Vrijdag 07/08/2020

'Relatie tot publiek is fundamenteel'

theater

tim etchells met vier projecten in brussel

Het KunstenFESTIVAldesArts gaat voor zijn zevende editie verder met een interessante tendens die het vorig jaar introduceerde: het belichten van verschillende aspecten van het oeuvre van een kunstenaar. Blikvanger is deze keer Tim Etchells, artistiek leider van de Britse experimentele theatergroep Forced Entertainment.

Brussel / Van onze medewerkster

Sally De Kunst

'Het spectrum van wat we de laatste vijf jaar hebben gemaakt is heel wijd, en daarom is het heel boeiend om die verschillende aspecten hier te kunnen presenteren", licht Tim Etchells zijn parcours op het KunstenFESTIVALdesArts toe. "In de meeste plaatsen waar we spelen, is dat niet mogelijk, en dan eindigen we meestal met het publiek uit te leggen dat ons werk veel gevarieerder is dan de ene voorstelling die ze gezien hebben."

Welk onderscheid zou u maken tussen de projecten die u in Brussel brengt?

Tim Etchells: "In de eerste plaats heb je projecten die meer over fictie en theater gaan, wat de groepsproducties zoals First Night meestal neigen te zijn. Daarnaast is er het werk vanuit een documentaire impuls, zoals Instructions for Forgetting. Ten derde zijn we geïnteresseerd in de directheid van het moment, zoals in And on the Thousandth Night.... Dat soort werk situeert zich tussen fictie en documentaire, omdat het enerzijds te maken heeft met doen alsof en verhalen verzinnen, maar anderzijds pretenderen we niet iemand anders te zijn. Ongeacht de verschillen gaan al die projecen wel over hetzelfde: hoe zich te verhouden tot de publieke ruimte."

Ooit zei u in een interview: "Een match repeteer je niet, je speelt ze." Vat dat de werkwijze van Forced Entertainment samen?

"Wanneer een theaterbrochure zegt: 'Tekst: Tim Etchells', dan wil dat eigenlijk zeggen dat ik het werkproces gevoed heb met kleine inputs, dat ik geroepen heb 'doe nu iets over dit of dat'. De performers zijn briljant in het inspelen daarop. Het aanmaken van materiaal voor sommige voorstellingen, zoals First Night, wordt gegenereerd door dat soort improvisatie, maar eens ingespeeld zijn ze voor 95 procent gefixeerd. Daarbinnen probeer je het natuurlijk levendig te houden. Bij And on the Thousandth Night... ligt echter niets vast, behalve de structuur. Voor dat soort stukken kun je je niet voorbereiden, je kunt niet repeteren, je kunt alleen maar hopen dat je alert genoeg bent om in te pikken op wat er gebeurt. We grijpen wel terug naar formele strategieën.

"In die zin verwijs ik graag naar voetbal - niet dat ik echt van die sport hou. (lacht) Maar de inhoud ligt niet vast, de voorstelling is erg afhankelijk van de context. We hebben And on the Thousandth Night... gespeeld in Glasgow, Frankfurt, Lissabon en Beiroet, en telkens ga je dan dingen introduceren die je in die steden hebt gezien. In Beiroet waren we op het moment van de verkiezingen en de hele stad hing vol met geschilderde affiches van kandidaten, allemaal mannen met een snor. Dus hebben we daar een verhaal over verzonnen."

In uw inleiding voor het KunstenFESTIVALdesArts schetst u een lijst van instructies om het publiek te benaderen. U hebt het over generositeit, verleiding, verwarring, schaamte, dominantie... Kunt u de relatie van Forced Entertainment tot de toeschouwers meer duiden?

"In de twintig jaar dat Forced Entertaiment bezig is, valt er een trage evolutie in onze relatie tot de toeschouwers te bespeuren. Aanvankelijk waren we vooral geïnspireerd door film, we wilden niet te veel stilstaan bij het publiek, keken hen zelfs niet aan. Langzamerhand zijn we om ons heen beginnen te kijken, en de laatste jaren wordt het duidelijk hoe we de toeschouwers recht aankijken. Voor mij maakt het onderzoek naar de relatie met het publiek fundamenteel deel uit van alle projecten. Het theater bestaat uit een reeks codes, waar we omheen werken, of over, of onder. Het gaat erom een relatie te creëren die authentieker is, echter, levendiger, meer aanwezig dan het theater voorschrijft. Het is een voortdurend aftasten van grenzen.

"Het gaat er ook over of je het publiek behandelt als je vrienden of je vijanden. Stukken als Instructions, of en And on the Thousandth Night... of de solo's met Meg zijn erg genereus. Ze veronderstellen dat het publiek vriendelijke mensen zijn met wie je graag wilt praten. Terwijl het in First Night niet helemaal duidelijk is of de performers de toeschouwers wel mogen, er is een provocerende houding naar het publiek toe, niet rechttoe rechtaan zoals in de jaren zestig, maar op een licht ironische, bijna onzekere manier."

Eerder dit seizoen schreef u teksten voor Alibi van Damaged Goods, en nu presenteert u op het KunstenFESTIVALdesArts ook een soloproject met choreografe Meg Stuart.

"Toen ik twee jaar geleden Highway 101 in Wenen zag, was dat een complete verrassing voor me, maar tegelijk was die voorstelling herkenbaar. Ik voelde een connectie met de collagestructuur die Meg in haar werk voor Damaged Goods gebruikt. We hebben elkaar ontmoet, en na een workshop hebben we besloten om dit soloproject te doen, als een double bill. Het gaat om werk dat we onafhankelijk al gemaakt hadden, maar waartussen er duidelijke overeenkomsten zijn. Zo zijn we beiden geïntrigeerd door de relatie tussen liveperformance en video. En we zijn beiden geïnteresseerd in het creëren van een beweging van gevoelens, ideeën, spanningen bij het publiek, het activeren van de toeschouwer. We spelen in op verwachtingspatronen of publieke gebeurtenissen uit het collectief onbewuste. Zodra ik in de solo Starfucker bijvoorbeeld zeg 'Naomi Campbell roept een taxi', zie je dat beeld. Ik kan bij manier van spreken elke Hollywood-acteur in mijn film hebben en hen dingen laten doen die hun agent nooit zou toestaan. (lacht) En hopelijk word ik niet gerechtelijk vervolgd."

Met First Night bespeelde u voor het eerst ook de grote zalen in uw thuisland. The Guardian titelde 'Beste theatergezelschap in het Verenigd Koninkrijk'. Hebben de Britten na twintig jaar het gezelschap eindelijk ontdekt?

"Ik denk van niet. In Groot-Brittannië domineert het teksttheater het landschap, maar niet vanuit een interessante benadering. De ruimte die wij nu in dat veld krijgen, daar hebben we twintig jaar voor gevochten. Maar we blijven in een hoek geduwd, samen met de overige 'alternatieven'. Het is daarom heel ontspannend om af en toe op het vasteland te kunnen werken, want daar heb je die strijd niet. Het is echt vermoeiend om voortdurend te moeten discussiëren over wat theater nu eigenlijk is of moet zijn. Who gives a fuck? We willen gewoon ons werk kunnen doen."

Instructions for Forgetting speelt op 15 en 16 mei om 20.30 uur in de Kaaitheaterstudio's, Brussel; And on the Thousandth Night speelt op 19 mei van 23 tot 5 uur in de bottelarij, Brussel; First Night is te zien op 24 en 25 mei om 20.30 uur in Théâtre 140, Brussel; Starfucker & Down Time en Private Room & I'm all yours & Soft Wear speelt op 22 en 23 mei om 20.30 uur en op 25 mei om 18 uur in de Kaaitheaterstudio's. Info: 070/222.199 of www.kunstenfestivaldesarts.be.

'Het is vermoeiend om voortdurend te moeten discussiëren over wat theater nu eigenlijk is of moet zijn'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234