Vrijdag 02/12/2022

Rectoren kruisen de degens over Bologna

De rectoren van de Vlaamse universiteiten zitten duidelijk niet op dezelfde golflengte wanneer het gaat over de toekomst van het universitaire onderwijs. De rector van de KU Leuven, André Oosterlinck, brak gisteren een lans voor de Bologna-hervorming en stelde het Amerikaanse systeem als voorbeeld. Zijn collega van de VUB waarschuwt vandaag voor een moordende concurrentiestrijd en een commercialisering. Minister Vanderpoorten verdedigt ondertussen de Bologna-hervorming.

Leuven / Brussel

Van onze medewerkster

Kim Herbots

'Om op de geglobaliseerde onderwijsmarkt stand te kunnen houden dient het Vlaams hoger onderwijs competitiever te worden. De overheid is blijkbaar niet van plan om gelijke tred te houden met de financiële noden, dus worden de instellingen verplicht om zelf op zoek te gaan naar alternatieve bronnen", zo stelt rector Van Camp in zijn toespraak, die De Morgen vandaag al publiceert (zie Opinie, pagina 17). Een van de dingen die extra geld in het laatje kan brengen, is de naam en faam van een universiteit. "Op bijna lachwekkende wijze beginnen universiteiten zich dan voor te stellen als het nieuwe Harvard gelegen aan het lokale riviertje", meent Van Camp.

Met die uitspraken staat de rector van de VUB lijnrecht tegenover zijn Leuvense collega. Ook in diens toespraak komt Harvard meermaals voor maar dan wel als een voorbeeld. Oosterlinck heeft geen problemen met de invoering van de nieuwe structuur in het hoger onderwijs, meer nog: hij is er een groot voorvechter van. Ook het Amerikaanse rankingsysteem waarbij universiteiten volgens prestige gerangschikt worden ,vindt genade in de ogen van de Leuvense rector. "In Vlaanderen zal er slechts een tweetal topuniversiteiten mogelijk zijn", vindt Oosterlinck. Dat een ranking van universiteiten een elitaire bedoening is, ontkent hij ten stelligste. "Alleen de besten, en niet de rijksten, worden toegelaten", zegt de KUL-rector. "Bij ons kan in principe iedereen de beste opleiding starten aan de beste universiteit. Die mogelijkheid is het resultaat van een politieke optie en leidt op het eerste gezicht tot een democratisering van het hoger onderwijs. Men mag dat echter niet verwarren met massificatie. Echte democratisering bestaat erin dat toegang verleend wordt op basis van intellectuele capaciteit."

Van Camp is echter een grote tegenstander van een dergelijke ranking. "Hoe wordt een reputatie getoetst? Bestaan er kwantitatieve kwaliteitscriteria en gelden ze als zaligmakend?" Van Camp is duidelijk van oordeel dat dat niet het geval is.

Toch zal een rangschikking van Europese universiteiten een automatisch gevolg van Bologna zijn. Bovendien zal er ook voor financiële middelen aangeklopt worden bij privé-instanties. Wederom een trend die aan de VUB gevreesd wordt en aan de KU Leuven bejubeld. "De gezonde competitie tussen instellingen, gestoeld op het aanbieden van hoogwaardig onderwijs en innovatief onderzoek, dreigt op te schuiven naar een marktgestuurde concurrentie", zo stelt Van Camp in zijn speech.

Oosterlinck haalt opnieuw het Amerikaanse voorbeeld aan, waar universiteiten al sinds jaar en dag meegefinancierd worden door bedrijven. "De onderlinge verwevenheid van bedrijfs- en onderzoekswereld in de VS leidt tot een betere bekendheid van wat universiteiten doen, vlottere financierings-, contact- en overstapmogelijkheden en in het algemeen tot een positievere ingesteldheid van de bedrijfswereld ten opzichte van de universiteit. Bij ons worden universiteiten nog te veel beschouwd als de leverancier van goed opgeleide werkkrachten en te weinig als essentiële hoeksteen van het economische proces", aldus de Leuvense rector. Voor hem is het duidelijk: "We mogen de boot niet missen." Europese universiteiten moeten de beste elementen van de Amerikaanse "creatief kopiëren".

De verdeeldheid in de academische wereld over de gevolgen van Bologna is dus duidelijk erg groot. Vooral de manier waarop de invoering plaatsvindt en de snelheid, doen hier en daar wenkbrauwen fronsen. Zo uitten ook 139 hoogleraren en professoren, die duidelijk de mening van rector van Camp toegedaan zijn, hun bezorgdheid in wat in academische kringen al bekend staat als 'de opstand van de 139'. "Bologna is niet democratisch, de regering stuntelt en is gierig, er is geen open debat gevoerd, bedrijven nemen de macht over in de universiteiten en er zal een studieduurverlenging moeten komen", is de meest gehoorde kritiek.

Onderwijsminister Marleen Vanderpoorten (VLD) vindt de kritiek ongegrond. "Studieduurverlenging kan, maar het zal zeker niet de regel worden. Ik zal rekening houden met argumenten die dat in specifieke gevallen kunnen verantwoorden, maar ik zal ingrijpen als instellingen zich niet aan de regels houden." Ook dat er te weinig geld op tafel komt, klopt niet volgens de minister.

Zie ook Opinie, pagina 17

Benjamin Van Camp (VUB): 'Vlaamse universiteiten moeten op zoek naar sponsors'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234