Zondag 18/08/2019

Rent-a-Priest: nu ook met priesteressen

Rent-a-Priest, de beweging van gehuwde en geschorste priesters, bestaat een jaar en dat wordt zondag gevierd in het zeventiende-eeuwse klooster Memoriaal Karel van Arenberg. Meer dan honderd doopsels en tientallen relatievieringen verder lijkt het de vereniging goed te gaan. Er komen twee extra priesters bij, onder wie een vrouw. 'Op vraag van de gelovigen', zegt medestichter Rudy Borremans.

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan de Zutter

Op 5 februari 1999 bracht De Standaard de seksuele voorkeur van een jonge Tiense onderpastoor in de openbaarheid. Daarop volgde een zelden geziene strijd tussen David en Goliath, de homoseksuele priester Rudy Borremans, die halsstarrig volhield dat hij de celibaatsgelofte naleefde, en het kerkelijk instituut, dat er alles aan deed om de zaak zo snel mogelijk in de doofpot te krijgen. Het eindigde met een schorsing van de priester. Maar ook toen gaf Borremans zich niet gewonnen. Samen met die andere gesuspendeerde, want getrouwde, priester Norbert Bethune en priester André Brems richtte hij Rent-a-Priest op. Het idee kwam overgewaaid uit de Verenigde Staten, waar Louise Hagget, een vrouw die geen katholieke pastoor kon vinden om haar moeder de laatste sacramenten te geven, in 1992 Rent-a-Priest oprichtte. In de vereniging zijn getrouwde en gesuspendeerde priesters actief. Die staan gelovigen bij die door het priestertekort geen pastoor vinden, of die geen priester vinden met wie ze een open gesprek kunnen aangaan. De Amerikaanse Rent-a-Priest-priesters komen handen te kort.

"Ik doe een viertal vieringen per week", zegt Rudy Borremans. "In juli heb ik een zaterdag waarop ik vier huwelijken moet doen." Afgelopen jaar doopte Borremans alleen meer dan honderd kinderen. "Ik wist niet dat de behoefte zo groot was. Aanvankelijk reageerden de mensen gewoon op de berichten in de media. Ondertussen is er mond-tot-mondreclame bij gekomen. Er is bovendien het vreemde, positieve Danneels-effect: als hij iets stouts zegt over ons stijgt het aantal aanvragen. Kort nadat Rent-a-Priest begon, heeft Danneels op de bisschoppenconferentie opgeroepen om ons te boycotten. Wij waren toen echt bang, want het morele gezag van de Belgische bisschoppen is toch nog altijd groter dan dat van drie vreemde snuiters die een afvallige priestervereniging oprichten. Maar de mensen pikken dergelijke machtsargumenten niet meer. Ook na het interview met Danneels in Zwart-Wit zijn de aanvragen bij Rent-a-Priest weer de hoogte ingegaan."

Welke argumenten gebruiken gelovigen die bij Rent-a-Priest aankloppen?

Rudy Borremans: "Er is in ieder geval niemand die zegt dat ze het doen om Rent-a-Priest te steunen. Het is geen revolutionaire daad of zo. De meeste mensen komen vanuit een negatief gevoel over de officiële kerk. Er speelt bij hen teleurstelling, frustratie, verdriet, het niet erkend worden, niet ernstig worden genomen..."

Ik heb begrepen dat u mensen hebt opgevangen omdat hun parochiepriester weigerde hun gehandicapte kindje het vormsel te geven. Dat paste niet tussen de gewone kindjes...

"Ja, dat is twee keer gebeurd het afgelopen jaar. Een eerste communie en een vormsel. Maar dat zijn uitzonderingen. Er zijn ook mensen die zeggen dat hun pastoor lang zo'n kwaaie niet is, maar ze hebben er gewoon geen band mee. Ze vertellen dat ze niet hypocriet willen zijn door plots de superkatholiek uit te hangen en een beroep te doen op hun parochiepastoor, terwijl ze nooit naar zijn kerk gaan. Er zijn ook mensen die het moeilijk hebben met de prijs van een kerkelijk huwelijk. Er zijn mensen voor wie 10.000 of 12.000 frank echt te veel is. Sommige mensen willen dat niet betalen."

Wat betalen de mensen bij jullie?

"Niets. Ze mogen geven wat ze willen. Sommigen geven niets, anderen betalen wat ze voor een kerkelijke viering zouden betalen."

Het valt op dat er meer doopsels zijn gebeurd.

"Voor de meeste families is een doopsel een intiem gebeuren. In de kerk worden vaak doopsels samen gedaan, vijf of zes kindjes na elkaar. De ouders willen dat intieme moment soms liever niet delen met gezinnen die ze helemaal niet kennen. Ze willen ook geen doopsel uit het boekje, maar ze willen zelf actief betrokken worden bij de voorbereiding, de tekstkeuze. Dat kan bij ons. Ik bied structuren aan, maar vaak maken de ouders het ritueel zelf. Daar komen echt pareltjes van doopsels uit voort. Wat wij doen, gaat terug naar de allereerste kerk. Het is een vorm van huisliturgie. Want welke karikatuur men ook van ons wil ophangen, in wezen staan we dicht bij de oorspronkelijke kerk van Jezus."

Het aantal actieve priesters in Rent-a-Priest is echter klein gebleven. Hoe komt dat?

"Er zijn het afgelopen jaar verschillende gesprekken geweest, en zondag kondigen we aan dat er twee nieuwe medewerkers actief zullen worden. Dan zullen er vijf mensen zijn om voor te gaan in de vieringen. Een van hen is een vrouw."

Jullie lanceren de eerste katholieke priesteres.

"Dat is veel gezegd. Er werken in de Vlaamse kerk nog vrouwelijke voorgangers. Aan het Katholiek Universitair Centrum in Gent, De Vleugel in Antwerpen en Jebron in Aalst zijn er vrouwelijke voorgangers. Ze spreken er zelfs de consecratiewoorden uit. Dat mag allemaal niet, maar het gebeurt discreet achter gesloten deuren. De kerkelijke hiërarchie weet dat, maar zolang het in stilte gebeurt, is het oké. Het probleem is dat het vaak gaat over erg intellectuele kerkgemeenschappen. Het wordt dan soms een beetje elitair. Wij zijn op zoek gegaan naar een vrouwelijke voorganger omdat de mensen ons dat vroegen. Er was een koppel dat wenste dat hun kindje door een vrouw gedoopt zou worden. We hebben een theologe gevonden die dat wil doen. Bovendien wil ze in de toekomst gestructureerd met ons samenwerken."

Waarom noemt u vrouwen voorgangers en geen priesters?

"Ik wil ze graag priesters of priesteressen noemen. In de filosofie van Rent-a-Priest zijn ze dat ook. Maar ik heb het moeilijk met de verwarring die uit dat begrip spreekt. Priester wordt in Vlaanderen nog te sterk in verband gebracht met het beeld van de celibataire man."

Er zijn zes parochiepastoors die jullie helpen. Als ze getuigen op tv gebeurt dat anoniem, alsof het criminelen zijn.

"Kerkrechtelijk zijn ze ook criminelen. Ik ben ook een crimineel. Vreemd genoeg werken wij illegaal, maar wel rechtsgeldig. Ik mag geen doopsel doen, maar onze doopsels gelden wel. Ze worden ook in de doopregisters ingeschreven door bevriende pastoors."

Wat riskeren die?

"Ik weet het niet. Ze kunnen wellicht geschorst worden. Ze nemen wel degelijk risico's. Niet alleen priesters nemen die risico's. Nu er een gebrek is aan pastoors mag de kerk ook parochieassistenten aanwerven. Dat zijn leken die een parochie runnen en er de volledige verantwoordelijkheid over hebben. Inmiddels zijn er ook parochieassistenten die ons helpen."

Er zijn te weinig priesters omdat men actieve priesters zoals Borremans buiten de deur zet. Die vervangt men door parochieassistenten die op hun beurt Borremans langs de achterdeur binnenlaten.

"Ja, plezant hé."

Nog sterker: u vervangt soms pastoors die op vakantie gaan.

"Dat maakt inderdaad deel uit van onze dienstverlening. Pastoors hebben tegenwoordig veel werk. Zij moeten ook eens op vakantie kunnen. Pas op, het gaat maar om een paar pastoors, hé. Maar we zijn bereid overal bij te springen."

Is uw ervaring van het priesterschap inmiddels veranderd?

"Het krijgt een andere invulling. Ik merk dat het priesterschap niet vanuit de kerkelijke structuren komt. Ik kan me bijvoorbeeld niet meer verbergen achter kerkelijke regeltjes en dogma's. Ik moet nu bereid zijn om over alles het gesprek aan te gaan met de gelovigen. Dat betekent niet dat ik op alle vragen inga, maar wel dat ik over alles moet nadenken. Dat maakt mijn positie kwetsbaarder, maar de beleving van het priesterschap intenser. Het doet me ook deugd om te zien hoe de mensen zich vlotter gaan bewegen in de liturgie buiten de context van de kerk. Wij breken samen het brood. Dat was ondenkbaar in Tienen. Niet omdat de gelovigen dat niet zouden willen, maar omdat het kader verhindert dat je daarover nadenkt en die vraag stelt."

Een jaar Rent-a-Priest, 25 maart vanaf 15 uur in het Memoriaal Karel van Arenberg, Capucijnenstraat 5, Edingen

'Welke karikatuur men ook van ons wil ophangen, in wezen staan we dicht bij de oorspronkelijke kerk van Jezus'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden