Zondag 24/10/2021

Regering onderneemt actie tegen wildgroei van zwarte lijsten

Ze slaan er ons mee om de oren, met zwarte lijsten. Er zijn er van terroristische organisaties, sekten, agressieve reizigers, hooligans, dopingzondaars en wanbetalers. Onder meer. Maar evenredig met het aantal zwarte lijsten groeit de vlijmscherpe kritiek erop.

Door Marjan Justaert

BRUSSEL l Vooral private zwarte lijsten balanceren op de grens van het legale, want er zijn geen wettelijke regels. Minister van Consumentenzaken Freya Van den Bossche (sp.a) belooft er nog voor het einde van de legislatuur werk van te maken.

Het recentste voorbeeld komt uit de horeca en bundelt de namen van mensen die op regelmatige basis een tafeltje reserveren en vervolgens niet komen opdagen in het restaurant. Op de wanbetalerslijst van de verzekeringsmaatschappijen staan maar liefst 140.000 'risico-Belgen'. Ook de Orde van Geneesheren toont zich een voorstander van een blacklist van gevaarlijke patiënten. En zelfstandigenorganisatie Unizo wil een zwarte lijst van winkeldieven.

Heeft het wantrouwen een nieuw hoogtepunt bereikt of moeten sommige mensen tegen zichzelf beschermd worden? En wat met de privacy? Momenteel bestaat er rond zwarte lijsten een "wettelijk vacuüm", zoals dat heet.

Test-Aankoop, de organisatie die de belangen van de consument verdedigt, veroordeelt dergelijke lijsten scherp. "Ten eerste kan een consument een goeie reden hebben om een betaling later uit te voeren en ten tweede vinden wij het abnormaal dat een privéonderneming helemaal zelf bepaalt of een klant solvabel is", zegt woordvoerder Ivo Mechels. "Wij pleiten voor een totale afschaffing van zwarte lijsten die door privébedrijven worden opgesteld."

Mechels roept minister Van den Bossche op om het probleem van de zwarte lijsten zo vlug mogelijk te regelen. De verbruikersvereniging heeft intussen zelf al stappen ondernomen om de databank van Preventel (een vzw van de Belgische telecomoperatoren, in het leven geroepen om fraude en wanbetalingen te bestrijden, MJ) te laten stopzetten. "Die lijst wordt gebruikt om consumenten onder druk te zetten om hun al dan niet betwiste facturen te betalen", zegt Test-Aankoop. "Blijkbaar volstaat een vermoeden van niet-betaling om de telefoonaansluiting te blokkeren." Er is een rechtszaak hangende.

"Zo'n zwarte lijst sluit mensen uit van bepaalde producten, diensten of voorzieningen", klinkt het ook bij de Liga voor de mensenrechten. "Bovendien betekent het een ernstige inmenging in iemands recht op privacy. De vraag is of dergelijk zwaar middel wel veroorloofd is." Volgens Spiritvolksvertegenwoordiger Annemie Roppe is dat zeker niet altijd het geval.

In één sector zijn zwarte lijsten wél toegelaten. Sinds 2004 moeten de Belgische banken klanten detecteren die mogelijk terrorisme financieren. De criteria die gehanteerd worden om namen op de zwarte lijst te zetten, zijn evenwel niet honderd procent duidelijk. Anno 2007 blijkt dat banken zich vooral baseren op de nationaliteit. Zo prijken Syrië en Iran op de zwarte lijst van ING en houdt Fortis de deuren dicht voor Cubanen.

"Er is een wettelijk kader in de maak dat zwarte lijsten van privébedrijven regelt", reageert Johan Van Hoecke, woordvoerder van minister Van den Bossche. "Het gaat niet om een afschaffing maar om een regeling die de lijsten aan strenge voorwaarden onderwerpt en een beroepsprocedure voorziet. Er is een grote rol in weggelegd voor de privacycommissie. De termijn? We hopen het nog deze legislatuur te kunnen regelen."

Sommige lijsten zijn in strijd met het recht op privacy

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234