Woensdag 20/01/2021

‘Relatietherapie is als een tweede huwelijk’

at een palmares heeft hij! Meer dan 35 jaar lang gaf hij seks- en relatietherapie aan vier tot acht koppels per dag. Hij schreef een tiental bestsellers over seks en relaties. Van de bekendste - Liefde is een werkwoord - gingen meer dan 105.000 exemplaren over de toonbank. En nu is er dus die hoge onderscheiding.

Eind juni kreeg Alfons Vansteenwegen in Glasgow een Gouden Medaille van de World Association of Sexual Health opgespeld. Een hogere bekroning is er niet in zijn vakgebied, je zou het de nobelprijs voor de seksuologie kunnen noemen. De geknipte aanleiding voor een gesprek met ‘de man die zijn volk leerde vrijen’.

Mijnheer Vansteenwegen, de actualiteit dringt zich op. Wat is dat toch met al die machtige mannen tegenwoordig? De ene na de andere wereldleider haalt de pers met zijn seksuele escapades. Er is de affaire-Dominique Strauss-Kahn. In eigen land waren er de seks-sms’jes van Yves Leterme.

“Al die verhalen tonen in de eerste plaats aan dat er nog altijd veel sensatie hangt rond seksualiteit. Zelfs al ligt de seksuele revolutie - die seks uit de taboesfeer heeft gehaald - vijftig jaar achter ons, we blijven er met zijn allen mateloos door gefascineerd.

“Ten tweede leren de affaires dat seks een belangrijke dimensie is in een mensenleven. Neem Strauss-Kahn. Waarom kon hij zich niet beheersen? Waarom vergooit zo’n intelligente man zijn carrière terwijl hij zoveel toegang heeft tot seks als hij maar wil? Het bewijst dat seksualiteit geen klein beestje is. Seks is een geweldige drijfkracht, zoals Freud al zei. Als het niet beheerst wordt, kan seks een monster zijn.

“De sms’jes van Yves Leterme vind ik van een hele andere orde. Als het klopt dat Strauss-Kahn zich aan dat kamermeisje heeft vergrepen, is hij een misdadiger. Terwijl Yves Leterme wellicht een verhouding heeft gehad. Met een instemmende partner. Eén op de vier mannen heeft wel eens een affaire. Dat weten we uit wetenschappelijk onderzoek. Iedereen kent in zijn vriendenkring mensen die met anderen gaan. Mannen aan de macht gedragen zich niet anders, dus we moeten niet verwonderd zijn dat ook politici affaires hebben. Ik vind het beschadigend dat de sms’jes van Leterme gelekt zijn. Die behoren tot zijn privéleven. Het gerecht zou er streng tegen moeten optreden.”

U bedoelt dat het weekblad Story gerechtelijk vervolgd zou moeten worden?

“Ja. Net zoals ik vind dat de mensen die het prentje van het jonge meisje uit de computer van kardinaal Godfried Danneels naar de pers hebben gelekt (dat later een kunstwerk uit de Canvas Collectie bleek te zijn, IDG) aangehouden moeten worden. Ik vind het zeer verwonderlijk dat daar nog niemand voor gestraft is.”

Het zijn allemaal mannen die de pers halen met hun seksuele driften. Waar blijven de vrouwen?

“Vrouwen hebben ook verhoudingen, tuurlijk wel. En machtige vrouwen zeker, want die hebben daar net als machtige mannen meer kans toe. Hoe meer macht, hoe vrijer en hoe meer gelegenheid om van bil te gaan. In het onderzoek dat ik net aanhaalde, gaf 12 procent van de vrouwen toe al eens een affaire te hebben gehad. Wat ons met een onverklaarbaar gegeven achterlaat, want de meeste mannen gaan vreemd met een vrouw. Zijn er dan minder vrouwen die meer verschillende mannen hebben of hoe zit het? (lacht)”

Over naar de slaapkamer van de gewone sterveling. U heeft er tijdens uw lange carrière als seksuoloog op gehamerd dat seks meestal niet vanzelf gaat.

“Seks is niet simpel in een duurzame relatie. Als je verliefd bent wel. Dan ben je met twee een beetje gek. Je voelt je met elkaar versmolten, door de passie is het één groot feest. In een duurzame relatie ontdek je de verschillen en die moeten overbrugd worden. Jij en je partner verschillen in alles, dus ook in hoe jullie de seks willen. De een wil nu, de ander wil straks. De een wil heftig, de ander zachtjes. De een wil ’s morgens, de ander ’s avonds. De verschillen zijn zo groot dat het soms een wonder is dat mensen in een duurzame relatie nog tot prettige seks komen. Hoe doen ze dat? Ze onderhandelen erover. Maar dat is niet vanzelfsprekend want het grootste gedeelte van seks is niet onderhandelbaar.”

Hoe bedoelt u?

“Je krijgt een erectie, je wordt nat, je krijgt een orgasme, je hebt zin. Daar kun je niet over afspreken of onderhandelen. Je kunt niet zeggen: ‘Laat ons afspreken dat ik dit fijn vind.’ Wat wel kan, is een kans op seks creëren. Samen eens vroeg onder de douche gaan en dan naar bed of ik weet niet waar en kijken of het lukt en ervan komt. Maar succes kun je nooit garanderen.

“Mijn stelling is dat in een duurzame relatie steeds de een de ander verleidt. Eén van de twee - man of vrouw - heeft zin en moet de ander meekrijgen op dat domein waar hij geen meester over is. Hij of zij moet de ander zo ver krijgen dat die dat in zijn/haar eigen lijf ondervindt. Zonder dwang, zonder eisen te stellen. Verleiding is heel zwak. Verleiding is lief en machteloos. Verleiding is een opening, iets suggestiefs.”

Uw oud-studente Goedele Liekens schrijft in haar seksbijbels dat we af en toe kinky moeten doen, zodat het spannend en verrassend blijft.

“Het woord kinky vind ik niet goed, omdat dat suggereert dat verleiding iets ongewoons is. Het is natuurlijk belangrijk om te variëren in seks, maar kinky attributen en technieken zijn niet de oplossing. De relatie zelf is de oplossing. Blijf nieuw en origineel voor elkaar, en de flitsen van verliefdheid en dus van seksuele aantrekking zullen blijven komen.”

Seks gebeurt dus niet (altijd) spontaan. Nog een taboe dat u doorgeprikt hebt: je bent niet abnormaal als je eens geen zin hebt.

“Dat is zo gezond! Waarom zou je altijd zin moeten hebben in seks? Een andere mythe is dat de seks altijd goed moet zijn of je hebt een probleem. Er zijn zoveel redenen waarom je eens panne kunt hebben tijdens de seks. Er kan iets gebeuren, je aandacht wordt afgeleid, je wilt iets forceren en dan lukt het zeker niet meer. Tal van seksuele onderbrekingen, of noem het storingen, zijn geen symptomen van een ziekte die behandeld moet worden maar behoren tot de dagelijkse seksuele avonturen van iedereen.”

Nochtans wil de farmaceutische industrie ons het liefste allemaal aan de sekspil.

“Klopt. Bepaalde problemen in de populatie worden onderstreept door wetenschappers omdat ze een product hebben bedacht dat daar een antwoord op biedt. Met impotentie - viagra - is dat zeker het geval. Terwijl het heel normaal is voor elke man om af en toe erectiestoornissen te hebben. Er kunnen natuurlijk wel medische redenen voor zijn. Als het maandenlang tegenvalt, is het raadzaam te onderzoeken of je bijvoorbeeld geen diabetes hebt. Dat kan een oorzaak zijn.”

De wetenschap van de seksuologie richt haar aandacht de laatste jaren vooral op de vrouw.

“Een vrij recent inzicht is dat de seksualiteit van vrouwen een ander schema volgt dan die van mannen. Gemiddeld genomen denken mannen meer aan seks en zijn ze er dus sneller klaar voor. Mannen hebben vaker zin vooraf. Terwijl vrouwen gemiddeld pas zin krijgen terwijl ze bezig zijn.”

Nog heel even terug naar de toppolitici. Zij werken keihard, zijn nauwelijks thuis, maar vinden blijkbaar wel de tijd om vreemd te gaan.

“Dat bewijst opnieuw hoe krachtig de seksuele aandrift is. Als je verliefd bent, maak je er tijd voor. Wat je vaak ziet wanneer een van de partners is vreemdgegaan, is dat mensen daardoor beseffen dat er toch tijd voor hun tweeën te vinden is in dat drukke leven. Want voor die derde was er blijkbaar tijd op overschot.”

Dus een buitenechtelijke affaire kan ook tot iets goeds leiden?

“Het kan. Let wel: het is niet eenvoudig, want de verwerking ervan is pijnlijk. Sommigen komen er nooit over. Maar partners die de ontrouw wel een plaats kunnen geven, kunnen er iets uit leren.”

U heeft het vaak meegemaakt dat partners elkaar haatten als ze bij u in therapie kwamen. Vallen de brokken dan nog te lijmen?

“Onverschilligheid vind ik veel erger. Als twee mensen totaal van elkaar vervreemd zijn, is de relatietherapie enkel nog een vaststelling van de feiten en is er ook geen drama rond de echtscheiding. Als ze elkaar haten, zijn er ten minste nog gevoelens. Ruzie duidt op een betrokkenheid. Veel mensen zien dat niet in. Ruzie betekent dat je te dicht op elkaar zit. Je moet opnieuw leren afstand te nemen van elkaar en de verschillen, die er onvermijdelijk zijn, leren te verdragen.”

Alle relatietherapie ten spijt: één op de drie huwelijken strandt. Voorspeld wordt dat over vijftig jaar één op de twee huwelijken op de klippen zal lopen.

“Het doel van relatietherapie is niet per se om het huwelijk te redden. Soms kan het moedig zijn om uit elkaar te gaan, bijvoorbeeld als er geweld mee gemoeid is. Anderzijds vind ik dat veel mensen vandaag te snel uit elkaar gaan, zeker als ze de verantwoordelijkheid over kinderen hebben.

“Tot een eind in de jaren zeventig kreeg ik vrouwen in therapie die zich volledig hadden opgeofferd voor hun man en die daar bitter over waren. Ze hadden alles weggegeven, niets voor zichzelf gehouden. Vandaag zie ik jonge paren met het omgekeerde probleem. Man en vrouw hebben zo goed geleerd om voor zichzelf op te komen dat ze niet meer voor een ander kunnen zorgen. Er is te weinig liefde, ze hebben te weinig over voor die ander. Als je alleen jezelf wilt realiseren, blijf je beter weg uit een vaste relatie.”

U zegt dat veel mensen vandaag eigenlijk geen vaste relatie willen?

“Precies. Dat is statistisch bewezen. Er zijn meer singles dan vroeger. Veel mensen - vooral vrouwen - hertrouwen ook niet na een echtscheiding. Mannen doen dat meer. Blijkbaar hebben mannen meer behoefte aan een partner en kunnen vrouwen beter voor zichzelf zorgen.”

Er zijn ook mensen die hertrouwen met hun ex.

“Je zou versteld staan hoeveel mensen achteraf spijt krijgen van hun scheiding. Al de energie die ze daarin gestoken hebben om dan vast te stellen dat het gras aan de andere kant echt niet groener is. Daarom, en ik kan het niet vaak genoeg zeggen: ga op tijd in relatietherapie. Een goede relatietherapie is als een soort tweede huwelijk met je partner. Je leert opnieuw origineel naar elkaar te kijken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234