Vrijdag 24/05/2019

Terreur Sri Lanka

Regering Sri Lanka werd gewaarschuwd voor terreur, maar deed niets

Beeld AP

Tien dagen voor de aanslagen op Sri Lanka, waarbij op eerste paasdag al zeker 310 mensen om het leven zijn gekomen, waren de Sri Lankaanse veiligheidsdiensten al gewaarschuwd dat een radicale islamitische groepering van plan was zelfmoordaanslagen te plegen op kerken. Er is toen geen actie ondernomen tegen deze groepering, en het is onduidelijk of er andere voorzorgsmaatregelen zijn getroffen.

Volgens de regering zit de lokale National Thowtheeth Jama’ath (NTJ) achter de aanslagen en hebben zij daarbij hulp gekregen van een internationaal terroristisch netwerk. De autoriteiten zeggen dat alle verantwoordelijken zijn geïdentificeerd, en dat 24 van hen zijn gearresteerd, maar verder is er vooral nog veel onduidelijk. Geen enkele organisatie heeft de verantwoordelijkheid opgeëist en Sri Lanka heeft om buitenlandse hulp gevraagd bij het opsporen van het internationale netwerk, dat niet bij naam is genoemd.

Op 11 april was er al gewaarschuwd voor de NTJ: een politiechef noemde in een interne memo niet alleen de naam van deze organisatie, maar ook die van individuele leden. Er werden bovendien adressen gegeven, waar deze mensen gevonden zouden kunnen worden. De informatie zou op 4 april zijn verstrekt door de Indiase inlichtingendienst.

Premier Ranil Wickremesinghe zei zondag dat hij noch zijn kabinet over deze memo was geïnformeerd en riep op te onderzoeken waarom er geen voorzorgsmaatregelen zijn getroffen. Een dag later zei de minister van Volksgezondheid, Rajitha Senaratne, dat de premier en zijn bondgenoten ‘volledig blind’ zijn geweest en foeterde over het gebrek aan samenwerking binnen de regering. ‘Wij hadden informatie dat dit soort aanslagen konden plaatsvinden tijdens de paasdagen’, aldus Senaratne. ‘Ook hadden we informatie dat kerken en toeristenlocaties het mogelijke doelwit zouden vormen.’

Machtsstrijd

De gebrekkige communicatie onderstreept hoezeer het land wordt verlamd door een slepende machtsstrijd. Deze leidde vorig jaar tot een verkapte couppoging: eind oktober werd Wickremesinghe plotseling door president Maithripala Sirisena ontslagen en vervangen voor een van zijn politieke bondgenoten. Pas na twee maanden werd hij, onder grote druk, opnieuw tot premier beëdigd. Eén van de kernvragen is nu in hoeverre het falen van de veiligheidsdiensten aan deze machtsstrijd is te wijten en in hoeverre verschillende afdelingen van de politie, de veiligheidsdiensten en het leger zijn verbonden met politici en politieke partijen.

Op Eerste Paasdag drongen zes zelfmoordterroristen gelijktijdig binnen bij kerken en hotels in verschillende delen van het land. Later vond nog een zevende aanslag plaats bij de dierentuin van de hoofdstad Colombo, en volgde een achtste explosie tijdens een klopjacht op mogelijke verdachten. Onder de doden bevinden zich drie Nederlanders en geen Belgen.

Volgens beschrijvingen van ooggetuigen, waren de daders jonge, lokale mannen, maar de autoriteiten zeggen dat zij hulp van buitenaf hebben gekregen. De NTJ is een kleine groepering die tot voor de aanslagen vrijwel onbekend was, en verantwoordelijk is voor de vernieling van boeddhistische beelden in december vorig jaar.

Beeld REUTERS

Noodtoestand

Dinsdag om middernacht is de landelijke noodtoestand ingegaan. Veiligheidsdiensten hebben meer bevoegdheden om mensen vast te zetten en te verhoren. Ook gelden er restricties voor het gebruik van sociale media, uit vrees dat nepnieuws over de aanslagen de etnische en religieuze spanningen op het eiland zal doen toenemen.

Die zijn er in Sri Lanka volop. Bijna dertig jaar lang woedde er een burgeroorlog tussen de (in meerderheid hindoeïstische) Tamil Tijgers die autonomie eisten en het leger dat de Singalese boeddhistische meerderheid vertegenwoordigde. In 2009 kwam er een einde aan deze strijd.

Na de burgeroorlog groeiden de spanningen tussen de Singalese boeddhisten en de moslimminderheid, die nog geen 10 procent van de bevolking vormt. Zij worden door de boeddhisten in toenemende mate als indringers beschouwd. De eerste reeks aanslagen op de moslimgemeenschap vond plaats in 2011 en vorig jaar maart was er sprake van een geweldsexplosie, waarbij huizen en winkels van moslims werden aangevallen. Hierop werd tijdelijk de noodtoestand uitgeroepen. Ondertussen zijn groepen moslims radicaler geworden: de laatste jaren zijn er meer moskeeën en Koranscholen gekomen en meer vrouwen zijn de boerka gaan dragen. Tientallen Sri Lankanen zijn enkele jaren geleden afgereisd naar het kalifaat van Islamitische Staat.

Ritueel tijdens een massabegrafenis van slachtoffers. Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.