Vrijdag 02/12/2022

Repeteren voor de Russische Revolutie

HUZARENSTUK. Morgen gaat Khovansjtsjina in première in de Vlaamse Opera. De generale repetitie toont een goed geoliede machine van bijna driehonderd man. Een voorstelling over de Russische Revolutie speel je nu eenmaal niet met vijf man en een paardenkop.

De backstage van de Vlaamse Opera is een labyrint van gangen en donkere coulissen vol spannende rekwisieten, zoals met diamant bezette wodkaflessen en enge babymaskers. Vanuit de rode, pluchen zaal klinkt trompetgeschal.

We bevinden ons twee dagen voor de première van Khovansjtsjina, een 19de-eeuws Russisch meesterwerk van Modest Moessorgski in een regie van David Alden en onder de muzikale leiding van Dmitri Jurowski. De opera speelt zich af aan de vooravond van het despotische bewind van tsaar Peter de Grote, de man die de turbulente overgang van het oude naar het nieuwe Rusland inzette. Aan heftige emoties geen gebrek in Khovansjtsjina, volgens dirigent Dmitri Jurowski: "Liefde, politiek, religie; alles waar we vandaag mee worstelen is in deze opera aanwezig."

Liefde voor de muziek

Voor de Russische Revolutie orkestraal op het publiek wordt losgelaten, moet er nog stevig gerepeteerd worden. Beneden warmt het kinderkoor van de Vlaamse Opera haar stemmetjes op. "Piept daar een muis? Ik hoor je niet, Alexander! Luider, en hoger met die knieën!" Van achter zijn piano dirigeert Hendrik Derolez het kinderkoor met ijzeren hand. Hij doet dat met reden: het koor vertegenwoordigt een gedisciplineerd kinderleger in de gemilitariseerde staat. Enige focus is dan wel op zijn plaats. De zangertjes trekken hun scoutsuniformpjes recht en de kniekousen wat hoger. Via transliteratie leerden de koorknapen en -meisjes een woordje Russisch voor deze voorstelling. Twee koorleden vonden het instuderen van de zangpartijen een fluitje van een cent: Alexander en Artjom spreken thuis Russisch. "Ik vind Russisch mooier dan Nederlands. Het is eigenlijk niet zo'n moeilijke taal", vertelt Alexander. Of hij ook goeie Russische scheldwoorden kent? De koorknaap moet even blozen: "Allez dan: doerak! Dat betekent domoor."

Intussen heeft zich in de kantine een bont gezelschap verzameld: orthodoxe katholieken delen een tafeltje met societydames. Behalve de hoofdrolzangers en het volwassenenkoor wachten hier ook de figuranten tot ze het podium opgeroepen worden. Hun groepje bestaat uit vervaarlijk uitziende militairen en hun slachtoffers: de geëxecuteerden. Een van die lijken in bebloed pak legt uit waarom hij de lange wachttijden met plezier trotseert: "Uit liefde voor de muziek."

In de coulissen gaat het er minder ontspannen aan toe; de stress is hoorbaar in de laatste aanwijzingen die de choreograaf meegeeft. Ook technisch productieleider Wietse Bovri is er nog niet helemaal gerust in: "Dit decor is zoals een Chinese puzzel, met drie wanden die voortdurend van opstelling veranderen. Het is mijn taak om te zorgen dat het technische aspect overeenstemt met het artistieke, en dat op een veilige manier. In het beste geval zijn wij dus niet zichtbaar."

Proletariaat

Dan zet het orkest in. Het doek gaat op om een bevreemdend scènebeeld te onthullen van zwaarbewapende soldaten die met een diepe bas hun partij inzetten. De muziek zwelt aan tot een hoogtepunt waar de tsaar, in witte bontmantel, zijn intrede maakt. Staan nog op de bühne: de streltsy, het elitekorps van de tsaar, het vijftigkoppige proletariaat en het kinderkoor.

Die massachoreografie wordt muzikaal in goede banen geleid door chef-dirigent Dmitri Jurowski, telg van een bekend Moskovisch dirigentengeslacht. Het is evident dat deze productie hem nauw aan het hart ligt: "Khovansjtsjina toont dat die spanningen tussen conservatieve en progressieve krachten er altijd al waren. Er is niet veel veranderd. Als we niet oppassen eindigt de Krimcrisis zoals deze opera, en dat is vrij dramatisch." Om te weten hoe Khovansjtsjina dan afloopt, moet u op 31 oktober in de Vlaamse Opera in Antwerpen zijn.

Voor de andere speeldata: www.operaballet.be

De tsaar (m.), het kinderkoor (r.) en het proletariaat (l.) op het podium.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234