Maandag 16/05/2022

Reportage

Londense Chinezen willen 'reis naar de hel' vergeten

'Mensensmokkelaars doen niemand kwaad'

De Chinese man staat op vanachter zijn computerscherm en wandelt naar het gigantische, met goud omlijste venster dat uitkijkt over Gerrard Street, hartje Chinatown in Londen. 'Je herkent ze meteen. Ze zwerven maar rond, haveloos gekleed.' Martin Yang staat aan het hoofd van een designbureau. Een hoge pet heeft hij niet op van asielzoekers. 'Wat moeten die stomkoppen hier?' Hij twijfelt er niet aan dat de 58 doden van Dover ook op straat beland zouden zijn.

Londen

Libération

Florence Aubenas / Christophe Boltanski

Yang, een kind van een al 25 jaar in Londen wonende familie uit Hongkong, zucht. "Ze zijn dood. Dat is jammer voor hen, maar ook voor ons. Kunt u zich voorstellen hoezeer ze onze reputatie kelderen?"

In een krantenkiosk op straat hangen de Chineestalige kranten uit. Uit de titels spreekt weinig sympathie. "Ze zijn dood en niemand betuigt hen medeleven." In het gemeenschapscentrum schetst Richard Lam welke kloof er wel gaapt tussen de 'oude' Chinezen in Londen, die tweehonderdduizend Kantonezen uit Hongkong die al generaties lang in Londen wonen, en de nieuwe Chinezen, de ongeveer twintigduizend asielzoekers uit de provincie Fujian die sinds 1994 toestroomden. "We staan even ver van hen af als een modale Engelsman."

De 'reis naar de hel' - het proces ging gisteren van start - willen de Londense Chinezen het liefst zo snel mogelijk vergeten. Zelfs zij die hetzelfde parcours aflegden worden er liefst niet aan herinnerd.

De zestienjarige Wang verliet pas enkele maanden geleden Fujian, en kende op dat moment de lotgevallen van zijn achtenvijftig onfortuinlijke streekgenoten. "Ze hebben geen geluk gehad, dat is alles."

Het proces van de Nederlandse truckchauffeur intrigeert hem. "Denk je dat hij de dans ontspringt?" Net als je denkt dat Wang op wraak belust is, blijken zijn gedachten de andere kant op te gaan. "Het is nochtans zijn schuld niet. Integendeel, hij heeft ons geholpen." De asielzoekers uit Fujian zingen eenzelfde refrein. "De mensensmokkelaars doen niemand kwaad. Ze spelen de rol van reisagent."

Meteen na het drama stootte de regering van Hare Majesteit op een muur van stilzwijgen binnen de Chinese gemeenschap. Terwijl ze toch erop rekende dat de schok de gemeenschap aan het praten zou brengen. "De families waren woedend, eisten gerechtigheid", zegt Jabez Lam, een mensenrechtenactivist die het collectief 'de 58 van Dover' bijstaat bij de afhandeling van de administratieve formaliteiten. "Ze hadden graag inlichtingen verschaft, als de politie tenminste wat meer tact aan de dag had gelegd. Maar ze hebben vragenlijstjes rondgestuurd die verdacht veel weghadden van een politieverhoor. De mensen werden bang." In Chinatown bleven de oproepen te getuigen over twee plaatselijke Chinese mensensmokkelkartels onbeantwoord.

De identificatie van de lijken was een verschrikkelijke procedure. "Zestien families in Groot-Brittannië hebben contact met ons opgenomen. We hebben de politie gevraagd hen niet lastig te vallen, want de meesten waren illegaal in het land. Dat werd ons geweigerd. Slechts twee families boden zich aan." En dus bleven de lichamen maandenlang in het lijkenhuisje liggen.

Maar de mensensmokkelaars iets kwalijk nemen? Amper een Chinese asielzoeker die het in zijn hoofd haalt. Hoewel. W. reisde haar zieke man achterna naar Londen. De Slangenkoppen-triades hadden haar beloofd dat het vliegtuig vanuit Fujian rechtstreeks naar Londen zou gaan. Wat volgde was een odyssee door Europa, met tolken die haar taal niet spraken.

De tocht over het Kanaal maakte ze achter de dubbele wand van een truck. "We konden haast niet ademen. Gelukkig was het koud. Want op een hete dag hadden ook wij het niet overleefd." Daarvoor moeten de Slangenkoppen gestraft worden, meent W. "Ze hebben gelogen over de risico's." En toch, W. zou de reis zo weer overdoen. "Maar als ik had geweten wat me te wachten stond, was ik tenminste mentaal voorbereid."

'Ze zijn reisagent', vinden asiel-zoekers uit Fujian

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234