Zondag 25/07/2021

Republikeins rariteitenkabinet

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Tom Vandyck weegt de kandidaten van de eerste Republikeinse voorverkiezing in de Amerikaanse staat Iowa. Vandyck is VS-correspondent en auteur van Amerika zoals het is.

Morgen vindt in de Amerikaanse staat Iowa de cruciale eerste Republikeinse presidentiële voorverkiezing plaats. Het zijn de allereerste officiële stemmen die uitgebracht worden in dit verkiezingsjaar. Normaal gezien hoort er geen sprake van te zijn dat president Obama dat afsluit als winnaar. Niet met een economie die blijft zwalpen en werkloosheidscijfers die torenhoog blijven. Dan hoor je een vogel voor de kat te zijn.

Maar dit is geen normaal jaar. Obama heeft het geluk dat hij tegenover een Republikeinse oppositie staat die er, onder invloed de Tea Party, haar zelfgemaakte monster van Frankenstein, alles aan doet om met de meet in zicht rechts uit de bocht te vliegen. Zo maakt de president vandaag een meer dan realistische kans om zijn baan te behouden. Voor het eerst sinds maanden waren er vorige week in de vaste peiling van Gallup weer meer Amerikanen voor dan tegen hem.

Wie wint er in Iowa? De jongste dagen zag het ernaar uit dat het uiteindelijk toch ex-gouverneur van Massachusetts Mitt Romney kan worden. Dat tot afgrijzen van de Tea Party. Romney heeft weliswaar de diepste campagnekas, de beste organisatie en geldt bij de realisten in de partij als de man die de beste kans maakt om Obama te kloppen, maar - oh gruwel - hij staat bekend als een gematigde Republikein.

Het moest bijgevolg iemand anders worden, een echte conservatief. En dus deed de Republikeinse achterban de laatste maanden aan politieke speed-dating: ze liep van de ene kandidaat naar de andere zonder ooit echt haar hart te verliezen.

Realitysoap

De laatste in het rijtje van niet-Romneys die omhoog schoten in de peilingen was Ron Paul, de libertaire Congresman uit Texas die vooral bekendstaat om zijn nogal komieke plan om de Federal Reserve (de Amerikaanse centrale bank) af te schaffen en de goudstandaard weer in te voeren. Zelfs ter linkerzijde kan Paul op enige sympathie rekenen vanwege zijn verzet tegen de oorlogen in Irak en Afghanistan.

Dat dus tot anderhalve week geleden oude nieuwsbrieven van hem opdoken waarin zeer onvriendelijke dingen te lezen staan over zwarten, joden, homo's en zelfs Martin Luther King (een "schuinsmarcheerder van wereldklasse", een "leugenachtige socialistische sater", die "minderjarige jongens en meisjes verleidde"). Dat was er zelfs voor de meeste Republikeinen te veel aan. Paul zal het volgens de peilingen goed doen in Iowa, en maakt zelfs enige kans om er te winnen, maar zal buiten zijn eigen - weliswaar fanatieke - supporters niet veel mensen overtuigen.

Een paar weken eerder leek het er nog op dat Newt Gingrich net op het juist moment zou pieken. Gingrich bond als Republikeinse leider in het Congres in de jaren negentig de strijd aan met Bill Clinton en speelde het toen zo hard dat hij een voor de Amerikaanse bevolking zeer hinderlijke sluiting van de overheidsdiensten veroorzaakte. Hij verloor zijn post na een reeks schandaaltjes en een klinkende verkiezingsnederlaag in 1998.

Gingrich was een van de gangmakers van de afzettingsprocedure tegen Clinton omwille van diens affaire met stagiaire Monica Lewinsky, maar hield er op dat moment zelf een buitenechtelijke relatie op na met zijn medewerkster (en huidige echtgenote) Calista Bisek. Tijdens deze campagne schopte hij naar de hypotheekgigant Freddie Mac, tot bleek dat hij zelf meer dan anderhalf miljoen dollar verdiend had als consulent voor datzelfde bedrijf. Je mag hem ook geen microfoon geven, of hij begint over het gevaar van elektromagnetische pulswapens, iets wat defensiespecialisten behoorlijk kierewiet vinden.

Geen wonder dus dat het van afgrijzen vervulde Republikeinse partij-establishment hem ten grave droeg met een stortvloed negatieve televisiespots en achterklap in de media.

Net voordien was er Herman Cain, de pizzamagnaat uit Georgia die zijn belastingplan uit het videospel Sim City haalde en tijdens een debat Pokemon citeerde. Cain moest uit de race stappen nadat een aantal dames hem beschuldigden van buitenechtelijke liaisons en ongewenste seksuele intimiteiten.

Dáárvoor was het Rick Perry, de manhaftige gouverneur van Texas, van wie bekend is dat hij tijdens het joggen ooit een coyote doodschoot die zijn hond aanviel. Perry wil de bevolking van zijn staat ook wel eens voorgaan in gebed om de Heer om regen te vragen. Dat ook hij niet de droomkandidaat was waar christelijk rechts en de Tea Party (volgens sociologen is daar nauwelijks verschil tussen) om baden, bleek toen hij zich tijdens een televisiedebat niet kon herinneren welke drie overheidsdepartementen hij nu ook alweer wilde afschaffen.

Vijf minuten favoriet voor Perry was Michele Bachmann, de Tea Party-diva uit Minnesota die gelooft dat spaarlampen een communistisch complot zijn, dat Obama een gangsterregering leidt die mensen in heropvoedingskampen wil stoppen en die Amerikanen opriep om zich klaar te houden voor een gewapende opstand tegen klimaatwetgeving.

Dat alles dus na een campagne die nog het meeste weg had van één langgerekte realitysoap, waarbij televisiekijkend Amerika op de punt van zijn stoel zat om de te zien welke blunders en bloopers de twintig debatten die aan Iowa voorafgingen zouden opleveren en om de paar weken bij wijze van spreken iemand uit het Huis gestemd werd.

Extreem rechts
De Republikeinse partij is de laatste jaren bovendien zo ver naar extreem rechts afgedreven dat het gevaarlijk begint te worden. De Republikeinen worden "minder en minder een traditionele partij in een representatieve democratie en meer en meer een apocalyptische sekte, of een extreem ideologische autoritaire partij zoals in het Europa van de twintigste eeuw", schreef de Republikeinse parlementaire topmedewerker Mike Lofgren afgelopen september, bij zijn gedegouteerde afscheid aan de partij.

Maar goed, best mogelijk dat dat rariteitenkabinet al binnen de paar weken zonder verder gevolg bij de petite histoire geklasseerd mag worden, omdat Romney de nominatie grijpt. In principe kan natuurlijk nog alles gebeuren, maar Romney hoeft morgen niet eens te winnen in Iowa. Als hij er goed scoort en vervolgens wint in New Hampshire, waar volgende week de tweede voorverkiezing doorgaat en hij torenhoog favoriet is, kun je jezelf moeilijk voorstellen wie hem nog van de nominatie afhoudt.

Al is Romney de meest verkiesbare Republikein, op Barack Obama's campagnehoofdkwartier zijn ze daar wellicht niet helemaal ongelukkig mee. Romney heeft tijdens deze campagne genoeg pirouettes gemaakt om een windhaan duizelig te krijgen. In Massachusetts noemde hij zichzelf progressief, in Iowa is hij een aartsconservatief. In zijn linkse thuisstaat was hij voor abortus, nu hij de Tea Party moet lijmen, is hij tegen. Als presidentskandidaat is hij plots tegen de ziektehervorming van Obama, al is die gebaseerd op degene die hij in Massachusetts zelf doorvoerde. Vroeger was hij voor strengere regels voor vuurwapens en stamcelonderzoek, nu is hij tegen. En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Obama's debatcoaches en opposition researchers wrijven zich nu al in de handen. De oneliners en campagnespotjes schrijven zichzelf.

Kruist u trouwens ook zelf maar de vingers dat Romney het haalt. Voor de rest van de wereld is hij de minst riskante Republikein. Het buitenland is wellicht het meest gebaat bij de rustige vastheid van Obama. Dat de Amerikaanse economie de laatste weken voorzichtige tekenen van leven geeft, is wat dat betreft geruststellend. Maar niks is gegarandeerd. Je kunt je makkelijk een scenario indenken waarin er, pakweg, een accident gebeurt met de euro, de crisis uitbreidt naar de VS en Obama het onderspit delft. Dan heb je liever dat de plooibare Romney op de kiesbrief staat dan iemand die het méént met zijn Tea Party-dogma's. Anders kom je misschien wel met een Amerikaanse president te zitten die de door de wereld verfoeide George W. Bush er doet uitzien als de redelijkheid zelve.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234