Zondag 23/01/2022

Recordaantal zelfmoord(pogingen) op de sporen in 2005

Alexandre Reynders (zelfmoordpreventie): 'Drie vierde van de pogers heeft geen doodsintentie. Wie zich voor een trein gooit, heeft dat wel'

In een verlaten stationnetje

Exacte cijfers zijn er nog niet, maar alles wijst erop dat in 2005 voor het eerst meer dan tweehonderd mensen zelfmoord probeerden te plegen door zich voor een trein te gooien. Voor een dikke helft van hen liep die poging dodelijk af. Mensen die zich voor de trein werpen, doen dat niet zomaar gelijk waar. Ons spoornet telt 'zwarte punten', vooral kleine en verlaten stationnetjes en sporen nabij psychiatrische centra, die een bijzondere aantrekkingskracht uitoefenen op zelfmoordenaars. Een tragisch taboe uitgelicht.

Brussel

Eigen berichtgeving

Marjan Justaert

Waarom het aantal zelfdodingen op de sporen stijgt, weet niemand. Feit is wel dat het totaal aantal zelfmoorden volgens de laatste cijfers lichtjes afneemt. "De Vlaamse statistieken lopen twee jaar achter, maar toch zien we een positieve trend. Na de 'piek' van 2000 lijken er elk jaar wat minder zelfmoorden en zelfmoordpogingen te zijn", zegt Alexandre Reynders, onderzoeksmedewerker van het Centrum ter Preventie van Zelfmoord (CPZ). "De meest gebruikte methode blijft zowel voor mannen als vrouwen verhanging, op twee en drie komen respectievelijk een vuurwapen en intoxicatie voor mannen en verdrinking en intoxicatie voor vrouwen."

Een minderheid voltrekt de wanhoopsdaad op de rails, maar de minderheid groeit gestaag. Uit cijfers van het CPZ valt af te lezen dat een vierde tot een derde van de tien- tot negentienjarigen die een zelfmoordpoging onderneemt, zich onder een trein gooit. Ook in de leeftijdsgroep 35-45 jaar, waar de meeste gevallen van zelfdoding voorvallen, komt dat vaak terug.

"Waar dat gebeurt? Vooral afgelegen stationnetjes en sporen in de omgeving van psychiatrische centra of ziekenhuizen tekenen steevast een hoog aantal zelfdodingen en pogingen op", aldus Uyterhoeven. De NMBS noemt de plaatsen liever niet bij naam, maar het is algemeen geweten dat bijvoorbeeld in de buurt van het Oost-Vlaamse Lede of het Vlaams-Brabantse Kortenberg meerdere keren per jaar een wanhoopsdaad op de sporen eindigt. In beide gemeentes bevinden zich een psychiatrisch centrum. De stations Mortsel-Oude God, Mortsel-Deurnesteenweg en Mortsel zelf worden 'de zwarte driehoek' of de 'Bermudadriehoek' genoemd. Ze liggen niet voor niets naast een psychiatrische instelling. Maar ook op plaatsen waar er geen onmiddellijke bewoning naast de sporen is, zoals Kalmthout of Moeskroen, of de symbolische 'terminus' - denk aan Poperinge - werd al menig wanhoopsdaad voltrokken.

Reynders: "We moeten dan ook durven toegeven dat 80 tot 90 procent van de mensen die een einde willen maken aan hun leven, met geestelijke problemen kampt. Vaak zitten ze in een diepe depressie, en dat wordt wel eens vergeten. Aan de andere kant, hoe cru dat ook klinkt, is de trein ook een efficiënt, hard middel. Drie vierde van de pogers heeft geen doodsintentie. Wie zich voor een trein gooit, heeft dat wel." Toch overleeft een groot deel van de mensen die onder een trein terechtkomen de vreselijke klap.

Voor machinisten en treinbegeleiders is zo'n ervaring een minstens even grote klap. "Ze besturen die dag geen treinen meer en krijgen tijd om het gebeurde te verwerken. We hebben speciaal geschoolde psychologische begeleiders bij wie elk personeelslid dat een zelfdoding meemaakt terechtkan", legt Uyterhoeven uit. "Bovendien wordt het NMBS-personeel zelf in de mate van het mogelijke voorbereid op een dergelijke ervaring."

Zelfdoding komt in vlagen. "Zelfdoding door je voor een trein te werpen, krijgt meer media-aandacht dan een verhanging. Elke keer dat er in de pers een verhaal verschijnt over een zelfmoordpoging op de sporen, merken we dat het de dagen daarop wordt nagedaan", zegt de NMBS-woordvoerster. Psycholoog Nico De Fauw, voorzitter van de Werkgroep Verder voor nabestaanden na zelfdoding, stelt hetzelfde vast: "Er zijn altijd copycats die de knoop doorhakken nadat iemand anders het gedaan heeft. Ook over de typische plaatsen, de 'hotspots' noemen we dat, moeten we niet liegen. Wij ijveren voor extra beveiliging op die hotspots, maar voorlopig is daar in ons land nog geen sprake van." Voor de kosten van een zelfdoding onder de trein draaien in theorie de nabestaanden op. "Maar", voegt De Fauw eraan toe, "meestal betaalt in de praktijk de familiale verzekeraar, en anders adviseren we de verwanten soms om de erfenis te verwerpen. Vroeger was er veel heibel omtrent de kosten, maar sinds kort hebben we een goede verstandhouding met de juridische diensten van de NMBS en wordt er in elk geval een billijke oplossing uitgewerkt."

De Zelfmoordlijn: 02/649.95.55

Tele-Onthaal: 106

Werkgroep Verder: 02/361.21.28

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234