Vrijdag 15/11/2019

China-dossier

Rectoren beraden zich over Chinese invloed aan hun universiteiten

De KU Leuven-bibliotheek. De universiteiten willen hun contacten met China kritischer benaderen, zonder te vervallen in achterdocht. Beeld REUTERS

VUB-professor Jonathan Holslag roept in een opiniestuk op om werk te maken van een gezamenlijk standpunt van de Vlaamse universiteiten, na onderzoek van deze krant over Chinese inmenging. Hij krijgt respons bij de rectoren. Minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) pleit voor ‘een bredere Vlaamse aanpak’. 

De artikelenreeks over Chinese beïnvloeding aan onze universiteiten krijgt weerklank binnen de academische wereld. In een opiniestuk voor De Morgen vertelt een doctoraatsonderzoeker aan de KU Leuven over de China-lezingen en -seminaries in ons land. “Hoe laagdrempelig ook het evenement, het aantal aanwezige Chinese gasten is overweldigend, van studenten tot topdiplomaten. Daarentegen zijn de ‘Westerse’ aanwezigen doorgaans op één hand te tellen”, zegt Marta Hermez, die onderzoek doet naar de juridische kwestie rond de Zuid-Chinese Zee, een gevoelig onderwerp in China. 

Hermez bevestigt de visumproblemen die De Morgen in een eerder artikel aan bod bracht. “Zo heb ook ik, door herhaaldelijke visumweigeringen, de gevolgen van de Chinese druk ondervonden.”

KU Leuven-rector Luc Sels tijdens de 'Stoet der Togati’. Beeld BELGA

Jonathan Holslag, professor Internationale Relaties aan de VUB, doet in een eigen opiniestuk een oproep. “Onze universiteiten (zouden) zélf hun bezorgdheid weleens aan Peking mogen overmaken, liefst gezamenlijk: wij willen samenwerken, maar zonder politieke instrumenten als Confuciusinstituten of leerstoelen van grote staatsgesteunde bedrijven. Wij willen gastvrij zijn, open zijn, constructief zijn, maar het is in het belang van de Chinese studenten om de propaganda, de spionage dan achterwege te laten. Als onze universiteiten de samenwerking werkelijk naar waarde schatten, dan is dat het enige gepaste signaal.”

VUB-professor en China-expert Jonathan Holslag pleit voor een gezamenlijk statement van de Vlaamse universiteiten, maar daar lijken de geesten (nog) niet rijp voor. Beeld Bas Bogaerts

‘Gezamenlijke waarden’

Minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) wil er een gesprek over aangaan binnen de Vlaamse regering en bij de universiteiten, bijvoorbeeld over de mogelijkheid tot “gezamenlijke ethische standaarden”. 

“Net zoals we onze samenleving niet gedirigeerd willen zien vanuit pakweg Turkije, willen we dat evenmin vanuit China”, zegt Weyts. “Ik denk dat we in eerste instantie een bredere Vlaamse aanpak nodig hebben. Dit is niet louter een zaak van Onderwijs maar zeker ook van Economie en Innovatie, Buitenlandse Handel, Buitenlands Beleid enzovoort. Ik wil in deze dus geen cavalier seul spelen.”

KU Leuven-rector Luc Sels, ook voorzitter van de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR), wil net als UGent-rector Rik Van de Walle overleggen binnen de VLIR. 

“De problematiek is onder de aandacht van een aantal sleutelpersonen aan de universiteiten”, zegt UAntwerpen-rector Herman Van Goethem. “China is zonder twijfel een geval apart door de volledige verwevenheid van de overheid en de Communistische Partij in de hele maatschappij en economie, en dus ook in het onderzoek en de universiteiten. Maar het is nuttig om een aantal problemen rond mensenrechten, democratische waarden en militaire toepassingen ook breder dan alleen China te bekijken.”

VUB-rector Caroline Pauwels: “Er is nu de afspraak onder rectoren om met de inlichtingendiensten het gesprek aan te gaan en te horen hoe zij tegenover bepaalde landen staan.” Beeld Tine Schoemaker

Mensenrechtencharter

Binnen de VLIR bestaat al een tijd een werkgroep rond mensenrechten. De bedoeling is om tegen 10 december, de internationale Dag van de Mensenrechten, een mensenrechtencharter klaar te hebben. Onderzoeksprojecten uit risicovolle gebieden of domeinen moeten dan voortaan aan dat charter worden getoetst. 

Een gezamenlijk statement specifiek tegenover China, zoals Holslag vraagt, ligt moeilijker. “Ik weet niet of zoiets haalbaar is”, zegt VUB-rector Caroline Pauwels. “Elke universiteit staat op haar autonomie en ik weet niet of we op een lijn geraken.”

Pauwels’ universiteit kwam deze week onder de aandacht toen na onderzoek van deze krant bleek dat de directeur van het Confucius-instituut aan de VUB, Xinning Song, België niet meer binnen mag omdat hij zou samenwerken met de Chinese inlichtingendienst. 

Pauwels: “Ik ben in de VLIR al langer een voorstander van overleg met de Staatsveiligheid. Turkije, China, en Iran zijn bijvoorbeeld landen die zorgen baren. Er is nu de afspraak onder rectoren om met de inlichtingendiensten het gesprek aan te gaan en te horen hoe zij tegenover bepaalde landen staan. Tegelijkertijd moeten we internationaal blijven samenwerken zonder achterdocht.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234