Woensdag 25/11/2020

Reflectie over ijdelheid, arrogantie en vergankelijkheid

vanilla sky HHHII

Regie: Cameron Crowe

Zoals men uit zijn (autobiografisch geïnspireerde) film Almost Famous kon vernemen, liggen de roots van de Amerikaanse scenarist-regisseur Cameron Crowe in de rockmuziek. Hij zal dus wel vertrouwd zijn met de vaak even uitzichtloze als nutteloze discussies over covers. Wat is nu eigenlijk beter: het originele of de cover? Vanilla Sky is de Amerikaanse coverversie van de Spaanse thriller Abre los Ojos (Open de ogen), waarmee de jonge cineast Alejandro Amenabar in '97 bewees dat zijn opmerkelijke debuutfilm Tesis geen toevalstreffer was. Inmiddels draait de eerste Engelstalige film van Amenabar, met name de thriller The Others (met Nicole Kidman in de hoofdrol), in onze bioscopen.

Behalve een 'cover' is Vanilla Sky natuurlijk ook een Tom Cruise-vehikel. Samen met zijn zakenpartner Paula Wagner kocht de Hollywood-ster voor zichzelf de remake-rechten van de Spaanse cultfilm Abre los Ojos en liet Cameron Crowe, met wie hij al eerder samenwerkte voor Jerry Maguire, de Amerikaanse scenarioadaptatie schrijven en de regie voeren. Dat is een zeer verdienstelijke en eerbare onderneming geworden. Natuurlijk kunnen Amenabar-fans met recht en reden stellen dat het originele beter was, want die psychologische thriller met sf-trekjes was inderdaad op een stimulerende manier verwarrend en verbluffend. Het was letterlijk en figuurlijk een 'originele' film.

Maar het pleit voor Crowe en Cruise dat ze in hun Amerikaanse adaptatie opvallend trouw zijn gebleven aan het Spaanse voorbeeld uit '97. En men moet ook durven toegeven dat een totaal verlaten Times Square, in het hart van Manhattan, waar alleen de reusachtige reclamepanelen een teken van leven geven, imponerender oogt dan de verlaten Madrileense straten en pleinen uit Abre los Ojos. En het blijft ook een feit dat wie de Spaanse thriller indertijd niet in de bioscoop gezien heeft (en in België waren er dat heus niet zoveel) behoorlijk zijn aandacht bij Vanilla Sky zal moeten houden, want het is, zeker naar Hollywood-normen, een film met een erg complexe verhaalstructuur geworden.

David Aames (rol van Tom Cruise) is de erfgenaam van een groot media-imperium. Hij geniet met volle teugen van zijn macht, weelde en welstand. Hij is ook buitengewoon knap en op een jongensachtige manier charmant. Enfin, hij lijkt Tom Cruise wel. Als hij 's morgens wakker wordt en in de spiegel kijkt, is het duidelijk dat hij houdt van wat hij ziet. Of hij ook houdt van wie of wat er toevallig in zijn bed ligt, is nog maar de vraag, ook al blijkt dat in dit geval de vrolijke Julie (rol van Cameron Diaz) te zijn. Voor glamourboy David is zij blijkbaar niet veel meer dan een 'seksmaatje', zodat hij het niet eens nodig vindt om haar uit te nodigen op zijn verjaardagsfeestje. Dat blijkt het soort party te zijn waar een holografische versie van John Coltrane jazz staat te spelen en waar Steven Spielberg - jawel - even dag komt zeggen.

Als Julie toch ongevraagd opduikt, probeert David haar te ontlopen door extra veel aandacht te besteden aan Sofia (rol van Penelope Cruz, die hier haar rol uit Abre los Ojos herneemt). Sofia is het nieuwe vriendinnetje van Brian (rol van Jason Lee), een vriend van David. Wanner Brian vertrekt, laat David zijn eigen feestje in de steek om Sofia naar huis te brengen. Toch duiken ze niet meteen samen in bed, maar brengen ze de nacht pratend door in wat ze zelf een vorm van 'uitstel van genot' noemen. Misschien heeft David wel de indruk dat er eindelijk sprake kan zijn van echte liefde.

Deze proloog ontwikkelt zich lineair, ook al blijkt de allereerste sequentie van Vanilla Sky (met de verlaten Times Square-locatie) een soort droom/nachtmerrie te zijn. Maar na de seksloze nacht met Sofia wordt David opgewacht door Julie en dan gebeurt er iets dramatisch, waardoor de mooie miljonair vreselijk verminkt wordt. Dat is ook het moment waarop de narratieve structuur van Vanilla Sky als het ware explodeert. We zien David terug met een masker, waarachter hij zijn verhakkelde gelaat verbergt, terwijl hij ondervraagd wordt door een gerechtspsychiater (niet zo'n geslaagde vertolking van Kurt Russell), van wie we vernemen dat David beschuldigd wordt van moord. Naarmate het verhaal vordert, krijgt Vanilla Sky steeds meer sf-trekjes, die onder meer te maken hebben met 'cryogenics' (een futuristische vorm van 'medische' bevriezing) en virtuele realiteit. Voor de kijker kan het puzzelwerk beginnen: zijn die dromen wel 'echt' of worden ze gemanipuleerd? Is de paranoia van David het verdedigingsmechanisme van een misdadiger? Wordt virtuele realiteit in de toekomst een manier om de dood uit het geheugen te wissen, wat dan weer gevoed wordt door de menselijke droom van eeuwig leven? Behoorlijk ingewikkeld, jawel. Maar Vanilla Sky is daarnaast ook nog een reflectie over ijdelheid en arrogantie, over de vergankelijkheid van schoonheid, over de consequenties van onbezonnen gedrag, over de macht van de verbeelding en de onmacht van het geheugen, over schuld en boete.

(Jan T.)

Omdat Tom Cruise niet zo lang geleden te zien was in Eyes Wide Shut zou het niet zo verstandig geweest zijn om voor deze Amerikaanse remake de Spaanse titel Abre los Ojos letterlijk te vertalen tot Open your Eyes. De titel Vanilla Sky verwijst nu naar een schilderij van Monet dat in het appartement van David hangt. Naar verluidt was Vanilla Sky eerder de titel die regisseur Cameron Crowe aan zijn film Almost Famous had willen geven.

Naarmate het verhaal vordert, krijgt 'Vanilla Sky' steeds meer sf-trekjes

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234