Dinsdag 02/03/2021

Reis naar het einde van het universum

Ibiza is passé. Kunnen we niet meteen naar outer space reizen, nu de laatste spaceshuttle Atlantis is geland? George Whitesides, oud-NASA-topman en sinds 2007 directeur van het ruimtetoerismebedrijf Virgin Galactic, weet het zeker: de komende decennia wordt het mogelijk. 'We staan op het punt de ruimte te openen.'

door MAARTEN KEULEMANS

Het is vroeg in Los Angeles als hij de telefoon opneemt. Gelukkig maar dat je George Whitesides desnoods 's nachts kunt wakker maken om te praten over ruimtehotels, maanmusea en toeristische uitstapjes naar de grens van de ruimte.

Zijn hele werkzame leven heeft Whitesides aan het ruimtetoerisme gewijd: hij stond op de loonlijst bij bedrijven met namen als Orbital Sciences, Zero Gravity en Blastoff, werkte onder meer voor de Amerikaanse Federal Aviation Administration, was directeur van de invloedrijke lobbygroep National Space Society. Niet vreemd dus dat hij na een paar jaar als stafchef bij NASA terugkeerde naar het ruimtetoerisme. Als directeur van Virgin Galactic ditmaal, een dochterbedrijf van Richard Bransons Virgin Group en het enige commerciële bedrijf ter wereld dat echt op het punt staat toeristen naar de ruimte te brengen.

Stel: het is 2040, en ik wil graag met vakantie in de ruimte. Wat zijn de mogelijkheden?

Whitesides: "Ik denk dat reisjes naar een baan om de aarde tegen die tijd vrij normaal zijn. Er zijn dan diverse private ruimtestations in een lage baan om de aarde, en misschien is er een Lunar Cycler, een idee van Apollo-astronaut Buzz Aldrin. Je hebt dan een ruimtestation tussen de aarde en de maan, vanwaar je een rondvaart om de maan kunt maken. Een soort cruise eigenlijk."

En een vakantie op de maan?

"Ik zou het fantastisch vinden om de maan te bezoeken. Misschien heb je er een museumpje met de spullen van de Apollo-landingsplekken. Maar ik weet het niet. Mijn gevoel zegt dat het 25 tot 50 jaar zal duren voordat er toerisme op de maan zal zijn."

De ruimte, hoe kom ik er eigenlijk?

"Hopelijk brengen wij je erheen. Tegen die tijd heb je de keuze uit een stuk of vijf, zes lanceervaartuigen die nu in ontwikkeling zijn."

Waarom zou ik met vakantie in de ruimte willen?

"De aanblik van de aarde, de achterkant van de maan en de aanblik van de Melkweg zonder dat de dampkring het zicht verstoort, zijn zo spectaculair dat ze de reis al meer dan waard maken. Maar ik denk dat er meer zal zijn. Er zullen in zo'n ruimtestation plekken zijn waar je kunt spelen met de gewichtloosheid. Dat is iets wat de meeste mensen op aarde natuurlijk nog nooit hebben gevoeld."

Wat de meeste mensen op aarde ook nog nooit hebben gevoeld, is de ruimteziekte die je kunt krijgen.

"Ik denk dat we daarmee zullen omgaan zoals we nu ook omgaan met zeeziekte aan boord van een cruiseschip: je neemt medicatie, en na een dag of twee past je lichaam zich aan. Voor langere vakanties zou een deel van het ruimtestation of de Lunar Cycler ronddraaien, om kunstmatige zwaartekracht op te wekken. En er zou een soort cabine binnen in het schip zijn die beschermt tegen eventuele stralingsstormen van de zon."

Wat zou zo'n vakantie kosten?

"Ik denk dat een baan om de aarde voor 10.000 dollar (zo'n 7.000 euro) mogelijk zal zijn. Een tochtje naar de maan? Wie weet. Misschien een miljoen dollar, of een half miljoen. Bij NASA kost het nu zo'n 150 tot 200 miljoen dollar om een mens in de ruimte te brengen, bij de Russen is de prijs ongeveer 50 miljoen dollar. Virgin Galactic vraagt momenteel 200.000 dollar. Dat is een radicale verschuiving van een factor 100. De prijs zal voorlopig nog even zo blijven, maar over een decennium wordt het opnieuw goedkoper. En het meest opwindende is dat we de ruimte openstellen voor veel meer mensen. Tot dusver zijn er maar zo'n vijfhonderd mensen in de ruimte geweest. Wij denken dat we dat aantal in het eerste jaar halen."

Al in 1970 begon luchtvaartmaatschappij Pan American met het aannemen van reserveringen voor toekomstige vluchten naar de maan. Wat is het verschil met vandaag?

"De les is dat mensen al heel lang de ruimte in willen. Er komen vandaag nog altijd mensen naar me toe met hun Pan Am-reserveringskaartjes. Het grote verschil met toen is dat we nu een bewezen technologie hebben die reizigers al in de ruimte heeft gebracht."

Het is alweer zeven jaar geleden dat de wereld verrast werd door Space Ship One, een wit vaartuig met zwarte stippen van vliegtuigontwerper Burt Rutan, dat drie mensen naar de ruimte en terug had gebracht. Daarna ontfermde Virgin Galactic zich over het project. "Wat wij doen is in essentie het commercialiseren van de techniek die is bewezen in Space Ship One. Dat doen we met Space Ship Two: dezelfde innovatie, maar dan in een groter vaartuig, voor zes passagiers en twee piloten."

De eerste vluchten staan voor volgend jaar of het jaar daarop gepland. Al 440 geïnteresseerden hebben gereserveerd. De begrippen 'ruimteschip' en 'ruimtereizen' moeten niet te nauw worden geïnterpreteerd. Virgin Galactic vliegt naar een hoogte van 100 kilometer, waar je de kromming van de aarde net kunt zien. Daarna valt het schip terug naar de aarde, waardoor de inzittenden vier minuten lang gewichtloosheid lijken te voelen. Lijken, want de zwaartekracht op 100 kilometer hoogte bedraagt nog altijd 97 procent van die op aarde. Dat de inzittenden eventjes zweven, komt doordat ze even snel vallen als het ruimteschip.

Wat u biedt, is helemaal geen reis naar de ruimte, maar gewoon een paraboolvlucht op grote hoogte.

"Ja. Het is een paraboolvlucht die de ruimte ingaat, een paraboolvlucht die vijf minuten gewichtloosheid oplevert."

Beduvelt u de boel dan niet?

"Volgens de definitie begint de ruimte op 100 kilometer hoogte (dat werd in de jaren vijftig afgesproken door de Fédération Aéronautique Internationale, nvdr). Dus we nemen wel degelijk reizigers de ruimte in. Hoe je het ook noemt, we zijn eerlijk als we zeggen dat we een relatief korte tocht maken om mensen in de ruimte te brengen. We geven ze dat prachtige uitzicht en laten ze microzwaartekracht voelen. Het internationaal ruimtestation bevindt zich slechts 350 kilometer hoog. Dat is maar een klein beetje hoger."

Maar om op die hoogte te komen, heb je een zeven maal hogere snelheid nodig. Daarvoor heb je 49 keer meer energie nodig. Daarom hebt u geen grote aandrijfraketten nodig en geen hitteschild.

"Het simpele antwoord is: we nemen mensen de ruimte in. Het is wat het is. Je hebt altijd mensen die zeggen: het kan niet, het is niet mogelijk. Dat is zo negatief."

Maar het zijn toch gewoon de natuurwetten die dwarsliggen?

(Zwijgt geruime tijd) "Het mooie van ons bedrijf is dat we kijken naar wat er mogelijk is. En als je kijkt wat er op dit moment mogelijk is, is dat suborbitaal ruimtetoerisme voor een groot aantal mensen. Het is wat het is: je gaat vier minuten de ruimte in. Is een baan om de aarde moeilijker? You betcha! Het is veel moeilijker. Het vergt veel meer energie. Space Ship Two gaat ongeveer mach 3,5, maar om in een baan om de aarde te komen moet je mach 25 halen. De energie is vele malen groter, en dat maakt het gevaarlijker, complexer en veel duurder."

Hoe denkt u dat toch te bereiken?

"Het grote probleem is dat we onze raketten weggooien, nadat we ze hebben gebruikt. Als we dat na iedere trans-Atlantische vlucht met vliegtuigen zouden doen, zou vliegen ook bijzonder duur zijn. Vergelijkbaar zelfs met ruimtereizen. Dus we hebben vaartuigen nodig die je kunt hergebruiken. Dat is wat we proberen met Space Ship Two. Een suborbitaal ruimtesysteem, dat op een dag kan evolueren tot een herbruikbaar systeem voor vluchten naar een baan om de aarde. We zullen dan niet dezelfde vaartuigen gebruiken, maar afstammelingen van Space Ship Two.

"Ik denk dat we te maken krijgen met een evolutie van materialen, innovaties en vaartuigen. Eerst suborbitale vluchten. Dan vluchten naar een lage baan om de aarde. En dan de Lunar Cycler."

Intussen werken andere bedrijven aan meer klassieke raketten.

"Ik zou de wereld van het ruimtetoerisme momenteel in tweeën verdelen. De ene tak, die van ons, is suborbitaal; bij de andere tak gaat het om het bereiken van een baan om de aarde. In onze markt zul je veel toeristen en een enkele wetenschapper zien, terwijl het bij bedrijven als SpaceX andersom is: veel wetenschappers en weinig toeristen. Ik zie ze dan ook niet zozeer als concurrenten, maar eerder als medereizigers."

Is het niet makkelijker om virtueel de ruimte in te gaan via robotwagentjes op de maan?

"Het blijft duur om een robot naar de maan te sturen. Als je echter twintig, dertig jaar in de toekomst kijkt, denk ik dat het heel goed mogelijk is. Ik denk dat het een fantastische virtuele ervaring kan geven. Elke manier waarop we de ruimte-ervaring kunnen openen voor meer mensen, is een goede zaak. Het zijn allemaal stappen in het ontsluiten van de ruimte."

George T. Whitesides

2004: Directeur National Space Society

2005: Lid werkgroep herbruikbare ruimtevaartuigen, Federal Aviation Administration

2009: Chefstaf NASA, adviseur Virgin Galactic

2010: Directeur Virgin Galactic

Dinsdag DEEL 4:

Augmented reality verrijkt onze zintuigen met extra informatie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234