Woensdag 22/09/2021

NieuwsGezondheidszorg

Rekenhof steunt PVDA-voorstel: ‘kiwimodel’ kan factuur geneesmiddelen onder controle brengen

De Belgen kopen te veel pillen en dat kost de overheid handenvol geld.  Beeld Geert De Rycke
De Belgen kopen te veel pillen en dat kost de overheid handenvol geld. Beeld Geert De Rycke

België geeft per inwoner dubbel zoveel geld uit aan geneesmiddelen als Denemarken. Hoe krijgen we die kloof ooit dicht? Het Rekenhof is in een advies opvallend positief over een oplossing die al sinds 2003 in de Wetstraat rondzingt: het ‘kiwimodel’. Enkel de geneesmiddelen die noodzakelijk zijn, komen zo in aanmerking voor terugbetaling. Het klinkt oppositiepartij PVDA als muziek in de oren: ‘De patiënt, de sociale zekerheid, de artsen en apothekers: iedereen wint.’

Ons land heeft al jaren een ‘pillenprobleem’. De factuur voor geneesmiddelen weegt zwaar door op het budget voor de gezondheidszorg en die trend raakt maar moeizaam gekeerd. Binnen de EU staan we samen met Duitsland bovenaan het weinig benijdenswaardige klassement van meest betalende lidstaten. België gaf in 2019 per inwoner maar liefst 2,2 keer meer uit aan geneesmiddelen dan Denemarken en wel 1,7 keer meer dan Nederland. Dat heeft verschillende redenen: we betalen hogere prijzen, onze sociale zekerheid betaalt meer geneesmiddelen terug en we slikken meer pillen.

Drastisch hervormen

Om dat probleem te verhelpen, bepleitte wijlen dokter Dirk Van Duppen (PVDA) in 2003 al de invoering van het zogenaamde ‘kiwimodel’. Dat systeem is vernoemd naar Nieuw-Zeeland (land van de kiwi’s) en hervormt de terugbetaling van geneesmiddelen drastisch. In het kiwimodel bepaalt de overheid jaarlijks welke noden er zijn en evalueert ze het aanbod op wetenschappelijke basis. Enkel de geneesmiddelen die noodzakelijk zijn en die een bewezen meerwaarde bieden, komen in aanmerking voor terugbetaling. Vervolgens trekt de overheid met die lijst naar de farmabedrijven en zij kunnen offertes indienen. De bedrijven die de beste prijs aanbieden en die de zekerheid bieden dat ze ons land voldoende kunnen bevoorraden, winnen de opdracht en krijgen drie jaar lang hun geneesmiddel terugbetaald. Alle anderen ontvangen geen terugbetaling meer.

Bij oppositiepartij PVDA is men er al jaren van overtuigd dat het kiwimodel ons kan redden van de ontsporende factuur voor geneesmiddelen. Eind 2019 diende de partij nog maar eens een wetsvoorstel in om dat model in België mogelijk te maken. Het Rekenhof heeft dat voorstel de voorbije maanden bestudeerd en komt met een opmerkelijk positief advies. Zo schrijft de onafhankelijke instelling dat het wetsvoorstel van PVDA beantwoordt aan meer dan de helft van de aanbevelingen die het Rekenhof zelf deed in 2013 na een audit van het Belgische terugbetalingssysteem. Het kiwimodel gaat volgens hen belangenconflicten tegen, geeft meer garantie dat enkel nog geneesmiddelen met de beste therapeutische waarde worden terugbetaald en het verhoogt de transparantie. “Er is ook een duidelijke winst voor de volksgezondheid”, klinkt het. Ook het feit dat het model een besparing op de uitgaven zou betekenen, staat volgens het Rekenhof zo goed als vast. “Alleen kunnen we die impact niet nauwkeurig bepalen.”

Nieuw agentschap

PVDA schuift in het wetsvoorstel zelf een besparing van meer dan een half miljard euro naar voor, maar dat kan het Rekenhof dus niet bevestigen. “Daarvoor zijn meer studies nodig.” Bovendien merkt men op dat om het kiwimodel in te voeren er ook een nieuw overheidsagentschap nodig is. “En dat zorgt voor extra kosten.” PVDA voorziet in het voorstel effectief de oprichting van het Agentschap voor Farmaceutisch Management (FaMa). Dat zou ingebed worden in het Riziv en op termijn de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen (CTG) vervangen. FaMa zou jaarlijks moeten bepalen welke behoefte er is aan geneesmiddelen, het aanbod moeten analyseren en de wetenschappelijke evoluties opvolgen. Vervolgens zou FaMa ook alle offerte-aanvragen moeten organiseren. Hoeveel zo’n agentschap zou kosten, is onduidelijk.

Niettemin is men bij PVDA erg tevreden met het advies. “Het Rekenhof bevestigt dat het kiwimodel garant staat voor goedkopere en betere geneesmiddelen”, zegt Kamerlid Sofie Merckx. “Het toont aan dat ons voorstel een win-win is. De patiënt, de sociale zekerheid, de artsen en apothekers: iedereen wint.” Toch blijkt uit het advies ook dat nog niet iedereen overtuigd is. De ziekenfondsen lieten het Rekenhof bijvoorbeeld weten dat ze vrezen dat er tekorten aan geneesmiddelen kunnen ontstaan als het kiwimodel ingevoerd wordt. “Een argument dat vaak terugkeert en dat door het Rekenhof gecounterd wordt”, zegt Merckx. “In ons voorstel moeten bedrijven immers leveringszekerheid geven om een aanbesteding te kunnen winnen.”

Sectorfederatie Pharma.be kant zich al sinds 2003 tegen het kiwimodel en onderstreepte in 2019 nog dat de Belgische overheid al bijzonder veel bespaard heeft op geneesmiddelen. Ook zij wijst bovendien naar mogelijke problemen met bevoorrading. Niettemin besluit het Rekenhof vandaag: “Het kiwimodel zou efficiënter kunnen zijn voor de volksgezondheid dan het huidige model.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234