Dinsdag 07/07/2020

Regisseur Zack Snyder over de stripverfilming Watchmen

Een superheld is een god die je van zijn sokkel moet gooien

Londen l Na Wills Eisners monumentale strip The Spirit (zie DM 25/2) is het vandaag met Watchmen opnieuw de beurt aan een adaptatie van een onverfilmbaar geachte stripklassieker. Verschillende Hollywoodtenoren bedankten voor de klus, maar Zack Snyder, de man achter de Frank Millerverfilming 300, nam de handschoen op. Verraad of toch maar een subversieve kijk op gemaskerde superhelden?

Door Luc Joris

De DC Comics Watchmen wordt nog al snel omschreven als de Citizen Kane of Comic Books. Watchmen volgt het verhaal van een zestal burgers zonder superkrachten in het New York van de jaren tachtig die het superheldplunje aantrekken om de misdaad te bevechten, terwijl ze vaak slechter zijn dan de misdadigers die ze bestrijden. Deze vanaf 1986 als serial gepubliceerde graphic novel (in omnibusvorm net geen 400 bladzijden) bracht een revolutie teweeg in het genre van de mainstream superheldenstrip. Dat was niet te danken aan een revolutionaire grafiek of een superdynamische layout, want de compositie van deze door Alan Moore geschreven en door Dave Gibbons geïllustreerde strip is vrij klassiek. Maar Moore experimenteerde wel op een meer complexe en volwassen manier met het stripformaat en het narratieve.

Die moeilijk in een normale bioscoopfilm te vatten postmoderne manier van vertellen was één van de reden waarom Terry Gilliam afzag van een verfilming ("Watchmen verfilmen? Dat is zoals een toneelstuk maken van Citizen Kane," aldus Brian K. Vaughan, de scenarist van Lost). Later pasten ook Darren Aronofsky en Paul Greengrass.

Molotovcocktail

"Ik heb hun scenario's niet gelezen", zegt Zack Snyder in het Londense Sohohotel. "Debby, mijn vrouw en de producente, wel. Maar ik heb veel respect voor hen." Op het einde van de prachtige titelsequentie zit een shot van een winkeletalage met tv-toestellen waarop de graffiti Who Watches the Watchmen is gespoten. Vervolgens wordt er een molotovcocktail door het winkelraam gegooid. "Dat is het begin van Gilliams Brazil. Daarmee wil ik gewoon zeggen: ja, ik weet dat Gilliam bij dit project betrokken was. Maar ik heb hem niet gebeld. Ik voelde dat ik het zelf moest uitwerken."

Van in het begin wist Snyder dat hij de schaar moest zetten in de cultstrip. Met het risico op negatieve reacties van puristen en fans van de graphic novel. Hoewel Snyder de comic vrij trouw volgt, is het als een metafoor gebruikte parallelverhaal van Tales of the Black Freighter (een comic-in-de-comic) gesneuveld. "Op het gebied van lay-out is dat verhaal interessant. Maar het is ook een van de meest frustrerende stukken uit de strip omdat je niet weet welke richting het uitgaat."

Die hardfans moeten echter niet wanhopen. Al lijkt wat nu gaat volgen meer op slimme merchandising en commercie dan op artistieke ernst. Behalve een director's cut die 27 minuten langer zal zijn dan de bioscoopversie van 163 minuten komt er ook een dvd met als extra het digitaal geanimeerde piratenverhaal. In de herfst volgt dan nog de ultieme Watchmen-film van 210 minuten met dit keer ook het Black Freighter-verhaal.

Maar laten we nog even terugkomen op de legendarische stripgoeroe Alan Moore. Van Moore zijn al The League of Extraordinary Gentlemen, From Hell en V for Vendetta verfilmd. Drie films die de notoire anti-Hollywoodman verworpen heeft. Ook van de Watchman-verfilming heeft hij zich principieel gedistantieerd. "De comic is een ander medium en sommige dingen die ontworpen zijn voor de strip werken nu eenmaal niet in film", is zijn commentaar. Tegelijk is Moore ook een product van de anarchistische tegencultuur van de jaren zestig. Met het grimmige Watchmen deconstrueerde Moore niet alleen het genre van de Amerikaanse superheldenstrip. Door zijn politiek satirische en volwassen aanpak rukte hij het ook uit het domein van de adolescentenfantasie. In Watchmen zijn de superhelden een stuk donkerder en moreel ambigu, terwijl één van de grote thema's de paranoia en angst voor de Koude Oorlog is als gevolg van de militaire superioriteit van de imperialistische VS. Hoe relevant vindt Snyder die thema's vandaag nog? "Er zitten zoveel dingen in Watchmen. Ik vind het een soort zelfreflectie op de blanke popcultuur en de morele ambiguïteit. Maar superhelden zijn een soort methodologie. Dat moet je ergens aanvaarden. En telkens als je een soort god zonder echte reden begint te vereren, slaag je er dan hopelijk ook in om hem van zijn sokkel te gooien. In die zin is dit meer dan zo maar een genrefilm."

Regisseur Zack Snyder:

'Watchmen' legt de vinger op morele ambiguïteit

n Watchmen volgt het verhaal van een zestal burgers in het New York van de jaren tachtig die het superheldplunje aantrekken om de misdaad te bevechten, terwijl ze vaak slechter zijn dan de misdadigers die ze bestrijden.

Stripverfilming l Watchmen HHH

Regie: Zack Snyder

Met: Jackie Earle Haley, Jeffrey Dean Morgan, Billy Crudup

Duur: 163 minuten

Watchmen opent magistraal met een lange sequentie waarin de alternatieve geschiedenis van de VS verteld wordt van de jaren veertig tot tachtig op de tonen van Bob Dylans The Times Are A-Changin. Zeker in het eerste deel maakt Snyder, met veel aandacht voor slow motion en expliciet grafisch geweld, indruk door de stijlrijke manier waarop hij de toon, kleur en inhoud van de baanbrekende graphic novel gevat heeft. Vooral de episodes en flashbacks met film noir-rand rond Rorschach (Jackie Earle Haley), de corrupte held wiens zwart-witmasker voortdurend verandert, springen er uit. Maar nadien tekenen er zich ook scheurtjes af in Snyders soms te nonchalant uitzwermend verhaal waarin de Doomsday-klok tikt als gevolg van de nucleaire dreiging onder het derde ambtstermijn van Nixon. Het hele hoofdstuk op Mars en de pseudo-tijdsfilosofische context met de anders indrukwekkende blauwgloeiende supermens Dr. Manhattan mist diepgang, de design van het glazen paleis is kitscherig, het personage van de visionair met grootheidswaanzin Ozymandias mist flair en vooral: het einde in het boek is beter. Ongelijkmatig? Zeker. Maar zelden zijn iconische stripkaders met zoveel juiste visuele bluf naar het scherm vertaald als hier.

(LJ)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234