Vrijdag 23/10/2020

Spionage

Reist u binnenkort naar Rusland of China? Neem dan geen laptop of gsm mee

Beeld EPA

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt om gsm en laptop leeg te maken alvorens af te reizen naar China. Ook in België blijken dergelijke adviezen te circuleren en niet zonder reden. "Een medewerker vond op de hotelkamer zijn laptop binnenstebuiten gekeerd terug."

Vorige week stuurde het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken een veiligheidsinstructie naar 165 ondernemingen en kennisinstellingen die op handelsmissie naar China gaan met premier Rutte. Ze nemen best enkel lege laptops en gsm's mee, want hun apparatuur zou ter plekke kunnen worden "leeggetrokken" of overgenomen. Meereizende ambtenaren krijgen een aparte telefoon mee. 

Iets soortgelijks gebeurde toen onze eigen premier Michel naar Moskou trok voor een ontmoeting met president Poetin. Op het eerste zicht vriendelijke ontmoetingen met premier Medvedev en president Poetin, maar de vrees voor hacking zat erin. 

Zowel de premier als zijn woordvoerders en enkele kabinetsmedewerkers hadden hun gsm en laptop achtergelaten in Melsbroek. Ter plekke waren ze bereikbaar via een Russisch toestel en apart e-mailadres. De premier kreeg van Staatsveiligheid een beveiligde telefoon.

De ontmoeting van premier Charles Michel en Russisch president Vladimir Putin op 29 januariBeeld Photo News

"Een uitstekend advies, dat ook in de privé steeds meer ingeburgerd is", zegt Bart Preneel, professor informatiebeveiliging aan de KU Leuven. "Ik ken een financieel bedrijf dat haar personeel opdraagt om alle elektronica thuis te laten bij een trip naar China."

Economische spionage

Ook Preneel zelf, een autoriteit in zijn domein, neemt zijn voorzorgen. Hij verstuurt zijn e-mails versleuteld en zal in het buitenland nooit apps installeren. Geen ongegronde voorzichtigheid. 

"Een medewerker kwam op een bepaald moment terug  zijn hotelkamer in China en vond zijn laptop terug met de harde schijf ondersteboven", zegt Preneel. "Zijn laptop was binnenstebuiten gekeerd. Hij heeft aan de receptie om de camerabeelden gevraagd, maar heeft die niet gekregen."

In het verleden waarschuwde Staatsveiligheid meermaals dat Belgische bedrijven de economische spionage onderschatten. Staatsveiligheid heeft een brochure met praktische tips en bij specifieke reizen naar het buitenland krijgen kabinetten, ministers en diplomaten een briefing. Ook een groot deel van het reizend personeel van agentschap Flanders Investment & Trade heeft een opleiding met veiligheidsinstructies bij Staatsveiligheid gevolgd.

Bedrijven kunnen een dergelijke briefing ook op aanvraag krijgen. Bij alvast één handelsmissie heeft Staatsveiligheid de deelnemende ondernemingen proactief uitgenodigd op de veiligheidsbriefing. De naam van het land blijft geheim. 

"België communiceert daar om diplomatieke redenen niet openlijk over", zegt Miguel De Bruycker van het Centrum voor Cybersecurity. De Bruycker raadt af om in landen als China en Rusland een wifiverbinding te gebruiken. Maar ook daarnaast kunnen die landen communicatie screenen. 

"In China heeft de overheid het recht om elke telecommunicatie te monitoren", zegt De Bruycker. "Zonder versleutelde verbinding kan men het mailverkeer meelezen. Bij bepaalde sleutelwoorden zal er een knipperlicht afgaan." 

Patriot Act

Soms gaan inlichtingendiensten een stap verder en onderscheppen ze een binnenkomende e-mail. Door er een code aan vast te hangen en die e-mail vervolgens door te laten, wordt er spyware op de computer geïnstalleerd.

"Amerikaanse overheidsdiensten en grote techbedrijven laten de elektronica van hun personeel bij terugkeer vernietigen", zegt Preneel. "Om besmetting te beletten, want ze zouden de machine op afstand kunnen overnemen." 

In Nederland zou de waarschuwing zich richten op reizen naar China, Rusland, Iran en mogelijk ook Turkije. Dat laatste land is volgens een federale regeringsbron minder een bezorgdheid, gezien het een NAVO-partner is. 

De gemiddelde vakantieganger heeft weinig te vrezen. Familiefoto's en groetjes aan het thuisfront zijn weinig interessant voor inlichtingendiensten.

"Tegelijkertijd kan het nog altijd dat ze je apparaat besmetten en afluisteren", zegt Preneel. "Alle ontwikkelde landen zijn ermee bezig, maar ik vermoed België niet. Het gebruik van malwarespecialisten door onze politie en veiligheidsdiensten neemt toe, maar waarschijnlijk hoofdzakelijk defensief."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234