Dinsdag 20/04/2021

'Reisverbod heeft enkel nut bij minderjarige Syriëstrijders'

De maatregel om kandidaat-Syriëstrijders paspoorten te ontnemen wordt in vraag gesteld nu hij in Canada aanleiding gaf tot twee aanslagen. 'Paspoorten inhouden heeft bij ons weinig zin met onze open grenzen. Behalve bij minderjarigen.'

Michael Joseph Zehaf-Bibeau en Martin Rouleau-Couture, de Canadese jihadisten die maandag en woensdag een militair ombrachten, bleken gefrustreerd dat hun paspoort was ontnomen. Ook in België staat de inbeslagname van reisdocumenten als strategie tegen Syriëstrijders in het nieuwe regeerakkoord. "Wettelijk is het intrekken van reisdocumenten en paspoorten al mogelijk maar we hebben de procedure nog niet toegepast", zegt de woordvoerster van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA).

Na de aanslagen in Canada stelt de vraag zich of de maatregel überhaupt nut heeft, of juist contraproductief is? André Vandoren, directeur van het Coördinatieorgaan voor de Dreigingsanalyse (OCAD), zegt alvast het Canadese dossier grondig te bestuderen. "Op basis daarvan gaan we kijken of wij ons moeten aanpassen."

Vandoren wijst wel meteen op het grote verschil tussen Canada en België. "Vanuit Canada kun je niet vertrekken zonder paspoort. België heeft open grenzen. Kandidaat-Syriëstrijders zijn meestal slim genoeg om niet vanuit Brussels Airport te vertrekken, maar gaan naar Nederland of Duitsland van waaruit ze naar bestemmingen kunnen vliegen die veel dichter bij de Syrische grens liggen. Het intrekken van een paspoort is voor ons dus een relatieve maatregel."

Kamerlid Hans Bonte (sp.a), die als burgemeester van Vilvoorde tientallen stadsgenoten zag vertrekken naar Syrië, waarschuwt dat net zoals in Canada het inhouden van ID-documenten als 'trigger' kan werken bij volwassen strijders. "Ik ben overtuigd dat je een toerekeningsvatbare meerderjarige niet kunt tegenhouden door zijn papieren te ontnemen. Syriëstrijders zijn gevaarlijk door de absolute onverzettelijke wil om deel te nemen aan de jihad. Daarvoor willen ze sneuvelen. Ze zijn bereid om iedereen die hun doel in de weg staat, aan de kant te duwen met geweld, ook hier."

Er is één uitzondering voor de paspoortregel, vinden zowel Vandoren als Bonte: minderjarigen. Bonte: "Daar hebben ouders en overheid een beschermingsplicht." Alleen is voor het opleggen van een reisverbod een beschikking nodig van de jeugdrechter, en daar loopt het volgens Bonte flink mis. "Mijn ervaring is dat jeugdrechters en jeugdbeschermingscomités in het geval van geradicaliseerde jongeren te traag en laks werken. We zagen enorme inspanningen om monnik Giel tegen te houden toen hij boeddhisme wou studeren in India, tot in Cassatie toe, maar wie een radicale minderjarige wil stoppen moet soms zes weken wachten op een afspraak met de jeugdbescherming. De overheid kijkt de andere kant op. Dat kost mensenlevens. Van de vijf gesneuvelde inwoners uit onze stad waren er twee nog maar 16 jaar jong toen ze anderhalf jaar geleden vertrokken."

Inlichtingen delen

Een bureaucratisch vacuüm vormt misschien wel het grootste risico dat in ons land nog een jihadistische aanslag zal plaatsvinden, meent Bonte: "Er is géén eenheid van commando binnen de veiligheidsdiensten. Ook politiek wordt te veel gependeld tussen Justitie en Binnenlandse zaken. Neem nu de 82 teruggekeerde Syriëstrijders, 82 potentiële risico's. Ze leggen een verklaring af, worden voorwaardelijk vrijgelaten maar lokaal moet je zelf uitvissen welke. Hoe moet je lokaal het contactverbod van een teruggekeerde met anderen controleren? Weet u dat het 24 voltijdse mensen kost om één iemand één week lang de klok rond te schaduwen? Ons politiekorps telt 170 agenten. Die hebben ook ander werk hé? Waar blijft de steun van de federale overheid, vraag ik me dan af. Het is vijf voor twaalf voor de regering om meer inlichtingen te delen met lokale besturen en méér capaciteit in te zetten voor de organisatie van permanent toezicht. Zoniet lopen we elke dag ongelooflijke risico's."

Het kabinet Binnenlandse Zaken wijst ook hier naar het regeerakkoord, dat een grotere rol voorziet voor multidisciplinaire local task forces die per arrondissement "preventief en repressief" kunnen optreden tegen 'geradicaliseerden'. "Betrokkenheid en de informatiedoorstroming naar de lokale politiezones wordt versterkt, onder meer door oprichting van gemengde teams met de federale politie en specifieke opleidingsprogramma's.", zegt de woordvoerster van minister Jambon. "Deradicalisering wordt voor ons een topprioriteit."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234