Woensdag 07/12/2022

Republikeinen baas in Congres, Obama blijft kingmaker Republikeinen: wankele eenheid

Op Capitol Hill in Washington werd het 114de Congres ingezworen, te midden van een sneeuwstorm. Voor het eerst in acht jaar bezetten de Republikeinen zowel in Huis als Senaat de meerderheid. Hoe zijn de kaarten geschud in het nieuwe politieke speelveld?

De Republikeinen begonnen de zitting gisteren met hun grootste meerderheid in het Huis sinds 1929 en een meerderheid van 54 tegen 46 in de Senaat. Gesterkt door hun eclatante overwinning in de Midterms van begin november staan ze te trappelen om na zes jaar Obamabestuur twee jaar lang hun wetgevende stokpaardjes te berijden. Doel: een begroting die snoeit in 'Big Government', meer deregulering, vrijer spel voor de vrije markt.

Hun grootste uitdaging ligt intern. Kan de Grand Old Party - verdeeld tussen de anti-elitaire, ultraconservatieve Tea Party'ers en gematigder pro-Wall Street-politici - de neuzen wel in dezelfde richting krijgen om zich in aanloop naar de presidents- en Congresverkiezingen van 2016 te tonen als bestuurspartij? Of blijft ze zich manifesteren als een 'nee'-partij die meer investeert in de deconstructie van Democratische paradepaardjes, zoals president Obama's historische zorgwet?

Een eerste test voor de cohesie werd het stemmenaantal waarmee Huisvoorzitter John Boehner herverkozen werd. Hoewel de afgevaardigde uit Ohio vooraf verzekerd was van een meerderheid stemde toch een onverwacht hoog aantal van 25 conservatieve rebellen uit de eigen fractie tegen hem. De dissidenten vonden onder meer dat hij eind vorig jaar te weinig deed om het decreet tegen te houden waarmee Obama miljoenen illegale immigranten tijdelijk regulariseert.

Drie afgevaardigden, rechter Louie Gohmert uit Texas, en Ted Yoho en Daniel Webster uit Florida, werden zelfs - kansloos, maar symbolisch - voorgedragen als tegenkandidaat.

Ook in de Senaat moet de nieuwe voorzitter Mitch McConnell zijn rechterflank intomen. Hij heeft zes Democraten nodig om de vereiste zestig stemmen te halen die nodig zijn om belangrijke wetten te laten goedkeuren en het filibusteren (een blokkeringstechniek door middel van onbeperkte spreektijd) onmogelijk te maken. McConnell zal het dus op achterkamerakkoordjes moeten gooien met Democraten, die in ruil Republikeinse steun zullen krijgen voor hun wetsvoorstellen of pork barrel (toegezegde investeringen) in hun kiesomschrijving.

Lakmoesproef wordt algauw de omstreden Keystone XL-pijplijn die door het vorige Congres slechts nipt was tegengehouden. Het pijplijnnetwerk brengt nu al teerzandolie vanuit Alberta, Canada, naar raffinaderijen in Illinois en Oklahoma maar de uitbreiding naar de Golfkust van Texas is zeer omstreden. De voorstanders - uit beide partijen - wijzen op de voorspelde winst en jobs, tegenstanders vrezen milieu- en klimaatschade. Over de bouw van de XL-extensie wordt deze week al gestemd in de commissies Energie en begin volgende week al door het voltallige Congres.

President Obama zal bij een jastem zijn veto gebruiken tegen Keystone XL. Alvast in de Senaat moet McConnell dus op veilig spelen door 67 stemmen te zoeken die het project beschermen tegen een presidentiële blokkering. Dat kan hij alleen door de kunst van het compromis te beoefenen, en dus toe te geven aan enkele Democratische eisen.

Obama en Democraten: verdeel en heers

Officieel begon gisteren het lame duck-presidency van Barack Obama. Verlamd zal hij zijn door een vijandig Congres, klinkt het. Toch is niets minder waar.

Obama zal voluit zijn bevoegdheden proberen te maximaliseren: via presidentiële decreten kan hij zijn politieke agenda blijven doorvoeren, zoals we de voorbije weken al zagen met de regularisering van illegale migranten en de historische toenadering tot Cuba. Als de Republikeinen wetten stemmen die indruisen tegen zijn principes mag Obama zijn veto gebruiken.

De geschiedenis leert dat presidenten wat graag van die macht gebruikmaken als ze met oppositie moeten afrekenen. Zo stelde Bill Clinton tijdens zijn presidentschap 37 keer zijn veto en voerde hij 364 decreten door. Obama blijft met zijn initiatiefrecht en benodigde handtekening voor wetten dus een onbetwiste 'kingmaker', al mag hij zich verwachten aan flinke tegenstand van blanke zuiderse Republikeinen.

Om zijn zelfvertrouwen kracht bij te zetten vertrekt Obama deze week op rondreis door drie staten. Tijdens die tournee zal hij een tipje van de sluier oplichten over zijn agenda voor de komende twee jaar - vooruitlopend op zijn State of the Union van volgende week dinsdag.

De Democraten staan nu klaar om hun president te steunen met decreten en veto's, maar ook zij moeten vermijden dat ze een 'nay'-partij worden in het vooruitzicht van de volgende presidents- en Congresverkiezingen. Ze ontsnappen dus evenmin aan compromissen om een werkbare begroting op de rails te krijgen.

President Obama en Senaatsvoorzitter Mitch McConnell overlegden reeds met elkaar en zouden een belastinghervorming, handelsakkoorden en grote infrastructuurprojecten als domeinen zien waarbij ze partijoverschrijdende akkoorden kunnen sluiten.

In het Huis zullen de Democraten deze week al proberen hun eigen agenda door te drukken, waaronder het sluiten van belastingachterpoortjes voor grote ondernemingen en het beperken van onkosten die CEO's kunnen afschrijven - thema's die het ook goed doen bij twijfelende blue-collar voters (arbeiders), die soms Republikeins, soms Democratisch stemmen.

De partij hoopt door haar presidentiële arm ook nog mee de boventoon te voeren op het vlak van buitenlands beleid, dat door het Congres traditioneel eerst afgewogen wordt tegen de nationale belangen en dan pas het partijbelang. Het wordt uitkijken of ze de Republikeinse plannen kunnen voorkomen om de gematigde koers tegen Cuba en Iran af te remmen, en de strijd tegen IS op te voeren.

Slim onderhandelen wordt dus de boodschap voor de Democraten, waarbij achter de schermen alles gedaan zal worden om via een verdeel-en-heerspolitiek de Republikeinse kampen uit elkaar te spelen. Dat zal nodig zijn om het electoraat dat president Obama in 2008 en '12 aan de overwinning hielp, terug te winnen. En te overtuigen om in 2016 voor de gedoodverfde presidentskandidate Hillary Clinton te stemmen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234