Dinsdag 07/04/2020

Reistip van de week: ga eens naar Duinkerken

Christopher Nolan heeft geen nazi's nodig om een goed verhaal over WOII te vertellen. Zelfs een sterke dialoog en lineair verhaal zijn niet aan de orde. Net dat maakt Dunkirk een buitengewoon straffe oorlogsfilm.

Na grootse films als Interstellar, Inception of de The Dark Knight-trilogie, waagt de Britse regisseur Christopher Nolan zich aan het historische verhaal van de evacuatie uit Duinkerken in 1940. Nolan schreef zelf het script voor Dunkirk en bleef ver weg van een geschiedenisles. In plaats daarvan vond hij een vertelstructuur waarin de blockbustertrucjes uit zijn eerdere werk perfect tot uiting komen.

Nolan trekt resoluut de kaart van één kamp, dat van de Britse geallieerden. Zelfs de Duitsers komen niet aan bod. Natuurlijk wel wanneer ze de geallieerden aanvallen, maar we kunnen er geen gezicht op plakken. Er zit geen enkel hakenkruis in de hele film. Dat op zich is al een unicum.

In plaats van 'goed' versus 'slecht', bedacht Nolan een verdeling van drie door elkaar verweven verhaallijnen: te land, ter zee en in de lucht. Op het macroniveau spelen ze alle drie een sleutelrol in de evacuatie, maar elk op een ander tempo. Zo'n niet-lineaire structuur - zij het helemaal anders - paste Nolan al eens in toe in Memento. En opnieuw is het een briljant idee.

De film opent op land, in de lege straten van Duinkerken. Een groepje Britse soldaten zoekt er naar een laatste restje proviand, maar moet plots rennen voor de kogels uit het Duitse front. Alleen Tommy (Fionn Whitehead) bereikt het strand, en wordt zo een van de duizenden die wachten op hulp. De gebeurtenissen op het land zullen er langer dan een week duren.

Het gedeelte op zee omvat een tijdspanne van een dag. Daar volgen we de wat oudere Dawson (Mark Rylance), die met zijn plezierbootje antwoord gaf aan een oproep om 'onze jongens' te gaan redden in Frankrijk. Ook aan boord: zijn zoon Peter (Tom Glynn-Carney) en diens vriend George (Barry Keoghan). Al vrij snel vissen ze een shell-shockeddrenkeling (Cillian Murphy) op die vooral niet wil terugkeren naar Duinkerken.

In de lucht wordt die timing teruggebracht tot een uur. Drie Spitfire-gevechtsvliegtuigen krijgen de opdracht zoveel mogelijk Duitsers neer te halen, met een beheerste Farrier (Tom Hardy) in de leiding. Het zijn vooral deze scènes die van het scherm spatten, zeker in IMAX. Nolan draaide dan ook de meeste van zijn beelden in dit haarscherpe formaat, zelfs wanneer de camera het standpunt van piloot Farrier overneemt en u hobbelig meezweeft over land en zee. U kan niet nóg meer in de actie zitten.

Voorbijscherende Luftwaffe

Een sterke rode draad door dat verweven drieluik is de muziek. Hans Zimmer - vertrouwd geraakt met het genre in films als The Thin Red Line en Pearl Harbor - maakte zich de bombastische oorlogsgeluiden voor deze film eigen. Alsof een voorbijscherende Luftwaffe in de soundtrack is verwerkt. Zimmer schreef ook een constant getik-tak dat de spanning blijft opdrijven, zelfs wanneer de vijand niet in zicht is. Dat komt hard binnen, zeker door de boxen van een IMAX-zaal.

Verder is er geen Grote Boodschap te ontwaren. Geen beklijvende woorden die het gegeven oorlog nog eens zacht moraliserend samenvatten. Meer zelfs, er wordt in de hele film niet veel gezegd. Whitehead, Rylance, Hardy, zelfs popster Harry Styles - godbetert - zijn allen pionnen in het geheel. Steengoede pionnen, die binnen de tijdspanne van hun actie elk tot hun recht komen. Maar niemand steelt de show, niemand draagt het verhaal. En hoewel Dunkirkover echte mensen gaat, wordt niemand helemaal vermenselijkt. We kennen niemands achtergrond, weten niet wie er thuis op hen zit te wachten. Als ware ze stuk voor stuk inwisselbaar. Als ware ze, welja, soldaten in een oorlog.

Vanaf vandaag in de zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234