iowa (politieke vergaderingen waarbij de kiezers hun keus bepalen) zullen kiezen voor een vrijheidslievende, maar volstrekt isolationistische kandidaat, die de dollar weer wil koppelen aan de gouden standaard en alle hulp aan het buitenland wil stopzetten (Ron Paul).

Electorale folklore

Het zou een op zijn minst opmerkelijke opening zijn van het verkiezingsjaar. Voor buitenstaanders zou dit een schrikbeeld zijn dat weinig goeds belooft voor het vervolg. De enige troost is voor hen dat de Republikeinse caucusgangers in Iowa een historisch slechte hand hebben in het kiezen van kandidaten. In vijf voorverkiezingen waarin echt sprake was van meerdere kandidaten, hebben zij slechts tweemaal gestemd op iemand die uiteindelijk ook de Republikeinse presidentskandidaat werd (Bob Dole in 1996 en Bush jr. in 2000) en slechts één keer werd de winnaar in Iowa president (Bush in 2000). In 2008 kozen zij verrassend Mike Huckabee, die daarna nauwelijks meer een rol speelde in de strijd om de Republikeinse nominatie.

Niettemin is er ontzettend veel aandacht voor Iowa. Misschien is dat wel om redenen van electorale folklore. De sneeuw en de snijdende kou in de plattelandsstaat is goed voor mooie plaatjes en veel sterke journalistenverhalen.

Een week later is New Hampshire aan de beurt. Daar gaat in de peilingen Romney ruim aan kop. Ondertussen kan Obama afwachten wie zijn tegenstander wordt: voor hem geen voorverkiezingen. Er is geen uitdager aan Democratische kant.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234