Maandag 17/01/2022

Religieuze kunst van postmodernistische rebel

Timur Novikov in Art Kiosk, Brussel

In Sint-Petersburg leggen de schilders Mazlov en Kuznetsov thans de laatste hand aan De Triomf van Homerus, een monumentaal doek dat in het voorjaar deel zal uitmaken van een expositie in het PMMK Oostende over de terugkeer van de klassieke figuratie in de kunst. De centrale figuur op dit enorme schilderij is de Russische kunstenaar Timur Novikov (1958). Van deze Novikov zelf zullen werken te zien zijn in de tentoonstelling 'L'autre moitié de l'Europe' die eind januari in het Jeu de Paume in Parijs opent. Belangstelling genoeg dus voor de Rus die in zijn geboortestad Leningrad (ondergronds) school maakte door zich af te zetten tegen het modernisme.

Novikov maakte al vroeg kennis met de kunstgeschiedenis. Als kind vergezelde hij zijn moeder die als zaalwachtster werkte in een museum in Leningrad. Later werd hij zelf kunstenaar en hij betoogde in geschriften en manifesten dat het abstracte modernisme de schoonheid van de Europese kunst de nek had omgewrongen. Novikov richtte ook de Nieuwe Akademie voor Schone Kunsten van Sint-Petersburg op. Daar stonden het academisme, de mythen en de geschiedenis centraal maar de school moedigde tevens het gebruik van nieuwe technologieën aan.

Op zijn reis door het westen verzamelde Novikov allerlei prenten, waaronder vele devote voorstellingen, die hij in stations en op markten kocht. Vele van die voorstellingen worden in zijn wandtextielen verwerkt. De lappen stof en tafelkleden die hij daarvoor gebruikte waren voor de kunstenaars in Sint-Petersburg goedkoop schildersdoek.

Momenteel stelt Timur Novikov in de Brusselse galerie Art Kiosk twee reeksen textielwerken uit 1998 tentoon, respectievelijk 'De Dame van de Hemel' en 'Russische Heiligen'. De uitvoering van deze religieuze werken gebeurde door zijn familieleden, nadat de kunstenaar in 1997 blind werd ten gevolge van een ziekte.

Het werk met de voorstelling van de Russische heilige Johannes Kronstadtski hangt tijdens de duur van de expositie in de Russisch-orthodoxe kerk in de Lakenweversstraat in Brussel. In de Sint-Jozefkerk van Oostende zullen van 23 december tot 2 januari eveneens doeken met Russische heiligen van Novikov worden geëxposeerd.

Timur Novikov, tot 15 januari in galerie Art Kiosk, J. Volderslaan 9, 1060 Brussel. Van donderdag tot zaterdag van 10 tot 18.30 uur en na afspraak. Info: 02/534.66.11.

Keizer Karel op papier

Documenten uit het Rijksarchief in Mechlen

Dat Keizer Karel, wiens wieg vijfhonderd jaar geleden in Gent zou hebben gestaan, ook lange tijd in Mechelen verbleef, zullen we geweten hebben. De vzw Mechelen-Karel V grijpt de gelegenheid aan het Mechelen uit de 16de eeuw te belichten. Een van de kleinere initiatieven in het gevarieerde programma is de tentoonstelling Keizer Karel op papier die thans in het cultureel centrum Spinoy loopt. Behalve historische documenten, zendbrieven en verordeningen, kan de bezoeker er prachtige kaarten, unieke koninklijke zegels, stambomen en aquarellen bewonderen. De aquarellen zijn van de hand van de 19de-eeuwse Mechelse kunstenaar J.B. De Noter. Deze landschappen en stadsgezichten die voortgaan op stadsplannen uit 1572, vertolken een romantische visie op de 16de eeuw. Een kopie van een 16de-eeuws stadsplan van Jan Van Hanswijk waardoor De Noter zich liet inspireren is er eveneens te zien. Voorts bieden de 46 handgekleurde kaarten van Frederik De Wit een beeld van de omvang van het rijk van Keizer Karel. De charters met prachtige zegels worden als de pronkstukken van de tentoonstelling beschouwd. Daaronder bevindt zich het charter van Frederik III uit 1490 dat Mechelen de toestemming verleent om zijn wapen uit te breiden met een hartschild.

Keizer Karel op papier, tot 16 januari 2000 in het CC A. Spinoy, Minderbroederstraat 5 in Mechelen. Info: 015/20.43.46.

Schilderijen van een graficus

Dirk Vander Eecken in Brasschaat

Dat Dirk Vander Eecken (1954) ooit vooral een graficus was kun je zien aan zijn schilderijen. In plaats van krachtige, pasteuze composities vormen Vander Eeckens werken meestal een verzameling van voorstellingen die een eerder vluchtige indruk nalaten op het netvlies. De verfpartijen zijn vaak transparant en overlappen elkaar. Maar ook inhoudelijk streeft de schilder naar een beeld met verschillende betekenislagen. Zijn schilderijen van de voorbije tien jaar bevatten een heel arsenaal van op een eenvoudige wijze in verf getekende dingen uit zijn omgeving: badkuipen, vazen, scheepjes, vliegtuigjes, schelpen, enzovoort. De haast kinderlijke voorstellingen van deze voorwerpen werden vaak gecombineerd met fotografische fragmenten of houtsnedes. In zijn recente werken lijken de figuratieve iconen wat op de achtergrond verzeild, al zijn ze niet geheel verdwenen, maar de collage-achtige aanpak, de combinatie van technieken zijn nog steeds volop aanwezig. De titel van zijn expositie in Brasschaat, 'incisie', verwijst dan ook naar de inkeping die bij verschillende grafische technieken is vereist om een beeld te kunnen afdrukken.

Incisie, Dirk Vander Eecken, tot 22 januari 2000 in Galerie Wollondilly (Ann Schrauwen), Bredabaan 244, 2930 Brasschaat. Open van donderdag t/m zaterdag van 11 tot 18 uur (in december ook op dinsdag en woensdag). Info: 03/653.20.02.

Wazige herinneringen in verf

Bert De Beul in Galerij S65 in Aalst

Begin de jaren negentig zag het er naar uit dat Bert De Beul (1961) een van onze bekendste schilders zou worden. Zijn tentoonstellingen in de Vereniging voor het Museum van Hedendaagse Kunst in Gent (1992) en in het PMMK Oostende (1993) leverden de jonge schilder heel wat aandacht in de pers op. Daarna liet De Beul op geregelde tijdstippen zijn nieuwe werken bewonderen in de Aalsterse Galerij S65 van Gust Hoviele, maar voor de rest werd het stil rond zijn naam. Althans in ons land, want in het buitenland exposeerde hij wel nog geregeld. Wie wil weten waar Bert De Beul momenteel mee bezig is, kan nu weer in Galerij S65 terecht.

Misschien heeft de vaak gemaakte vergelijking met Luc Tuymans, met wie hij het getemperde coloriet en de aparte cadrage gemeen had, de schilder wat op het achterplan doen belanden. Vooral opvallend in het oeuvre van De Beul is de afstandelijkheid in zijn voorstellingen van een vertrouwde realiteit. Hij schilderde een teddybeer, een badkuip met een bootje, zielloze uniforme gebouwen, een zicht door het venster op een opstijgend vliegtuig en andere herkenbare beelden. De waas die het beeld onscherp maakt, roept een zekere vervreemding op. De Beul is dan ook meer bezig met de verbeelding van zijn herinneringen en ervaringen dan met de representatie van zijn omgeving.

Bert De Beul, schilderijen, tot 5 februari in Galerij S65, Tragel 7 in Aalst. Open van woensdag tot zaterdag van 13 tot 18 uur (gesloten van 23 december t/m 11 januari). Info: 053/77.01.64.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234