Maandag 20/01/2020

Recordaantal asielzoekers naar rechter voor opvang

Zesduizend asielzoekers leven momenteel op straat omdat Fedasil geen opvangplaats meer vindt. ‘Op dit moment worden de rechtbanken gebruikt om de gaten in het asielbeleid te dichten’, meent Marc Windey van de Gentse arbeidsrechtbank. ‘Daar zitten we gewrongen mee.’

De opvangcrisis slaat over naar de arbeidsrechtbanken. Het meest schrijnend is de situatie in Brussel. Eind september noteerde de arbeidsrechtbank er 103 kort gedingen tegen Fedasil. “Maar sinds oktober krijgen we er tien tot twintig per dag binnen, terwijl we er de vorige jaren maar een tiental per jaar afhandelden”, weet Gaby Van den Bossche. “Ik behandel morgen drie zaken tegen Fedasil. Dat is echt uitzonderlijk voor Antwerpen”, voegt haar Antwerpse collega Lut De Vriendt daar aan toe. “In februari dit jaar begonnen de eerste zaken van dit jaar binnen te druppelen, maar sinds september zijn de procedures om een opvangplaats af te dwingen ronduit geëxplodeerd. Het aantal zittingen is zo goed als verdubbeld.”

Voor asielzoekers is een gerechtelijke procedure gewoonlijk het laatste redmiddel om niet langdurig op straat te belanden. “Mensen die asiel aanvragen en die van Fedasil geen opvangplaats krijgen toegewezen, ontvangen een document dat ‘geen toewijzing’ vermeldt. Dan kunnen ze enkel bij het OCMW terecht om eventueel toch onderdak te krijgen. Maar dat schermt er dan weer mee dat het enkel mensen kan helpen die een woonst in België hebben”, legt Eef Heylighen van Vluchtelingenwerk Vlaanderen uit. “Daarna kunnen ze naar de rechtbank stappen om van Fedasil de opvangplaats af te dwingen waar ze recht op hebben of moeten ze maar op straat zien te overleven tot hun procedure is afgerond.”

In een kort geding wordt Fedasil gedagvaard en volgt er gewoonlijk binnen de week een uitspraak. Asielzoekers die om een dringende reden niet zo lang kunnen wachten, kunnen een eenzijdig verzoekschrift indienen. Daartoe moet er sprake zijn van een uitzonderlijke urgentie, zoals op straat leven. Binnen de 24 uur volgt er normaal gezien een uitspraak. Ook die procedures zijn tot een ongeziene hoogte geklommen. “We krijgen er in Brussel momenteel tot 100 per week binnen en eind september stond de teller al op 536”, zegt Van den Bossche.

Rechters vinden het bovendien niet makkelijk om in die procedures beslissingen te nemen. “Een asielzoeker kan wel beweren dat hij in het station slaapt, maar hoe kunnen wij dat controleren? Een arbeidsrechtbank heeft geen onderzoeksbevoegdheid en moet dus afgaan op wat er gezegd wordt. En soms voel je je dan bedrogen”, betreurt Windey. “Maar ja, het probleem ligt niet bij ons maar bij Fedasil en vooral bij de politiek, die onvoldoende opvangplaatsen voorziet. Bovendien krijgen asielzoekers die van de rechtbank gelijk krijgen van Fedasil prioriteit als er een plaats vrijkomt. Daardoor wordt het zonder gerechtelijke procedure bijna onmogelijk om nog een opvangplaats te krijgen.”

Slaagt Fedasil er ondanks een uitspraak van de rechtbank niet in een opvangplaats te voorzien, dan volgen er immers dwangsommen tot 500 euro per dag per asielzoeker. “Zeker nu de overheid moet besparen, is het onaanvaardbaar dat het tot dwangsommen zou komen”, werpt Waut Es op, woordvoerder van staatssecretaris Philippe Courard (PS). Courard, die de opvangplaatsen voor asielzoekers tot zijn bevoegdheden rekent, legt morgen op de Ministerraad een plan voor om 2.000 extra opvangplaatsen te scheppen in legerkazernes. “Stemt de ministerraad daarmee in, dan is het wat ons betreft een kwestie van weken voor die extra plaatsen operationeel zijn”, aldus Es.

Dan nog blijven er 4.000 asielzoekers zonder opvangplaats in de kou staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234