Woensdag 16/10/2019

Regisseur Danny Boyle trok naar de sloppenwijken van India voor zijn gelauwerde film 'Slumdog Millionaire'

'Bij underdogs ben ik op mijn gemak'

In Slumdog Millionaire, de film die de ene nominatie na de andere binnenhaalt, maakt de jonge Jamal veel kans op de hoofdprijs in de Indiase versie van de populaire tv-quiz Who Wants to Be a Millionaire?. Maar hoe is het mogelijk dat zo'n slumdog, een 'zwerfhond' uit de sloppenwijken, alle antwoorden kent?

Door Jan Temmerman

LONDEN l Het scenario van Simon Beaufoy, die ook het script voor The Full Monty schreef, is een van de troeven van Slumdog Millionaire en dus deels een verklaring voor het succes. De film haalde al Golden Globenominaties binnen en zal binnenkort wellicht ook Oscarnominaties in de wacht slepen.

De manier waarop Beaufoy de roman Q and A van de Indiase schrijver-diplomaat Vikas Swarup heeft geadapteerd, is even eenvoudig als geniaal. In het begin van de film zit de achttienjarige weesjongen Jamal (rol van de ook al bekroonde debutant Dev Patel) bijna in de eindronde van Who Wants to Be a Millionaire?. Die finale biedt uitzicht op de fabelachtige hoofdprijs van 20 miljoen roepies. Maar de presentator vermoedt dat er bedrog in het spel is en heeft zijn inmiddels zeer populaire quizkandidaat laten oppakken door de politie. Die ondervraagt de jongen op bijzonder hardhandige wijze. De film zelf heeft op dat moment, via een tekstbericht op het scherm, de verschillende mogelijkheden al opgesomd. Of Jamal is een bedrieger, of hij heeft buitengewoon veel geluk, of hij is geniaal. Of misschien stond het wel in de sterren geschreven.

Zelf weet Jamal ook niet zo goed hoe hij tot in de eindronde is geraakt. Het is gewoon zo gelopen. Een agent vraagt hem waar de verschillende antwoorden vandaan komen. Dat geeft telkens weer aanleiding tot een flashback, waarbij het nog jonge, maar toch al verschrikkelijke leven van weeskind Jamal beetje bij beetje wordt gereconstrueerd. Daarbij maken we ook kennis met zijn grote liefde Latika (Freida Pinto).

Hoe vertrouwd was u met een tv-quiz als Who Wants to Be a Millionaire?.

Boyle: "Nu veel meer dan voor deze film. Ik begrijp nu ook veel beter hoe het allemaal werkt. Zo hebben we in de film onder meer een hele aflevering van die show gemaakt. Ik heb eigenlijk een episode van Who Wants to Be a Millionaire? geregisseerd. We hebben ook grotendeels de camerahoeken en -bewegingen van die show gebruikt, want dat ligt allemaal heel precies vast. Als je dat zelf regisseert, begrijp je ook waarom het zo buitengewoon en zo krachtig is. Je krijgt er respect voor.

"Maar je merkt ook hoe verslavend het werkt en dat is niet zo gezond. Vooral de muziek heeft een hypnotiserend effect op de kijker. Het lijkt wel een hartslag. Bij de montage kun je dan ook niet zomaar beginnen te knippen in zo'n scène. Je moet die hartslag als het ware laten verdrinken in het applaus, dan pas kun je weg. Dat is wat ze zelf ook doen in die show, want dat weten de tv-makers uiteraard ook. Het is alsof je naar je eigen hartslag zit te luisteren en als die plots zou stoppen, heb je natuurlijk een probleem. (lacht)"

Het werkt inderdaad verslavend. Sommigen zien er ook een boodschap van hoop in.

"Ik blijf het erg dubbelzinnig vinden. Zo'n show is duidelijk een voorbode van het moderne kapitalisme. Het kan ongelooflijk klinken, maar onlangs zijn ze er zelfs mee begonnen in Afghanistan.

"Het is een show die de mensen enerzijds doet dromen door ze een fortuin voor de neus te hangen, maar anderzijds niet aarzelt om ze te vernederen. Je weet hoe dat gaat, door de spanning kunnen de kandidaten zelfs de eenvoudigste vragen niet meer beantwoorden. Ze maken zich belachelijk en gaan met lege handen naar huis. Dat is moderne tv: mensen worden vernederd en uitgespuwd om de kijker te entertainen. Maar toch is er die aantrekkingskracht."

Die aantrekkingskracht is in de film ook voelbaar.

"Het was inderdaad een zeer goed vehikel voor het verhaal dat we wilden vertellen. Ik was vooral erg gelukkig met de manier waarop Simon (Beaufoy, de scenarist, JT) dat in zijn adaptatie heeft gebruikt. De jonge Jamal gijzelt als het ware de show, maar hij doet dat niet voor het geld. Dat interesseert hem eigenlijk niet echt. Dat blijkt ook uit wat hij op het einde doet. Wat Jamal drijft, is zijn liefde voor Latika. Dat is ook de reden waarom ik van dit project hield. De show zelf heeft geen echte status in de film, toch niet meer op het einde."

Toen ik voor het eerst over Slumdog Millionaire las, had ik het gevoel dat dit verhaal op waargebeurde feiten gebaseerd was, ook al is het een adaptatie.

"Vreemd dat je dat zegt, want ik had precies hetzelfde gevoel."

Misschien komt dat wel doordat de agent opmerkt dat het allemaal 'bizarrely plausible' klinkt.

"Ik weet het. Ik had ook het gevoel: 'Dit voelt echt aan'. We hebben in India proberen uit te vissen of zoiets ooit echt is gebeurd. Maar we hebben daar nooit een afdoend antwoord op gekregen. Weet je, in India hebben ze een speciale manier om sommige vragen te beantwoorden. Ze zeggen niets, maar ze bewegen op een bepaalde manier met hun hoofd. Dat wordt trouwens de Indian head wobble genoemd.

"Wij, met onze westerse rationaliteit, willen natuurlijk een rechtstreeks antwoord. Is dit nu echt gebeurd of niet? En zo ja, waar kunnen we die jongen vinden? Maar het enige antwoord dat je krijgt, is die typische hoofdbeweging. Om gek te worden. (lacht)"

U toont in uw werk wel vaker belangstelling voor de underdog.

"Ja, dat klopt, maar dat gebeurt zeker niet bewust. Ik denk daaraan en spreek daar alleen over als dat in interviews aan bod komt. Maar het klopt wel. Ik identificeer mij nogal makkelijk met dat soort personages. Ik kom uit een arbeidersmilieu in Noord-Engeland. We waren niet echt arm, maar het is toch ook niet bepaald een omgeving waar veel filmmakers vandaan komen.

"Ik voel mij dus niet ongemakkelijk in de aanwezigheid van underdogs. Dat was ook merkbaar in de sloppenwijken van India. Zodra de eerste shock over was, voelde ik me daar erg comfortabel. Ik hield van die mensen. Het voelde zelfs een beetje als de omgeving waarin ik ben opgegroeid. Alle huizen waren open, de kinderen liepen overal in en uit, iedereen zorgde voor elkaar. Natuurlijk is zo'n Indiase sloppenwijk een shock voor westerlingen, maar mochten zij naar hier komen, dan zouden zij evenzeer gechoqueerd zijn door onze kille samenleving."

Hoe hebt u het taalprobleem opgelost?

"De film was uiteraard in het Engels geschreven, maar de jongste acteurs hebben we in het Hindi laten praten. Omdat ze op die leeftijd nauwelijks Engels spreken en omdat het sowieso natuurlijker klinkt. Het is ook realistischer. Ze leren pas Engels op school, voor zover ze naar school gaan. Tieners leren ook wel Engels via de popcultuur. Ik had het op voorhand nooit gedacht, maar ik ben nu erg blij dat ik een film heb gemaakt die voor een deel Hindidialogen gebruikt. Maar er zijn zoveel talen in India. Ze hebben ook een speciale mengvorm van het Hindi en het Engels, Hinglish genaamd. Ik vind dat prachtig. Ze kunnen ook onwaarschijnlijk mooi schelden."

Klopt het dat die scheldwoorden vaak seksueel geladen zijn?

"Seksueel geladen? Ik begon soms te blozen toen ik de vertaling te horen kreeg. En neen, ik ben niet van plan om voorbeelden te geven. (lacht) Ze hebben natuurlijk hun eigen woorden voor motherfucker of sisterfucker, maar daarnaast hebben ze nog een hele dosis expressieve scheldwoorden."

De film eindigt met een zang- en danssequentie die regelrecht uit een Bollywoodfilm afkomstig lijkt. Zijn er nog andere Bollywoodelementen?

"Zeker. Die invloed is ook merkbaar in het scenario. Het thema van de goede versus de slechte broer, bijvoorbeeld. In Bollywood zijn ze daar gek op, zeker als het uiteindelijk tot een verzoening komt. Maar die danssequentie was niet echt bedoeld als een hommage aan Bollywood, al kan ik wel begrijpen dat het zo overkomt. Voor mij was het vooral een manier om zoveel mogelijk van het stadsleven in Mumbai in de film te verwerken. Als je, zoals ik, een tijdje in die stad hebt gewoond, moet er onvermijdelijk een moment zijn geweest waarop je aan het dansen bent geslagen. Het is niet zomaar iets wat alleen in hun films gebeurt. Dat kan behoorlijk opwindend zijn. Maar als je de stad als een echt personage wilt gebruiken, dan maakt ook dans daar absoluut deel van uit, net als ongegeneerde romantiek."

U hebt de film vorig jaar in en rond Mumbai gedraaid. Dat heeft wellicht een invloed gehad op de manier waarop u naar de beelden over de recente terreuraanslag hebt gekeken.

"Dat was een vreselijke schok. Heel wat inwoners hebben aan deze film meegewerkt. We hebben hen gecontacteerd en iedereen was oké. Ze waren wel woedend, verdrietig of bang. Of alles samen."

Praat u er niet graag over?

"Ik vind het vooral moeilijk om een verband te leggen tussen deze film, die uiteindelijk een stuk entertainment is, en die verschrikkelijke tragedie. Bepaalde zaken hebben me wel zeer sterk getroffen. We hebben bijvoorbeeld veel gedraaid in Victoria Terminus Station, waar die twee terroristen zijn beginnen te schieten en zo'n vijftig mensen hebben vermoord.

"Wat mij zo heeft gechoqueerd, was dat de westerse media vooral focusten op de hotels, want daar zaten de mensen met een Amerikaans of Brits paspoort. Natuurlijk wil ik net als iedereen ook weten wat er met hen gebeurd is. In Victoria Terminus Station lopen zelden Amerikanen of Britten rond, maar wel duizenden, tienduizenden Indiërs. Elke dag opnieuw. Wie daar in het wilde weg begint te schieten, wil niet eens weten wie daar allemaal rondloopt. Die wil alleen maar een slachtpartij aanrichten. Dat vond ik zeer schokkend. Ik begrijp natuurlijk wel dat de westerse media vooral op die hotels focusten. Maar doordat ik in Mumbai ben geweest, hebben die gebeurtenissen mij toch op een andere manier geraakt.

"Op het einde van de film heb je de sequentie in Victoria Terminus Station, waar Jamal eindelijk zijn grote liefde ontmoet. Een heel romantische scène. Ik ben blij dat we die sequentie precies daar hebben gedraaid. Die locatie wordt nu wel met tragedie en pijn geassocieerd. Maar Mumbai is ook een stad vol liefde. Dat zal volgens mij ook zo blijven."

Slumdog Millionaire draait vanaf woensdag in de bioscoop.

Danny Boyle:

Zo'n tv-quiz is toch erg dubbelzinnig. Het is een voorbode van het moderne kapitalisme

n Slumdog Millionaire werd in en rond Mumbai opgenomen. Het hoofdpersonage Jamal groeit als weesjongen op in een sloppenwijk.

n Hoe hij het doet, weet Jamal zelf niet goed. Maar hij schopt het wel tot in de finale van Who Wants to Be a Millionaire?.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234