Maandag 29/11/2021

Redenen voor het succes van de Britse comedyserie van Ricky Gervais, opnieuw te zien op Canvas

Waarom 'The Office' nu al klassieker is

In 2001 liet Ricky Gervais met The Office, een fake docusoap over het leven op het kantoor van een papierbedrijf, een bom barsten in de wereld van de tv-humor. Acht jaar later is de reeks, die Canvas vanaf vandaag opnieuw uitzendt, een klassieker die in een adem genoemd wordt met legendarische series als Fawlty Towers en Monty Python. De Morgen zocht uit waarom precies.

door sarah theerlynck

Londen l Het magische recept van Gervais? Een ergerlijk en zielig hoofdpersonage, een herkenbare setting, een originele vorm en een frontale aanval op het menselijke vermogen tot plaatsvervangende schaamte.

Het kantoor, een laboratorium voor humor

Van een kapotte nietjesmachine over een mislukte teambuildingsessie tot een ontluikende romance onder collega's: het kantoorleven biedt een schat aan herkenbare situaties. Het maakt het saaie kantoor van de saaie papierfabriek Wernham Hogg in het saaie provinciestadje Slough uit The Office tot een goudmijn voor comedy.

Bovendien wordt het kantoor bevolkt door mensen die iedereen wel kent van aan de kopieermachine of op het eiland. Elk kantoor heeft wel zijn naïeve blondje (receptioniste Dawn), zijn mislukte intellectueel (Tim) en zijn weirdo (Gareth). En samen brengen ze de kleinste kantjes in elkaar naar boven.

Of zoals Ricky Gervais het in een interview met The Guardian stelt: "Het maakt niet uit of je voor de Nasa of de maffia werkt. Overal kom je iemand tegen die zegt: 'Waarom heeft hij een grotere stoel dan ik? Ik moord al veel langer dan hij en toch zit hij dichter bij de waterkoeler.'"

David Brent, de baas you love to hate

Het is een ijzeren wet in comedyland: nare mensen zijn dankbare hoofdpersonages. Denk maar aan de paranoïde misantroop Basil Fawlty uit Fawlty Towers of de tirannieke chef-kok Gareth Blackstock uit Chef!, ja zelfs aan Bart De Pauw in Het geslacht De Pauw. David Brent, schitterend vertolkt door Ricky Gervais zelf, steekt hen met zijn narcisisme, zijn complete gebrek aan empathie, zijn hypocrisie en zijn oeverloos gelul allemaal naar de kroon.

Brent denkt van zichzelf dat hij een sympathieke baas is die ondanks zijn status eenvoudig is gebleven, maar is in werkelijkheid een zielige nobody aan wie iedereen zich ergert. Een man ook die zonder verpinken levenswijsheden debiteert als: "Je moet overal het positieve in zien. Als je je armen en benen kwijt bent, moet je maar denken: ik leef tenminste nog. Hoewel ik persoonlijk liever dood zou zijn."

Gervais baseerde Brent trouwens op een vroeger typetje van hem, de 'seedy boss' (de akelige baas). De netmanager van BBC 2 kreeg een video van zeven minuten rond dat personage in handen. De rest is geschiedenis.

Het kantoorleven zoals het is

Met The Office stapte Gervais volledig af van de klassieke sitcomstructuur. Hij goot zijn grappen en verhaallijnen in de vorm van een (pseudo-)docusoap, compleet met handcamerabeelden, fly on the wall-technieken en fake interviewtjes. Het bleek een gouden zet. Niet alleen zet hij met zijn parodie het genre subtiel te kijk, Davids flauwe grappen, Gareths geslijm en Tims uitzichtloze situatie lijken erdoor nog echter, en dus nog pijnlijker. Het feit dat David zich altijd en overal bewust is van de camera en elke faux pas omslachtig probeert uit te leggen, draagt daar nog toe bij. Kortom, de vorm maakt de grens tussen comedy en drama in The Office nog smaller dan hij door de verhaallijnen al is.

Toeval of niet, maar ongeveer in dezelfde periode als The Office, kwamen ook Curb Your Enthusiasm, een fake docusoap rond comedian Larry David, en - dichter bij huis - In de gloria uit. Nu is de mockumentary niet meer uit het arsenaal aan komische procédés voor tv-humor weg te denken. Denk maar aan Little Britain, en bij ons Het geslacht De Pauw en Neveneffecten.

De humor in de schaamte

Bovenal is The Office een comedy of embarrassment. De plaatsvervangende schaamte is vaak zo groot dat je erbij wegkrimpt in je zetel. De voorbeelden zijn legio. Van David Brent die op Red Nose Day, de Britse solidariteitsdag, een mislukte MC Hammer-dansimitatie ten beste geeft, tot Gareths die nieuwe collega Rachel probeert te versieren, en daarbij zo subtiel als een boormachine te werk gaat. Het ontbreken van een lachband en de pijnlijke stiltes die regelmatig vallen, maken de gêne bij de kijker compleet.

The Office, Canvas, elke dinsdag om 20.40

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234