Dinsdag 18/01/2022

Verkiezingen VS

Republikeinen kunnen nu scheuren over Donald Trump

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

De grote winst van Donald Trump op Super Tuesday luidt het einde in van een tijdperk voor de Republikeinse partij. De Grand Old Party is openlijk aan het scheuren over zijn spitskandidaat, wat in de kaart speelt van Democratisch topfavoriete Hillary Clinton.

Maarten Rabaey

Donald Trump won in de meeste van de elf staten waar Republikeinen voorverkiezingen hielden, waaronder Georgia, Alabama, Virginia, Massachusetts, Tennessee, Virginia en Arkansas. Toch is de race voor hem nog niet volledig gelopen. Conservatief Ted Cruz won alsnog zijn thuisstaat Texas en Oklahoma en Marco Rubio haalde Minnesota binnen.

Dat opent nog perspectieven voor Rubio op 15 maart, als de belangrijke voorverkiezingen op de agenda staan in Florida. Als hij wint in zijn thuisstaat, krijgt hij er als bonus alle gedelegeerden van die 'winner-takes-all' staat.

Toch ziet het er volgens de huidige peilingen niet naar uit dat dit Trump nog van de nominatie zou weerhouden. De autoritaire populist haakt in op een buikgevoel bij kiezers die vervreemd zijn van Washington en bij bosjes vallen voor zijn nationalisme.

Voor de Republikeinse partij is het nu al duidelijk dat ze op een keerpunt staat in haar geschiedenis. Er zijn ernstige signalen dat Trumps nominatie zal leiden tot een splitsing van de Grand Old Party, wat bij de verkiezingen in november het presidentschap in de schoot zou doen belanden van Democratisch topfavoriete Hillary Clinton die afgelopen nacht haar voorsprong op rivaal Bernie Sanders vergrootte.

#NeverTrump-revolte

Opvallend is dat vooral de conservatieve Republikeinen, de Constitutionalisten, in het Congres dreigen met een afscheuring. Ook al zijn zij naar Europese maatstaven ethisch radicaal (tegen abortus, tegen Obamacare), ook zij gruwen van Trumps autoritaire trekjes.

Een open brief van Ben Sasse (44), een conservatieve senator uit Nebraska, spreekt boekdelen. "Een presidentskandidaat die pocht over wat hij zal doen tijdens zijn 'heerschappij' en weigert om de Ku Klux Clan te veroordelen kan geen conservatieve beweging leiden in Amerika", schreef hij. "Als Trump de genomineerde wordt zal ik op zoek gaan naar een derde kandidaat - een conservatief, maar iemand die de grondwet respecteert. De job van de president gaat niet om gewetenloos 'sterk' te schreeuwen - alsof Poetin een model is voor ons. Nee, de kern van de presidentiële taak is de grondwet 'behouden, beschermen en verdedigen."

Ben Sasse. Beeld AP
Ben Sasse.Beeld AP

Sasse sluit niet uit dat hij dan tijdelijk breekt met de Republikeinse partij. "Als onze partij niet langer werkt voor de thema's waarin we geloven, dan moeten mensen met een goed geweten stoppen met hun steun aan de partij tot ze hervormd is." Sinds de publicatie van zijn open brief kreeg hij al navolging van verschillende Congresleden.

Meerdere Republikeinse Congresleden steunen ook al de #NeverTrump-campagne op sociale media. Ook Huis-voorzitter Paul Ryan, de conservatief die nog running mate was van Mitt Romney in 2012, maakte duidelijk dat de nominatie niet in handen mag vallen van iemand die "intolerantie" predikt.

Legt dit laat tegenoffensief vanuit Capitol Hill alsnog een pad in de korf van The Donald? Het valt niet uit te sluiten.

Paul Ryan. Beeld AP
Paul Ryan.Beeld AP

De voorbije twee dagen toonden ook al aan dat er barsten kunnen worden gemaakt in Trumps persoonlijke pantser. Zowel Rubio, Cruz als Clinton bij de Democraten slaagden er in om veel aandacht te genereren met persoonlijke aanvallen op het omstreden zakenverleden van de vastgoedmagnaat.

Rubio beschuldigde hem er onder andere van irreguliere migranten te hebben gebruikt voor de bouw van zijn Trump Tower in New York, waar een openbare aanklager ook een oude fraudezaak tegen zijn ter ziele gegane Trump University heropende. De kans dat Trump over zijn eigen verleden struikelt, zoals bij het begin van zijn kandidatuur al werd geopperd, blijft dus bestaan.

Er is ook nog een abrupter scenario mogelijk om hem tot staan te brengen: Trump royeren als kandidaat van de Republikeinse partij omwille van zijn autoritair gedachtegoed en hem dwingen op te komen als onafhankelijke. Als de partijtop zo'n ongeziene defenestratie pas later dit jaar zou ondernemen zou ze zichzelf buitenspel zetten voor de winst bij de presidentsverkiezingen in november, maar doet ze dat nu dan maakt ze nog kans om een groot deel van de gematigde en conservatieve basis aan boord te houden die haar met Trump als genomineerde toch de rug zou toe keren. Kiezers in november kijken naar verkiesbaarheid van een kandidaat, en zouden Trump als onafhankelijke mogelijk toch nog de rug toekeren of gewoon niet komen opdagen.

De uitdaging voor de Republikeinen overstijgt hun partijbelang. Verkiezen ze een gooi naar de absolute macht onder het onvoorspelbare en verdelende leiderschap van Trump of kiezen ze alsnog voor het nationale belang en Amerika's prestige in de wereld door hem te desavoueren?

Hoe dan ook zal de partij zich nu al moeten heruitvinden om de kloof te dichten met kiezers die nu hun middelvinger opsteken via een Trump-stem, of ze zal nooit meer zijn.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234