Zaterdag 17/08/2019

Regeringscrisis haalt de angel uit debat over Bijlmerramp

Politieke gevolgen van laks overheidsoptreden onder demissionaire regering louter symbolisch

DEN HAAG.

VAN ONZE MEDEWERKER

De tweede dag van het parlementair debat in de Nederlandse Tweede Kamer over het rapport van de Bijlmerenquêtecommissie die gisteren op de agenda stond, werd uitgesteld als gevolg van de ontstane regeringscrisis. De politieke druk rond het dossier, waarin ook ministers tot aftreden konden worden gedwongen, is alvast van de ketel.

PvdA-kamerlid Rob Van Gijzel, dé grote aanjager van het parlementaire onderzoek naar de Bijlmeraffaire, vindt het uitstel niet erg. Sterker nog, hij heeft er zelf ook om gevraagd: "Het antwoorden van commissievoorzitter Meijer op de vragen in de Tweede Kamer zou om drie uur beginnen. Nou, als premier Kok dan om vijf uur 's middags terug zou komen van de majesteit, waar hij het ontslag van de regering had aangeboden, dan zou hij in de Tweede Kamer een verklaring moeten afleggen. Met alle ruis en media-aandacht vandien. En dan is Meijer amper twee uur bezig. Zo'n gang van zaken is niet netjes naar de commissie toe."

Van Gijzel is hoogst verbaasd over de uitkomst van het referendumdebat in de Nederlandse senaat. "Ik zat de stemming te volgen in het parlementsrestaurant met een aantal VVD-collega's van wie je mag aannemen dat ze weten wat er in hun partij speelt. Ook zij vielen steil achterover toen ze Wiegel 'tegen' hoorden zeggen. Er is duidelijk een leiderschapsprobleem bij de VVD."

Van Gijzel meent dat de VVD zich er al tijdens het tot stand komen van het regeerakkoord van had moeten vergewissen dat de stemming over het referendum geen problemen meer in eigen gelederen zou opleveren: "Goed wetende dat dit voor regeringspartner D66 een buitengewoon belangrijk punt was, zelfs een van de belangrijke redenen voor regeringsdeelname. En goed wetende dat VVD-senatoren al eerder tegen het referendum hadden gestemd."

Het was D66-fractieleider Tom De Graaf die eind vorige week de zaak op scherp zette toen hij dreigde dat zijn partij uit de regering zou stappen als ook maar één VVD'er tegen het referendum zou stemmen. Die ene werd dus Wiegel. Zou de Graaf wellicht de regering liever laten vallen over het referendum dan over het aftreden van haar eigen minister van Volksgezondheid Els Borst en minister Annemarie Jorritsma (VVD)? Vooral hen verwijt de commissie immers het te laat, onvolledig en onjuist informeren van het parlement over het Bijlmerdossier. En Borst zou de gezondheidsklachten van de Bijlmerslachtoffers zelfs hebben verergerd door haar lakse beleid.

Van Gijzel gelooft niet in een verborgen agenda van D66: "Dat zijn prachtige regiefilosofiën, maar in de politiek kun je niet vijf zetten vooruit denken." Van Gijzel is niet bang dat door de val van de regering een ernstig politiek debat over het Bijlmerrapport in het water zal vallen. En dat dus het werk van de commissie, maar ook zijn eigen jarenlange gevecht voor erkenning van het Bijlmerdossier voor niets zou zijn geweest. "De discussie tussen de parlementaire commissie, parlement en regering kan gewoon verder gaan."

Maar de politieke druk is wel van de ketel, vermits het debat met een demissionaire regering zal plaatsvinden. Van Gijzel: "Het doel van deze parlementaire enquête was ook niet ministers naar huis sturen. Het doel was erkenning voor de bewoners van Amsterdam Zuidoost en de hulpverleners en het trekken van lessen voor de toekomst." Het eerste doel zou bereikt zijn, al blijven er in de Bijlmermeer mensen met gemengde gevoelens. Het tweede doel kan, wat Van Gijzel betreft, ook bereikt worden. "En net zo goed zullen we volgende week alsnog de kwestie van politieke verantwoordelijkheid aan de orde stellen. Het is al eerder voorgekomen dat het parlement demissionaire ministers naar huis heeft gestuurd." Dat was bijvoorbeeld het geval in het debat over het IRT-rapport van de commissie-van Traa in 1995. "Toen was er ook een demissionaire regering, was er al een nieuw parlement gekozen, liep de formatie van een nieuwe regering al; en toch traden de demissionaire ministers Van Tijn en Hirsch Ballin (Binnenlandse Zaken en Justitie, hvs) af omdat de kamer het vertrouwen in hen dreigde op te zeggen."

Voor de kleinste regeringspartij, D66, snijdt het mes van de politieke crisis aan twee kanten. Aan de ene kant is het voor het politieke geesteskind van Hans van Mierlo een ramp dat het referendum, sinds de oprichting een van zijn belangrijkste strijdpunten, weer voor jaren in de koelkast verdwijnt. Anderzijds kan de partij zich zeer waarschijnlijk de afgang van een afgezette minister (Borst) besparen. En dat is ook best prettig, nadat de partij al bij twee opeenvolgende verkiezingen fors verloor. (HVS)

D66 vermijdt mogelijke afzetting vice-premier Els Borst in Bijlmer-dossier

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden