Vrijdag 21/02/2020

Armoede

Recordaantal mensen trekt richting voedselbank: ‘Een diep falen van het beleid’

De voedselbank voor Brussel en Brabant heeft dinsdag haar nieuwe verdeelcentrum in Neder-Over-Heembeek ingehuldigd. Het vorige centrum bleek veel te klein.Beeld Tim Dirven

Niemand zet graag de vernederende stap, en toch blijkt elk jaar opnieuw dat er meer mensen richting een voedselbank trekken. Ook 2019 was een recordjaar. ‘Dit duidt op een diep falen van het beleid’, zegt armoede-expert Bea Cantillon (UAntwerpen).

Uit het nieuwste jaarverslag van de Belgische Federatie van Voedselbanken (BFVB), blijkt dat een recordaantal mensen vorig jaar een beroep deed op voedselhulp via de lokaal aangesloten verenigingen. Maandelijks ging het om 168.476 mensen, 6 procent meer dan in 2018. Daarnaast kregen nog eens 153.524 mensen hulp via niet-aangesloten organisaties en OCMW’s, wat het totaal op 321.000 mensen bracht. Ook dat totaalcijfer is een stijging van 5 procent. 

Voedselhulp zit al jaren ‘in de lift’ in ons land, sinds begin de jaren 90 is een constante stijging te merken. En waar in 2007 nog 1 procent van de Belgische bevolking werd bereikt door de voedselbanken, is dat nu al 1,5 procent. “We zien in het publiek dat naar onze voedselbanken trekt dat bepaalde kansengroepen sterk vertegenwoordigd zijn”, zegt voorzitter Piet Vanthemsche. Eénoudergezinnen maken bijna de helft van dat publiek uit, waaronder driekwart alleenstaande moeders. Ook de groep tussen 18 tot 24 jaar nam de afgelopen jaren toe.

Kansarmoede

Hoe is die sterke stijging te verklaren? De Statbel-cijfers over armoederisico tonen de voorbije tien jaar wel een stijging, van 14,6 naar 16,4 procent, maar dat is nog steeds niet in dezelfde orde als die van de voedselbanken. Volgens de Europese indicatoren van Eurostat is er in diezelfde periode zelfs een lichte daling: ongeveer 1 op de 5 Belgen loopt risico op armoede of sociale uitsluiting. 

“Een deel is wellicht te wijten aan het feit dat meer mensen de weg vinden naar onze voedselbanken. Ons stukje in de taart is groter geworden”, zegt Vanthemsche. De voedselbanken verdeelden vorig jaar 17.936 ton aan voedselhulp, ook al een record.

Maar ‘meer capaciteit’ is lang niet de enige verklaring. “We weten dat zulke hulp erg vernederend kan zijn voor mensen, en dus echt als een laatste piste geldt”, zegt armoedespecialiste Bea Cantillon (UAntwerpen). Ze merkt op dat de globale armoedecijfers dan wel vrij stabiel blijven, die voor de bevolking ‘op actieve leeftijd’ stijgt. Dat blijkt ook uit de kansarmoede-index van Kind en Gezin, die geldt als een goede indicator voor ‘diepe armoede’: in 2018 groeide ruim 14 procent van de kinderen tussen 0 en 3 jaar in Vlaanderen op in kansarmoede, tien jaar eerder was dat nog zo'n 8 procent.

Leefloon

Volgens Cantillon is het duidelijk dat de toename bij de voedselbanken gelinkt is aan de dalende kwaliteit van de sociale bescherming in ons land. “De voorwaarden voor een leefloon zijn strenger geworden, en bovendien is het ontoereikend. Net daarom sturen OCMW’s hun leefloners vaak al meteen door naar de voedselbanken. Dat duidt allemaal op een diep falen van het beleid. Als we echt iets willen veranderen, moet het systeem opnieuw genereuzer.” Het optrekken van het leefloon is volgens Cantillon een binnenkopper in de strijd tegen armoede.

-Beeld Tim Dirven

Ook wat betreft de voedselbanken staat het beleid voor een belangrijke beslissing. Vanaf 2021 wordt het aparte Europees fonds voor voedselhulp geïntegreerd in een breder sociaal fonds, waarbij lidstaten minimum 2 procent van het budget aan voedselhulp moeten voorzien, met een ‘aanbeveling’ van de Europese Commissie om naar 4 procent te gaan. In het minimumscenario valt er jaarlijks een gat van zo’n 5 miljoen euro voor de Belgische voedselbanken.

“Die Europese hulp is bovendien essentieel om een evenwichtig en continu aanbod te voorzien. De overschotten van distributie en industrie zijn namelijk niet op voorhand in te schatten”, zegt Vanthemsche. 

Minister Nathalie Muylle (CD&V), bevoegd voor Armoedebestrijding, geeft aan dat er momenteel onderhandelingen lopen over de financiering, onder meer met de gewesten. Volgens haar is er veel goodwill aanwezig rond de tafel voor een engagement om de huidige volumes en financiering te behouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234