Dinsdag 15/10/2019

Buitenland

Regeringsadvies over kindhuwelijken stuit in Turkije op hevige kritiek

"Als je ziet dat Turkije zich steeds verder verwijderd van een seculiere staat en religie meer en meer haar stempel drukt, dan geeft dit advies stof tot nadenken", zegt Turkije-expert Dirk Rochtus (KU Leuven) Beeld EPA

Een meisje van negen mag volgens islamitisch recht trouwen, zo stelt het Turkse Directoraat van Religieuze Zaken (Diyanet) in een online publicatie. Critici vrezen dat zo’n advies de poort kan openzetten voor legale kindhuwelijken in een islamiserend Turkije.

Met een online document zorgde Diyanet, het bestuurlijke orgaan voor godsdienstzaken, vorige week voor heel wat commotie in Turkije. De raad schrijft dat adolescenten volgens islamitisch recht mogen trouwen. Elders in de tekst staat dat adolescentie voor meisjes bij negen jaar begint, voor jongens bij twaalf jaar.

Dergelijk advies is genoeg om kindhuwelijken te legitimeren, vrezen vrouwenorganisaties en de belangrijkste Turkse oppositiepartij CHP. Onder luid protest heeft de regering de tekst ondertussen verwijderd. Ook Diyanet stelt dat het kindhuwelijken nooit heeft goedgekeurd en nooit zal goedkeuren, maar dat het alleen een definitie wilde weergeven van het islamitisch recht.

Toch denkt ook Turkije-expert Dirk Rochtus (KU Leuven) dat Diyanet met de online publicatie verder gaat dan interpretatie. “Het feit dat men dit vermeldt, betekent dat men het wil toelaten”, meent Rochtus. “Als je dan ziet dat Turkije zich steeds verder verwijdert van een seculiere staat en religie meer en meer haar stempel drukt, dan geeft dat wel te denken.”

Kwart van de Turken

President Recep Tayyip Erdogan en zijn partij AKP krijgen al langer de kritiek dat geestelijken te veel invloed hebben op het beleid, met als gevolg een verslechterde positie van vrouwen en kinderen. In november keurde de regering nog een wetsvoorstel goed dat door de overheid aangewezen geestelijken of moefti’s in staat stelt huwelijksceremonies te leiden.

President Recep Tayyip Erdogan spreekt de bevolking in Sanliurfa toe. Daar wordt het aandeel kindhuwelijken geschat op 60 procent. Beeld AP

Dat gebeurt voorlopig binnen de grenzen van de wet. De toegestane leeftijd om te trouwen is in Turkije achttien jaar, met ouderlijke toestemming zeventien. Alleen in uitzonderlijke gevallen mogen zestienjarigen trouwen.

"Maar als je geestelijken de macht geeft huwelijken te leiden, dan zal het probleem van kindbruiden toenemen", oordeelt oppositiepartij CHP op haar website. Moefti's sluiten al langer religieuze huwelijken, vaak gaat het om minderjarigen.

Volgens de recentste cijfers van Unicef trouwt 15 procent van de vrouwen in Turkije voor hun achttiende, en 1 procent voor hun vijftiende. Wellicht een onderschatting, zegt de kinderrechtenorganisatie, gezien de meeste van die huwelijken religieus en niet geregistreerd zijn. Nieuwsagentschap Al-Monitor schatte in 2014 het aandeel op een kwart van de Turken, zich baserend op cijfers van het ministerie van Binnenlandse Zaken. 95 procent van hen zijn vrouwen.

Vooral in het Koerdische zuidoosten van Turkije zouden kindhuwelijken schering en inslag zijn. Bijvoorbeeld in de stad Sanliurfa, dicht bij de Syrische grens, wordt het aantal geschat op 60 procent. Als reactie op het gewraakte advies van Diyanet vroegen dertig parlementariërs de regering nu een onderzoek te starten naar kindhuwelijken.

Vruchtbaarheidscijfers

Die tegenreactie is nodig, ziet ook Rochtus. "Anders bestaat het gevaar dat je met een aanpassing de wet in lijn gaat brengen met de maatschappelijke realiteit. Dan geef je toe: 'Die zaken gebeuren en we kunnen er toch niets aan doen'".

De redenen voor zulke kindhuwelijken zijn divers: traditie, bruidsschat of zelfs ontvoering in sommige gevallen. Vrouwen worden, afhankelijk van de regio, in Turkije nog vaak naar waarde geschat als goede huisvrouw en moeder, aan onderwijs wordt weinig belang gehecht. Ruim 80 procent van de minderjarigen die trouwen, is analfabeet.

De meest voorkomende dood onder Turkse meisjes tussen de 15 en 19 jaar komt trouwens door gezondheidsproblemen nadat ze in verwachting raakten. "Jaren terug al riep Erdogan bij de bevolking op om meer kinderen te baren. Hoe groter de bevolking, hoe machtiger Turkije", zegt Rochtus. "Expliciet zal hij dat nooit toegeven, maar vanuit die optiek kunnen huwelijken op vroegere leeftijd de vruchtbaarheidscijfers opkrikken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234