Woensdag 13/11/2019

Cultuursubsidies

Reconstructie: het gelobby om de cultuursubsidies in de Vlaamse regering

In Spite of Wishing and Wanting van Ultima Vez. Dat gezelschap zit in het verliezende kamp. Beeld Danny Willems

Niets dan boze gezichten in de kunstwereld na de bekendmaking van de uitverkorenen voor jaarlijkse subsidies. Een reconstructie leert dat het plaatje er nog somberder had kunnen uitzien. Veel somberder.

"Hebben we nog niet genoeg theater, dan?" Begin juni, een kabinetswerkgroep van de Vlaamse regering bespreekt de lijst kunstorganisaties die vanaf 2017 structurele overheidssteun ontvangen. Een N-VA-kabinetslid begrijpt niet waarom zijn collega van Cultuur zich zo druk maakt over het feit dat een paar gereputeerde theatergroepen volledig uit de subsidieboot dreigen te vallen.

Over de grote lijnen zijn Open Vld (dat met Sven Gatz de bevoegde minister levert), N-VA en CD&V het gauw eens. Alle 188 organisaties die vooraf van de adviescommissies een goed rapport hebben gekregen, zullen gehonoreerd worden. Anderzijds is er geen enkele hoop voor de 58 organisaties die artistiek onvoldoende scoren.

Dan al is duidelijk dat een aantal bekende namen zullen sneuvelen: de Poëziezomer in Watou, De Vaartkapoen in Molenbeek, Kunstencentrum Belgie in Hasselt... Ook op het kabinet Cultuur dringt het besef door dat er voor deze groep 'onvoldoendes' geen redden aan is. De beloftevollen redden zich wel, zo wordt gehoopt, zoals bijvoorbeeld Let's go Urban van Sihame El Kaouakibi. Zij kan onderdak krijgen in deSingel.

De politieke worsteling spitst zich toe op de groep van 56 organisaties met een matig rapport. Dat er wat moet gebeuren, beseft iedereen. Ook een mega-instelling als NTGent zit in het vagevuur, na een kritisch expertenrapport. Een onderhandelaar: "We kunnen enkel vermoeden dat de figuur van intendant Johan Simons tegenstand veroorzaakt. Simons heeft zijn zaakjes goed voor elkaar, dat roept vragen op. De naijver in de sector is groot. Dat lees je in sommige adviezen."

Moordlijst

Dat stelt een politiek probleem. Als je de 188 besten geeft wat de experts adviseren, is het geld op. Dan krijgt zelfs NTGent niets. Het budget oppompen - tot de 100 miljoen waarvan de sector meent dat hij er recht op heeft - is politieke fictie. "N-VA heeft direct duidelijk gemaakt dat dat niet ging gebeuren." Dus komt de kaasschaaf boven en wordt 10 miljoen gevrijwaard voor de deliberatie.

"Oké, NTGent wordt gered. Dat was snel duidelijk", herinnert een onderhandelaar zich. "De kwestie was dan: wie nog? Toen werd het bloedig."

Voor N-VA, sterkste partner in de regering, is het plaatje helder. Vijf organisaties plus NTGent. Niet meer, niet minder zouden er gedelibereerd worden. De Vlaams-nationalisten hebben hun lijstje lucky losers klaar. De Bijloke in Gent, de Zomer van Antwerpen, Behoud de Begeerte, jongerenorganisatie Villanella uit Antwerpen en Anima Eterna uit Brugge. And that's it.

Geen 220 organisaties, zelfs geen 200. Welgeteld 194 wilt N-VA er nog subsidiëren, de rest kan beschikken. Geen Ultima Vez (van Wim Vandekeybus) of Eastman (Sidi Larbi Cherkaoui) dus. Maar ook geen De Roovers of Stan.

De 'moordlijst' van N-VA zorgt voor grote beroering. Een minister van Cultuur die én Wim Vandekeybus én Stan alle centen afpakt, tekent zijn eigen politieke doodvonnis. "Dat was wellicht ook een van de overwegingen bij N-VA", klinkt het in de regering. "Gatz mocht wat zweten. Dat Open Vld mathematisch niet nodig is, wordt in elke discussie subtiel meegegeven."

Ideologische afrekening

Minister Gatz vindt steun op het hoogste N-VA-regeringsniveau. Minister-president Geert Bourgeois is vatbaar voor het argument van de internationale uitstraling, zijn 'vice' Liesbeth Homans let vooral op de regionale spreiding. Minder beleefd geformuleerd: wat krijgt Antwerpen? Zo krijgt Gatz wat meer budgettaire marge. Op ministerieel niveau wordt enkel geknokt over de miljoenen. Gatz krijgt er 4 uit de algemene middelen. Een deel daarvan gaat naar de grote instellingen, bedingt CD&V. Daar hoort immers ook het Concertgebouw in Brugge bij. West-Vlaanderen, Hilde Crevits, weet u wel. Antwerpen krijgt Sidi Larbi, Wim Vandekeybus mag ook mee op de lijst. Dan zijn ze al met acht.

Geert Bourgeois (N-VA). Beeld Photo News

Over alle andere namen wordt wekenlang een bittere strijd geleverd, tot de laatste dag, telkens met N-VA tegen Open Vld en CD&V. Een ideologische afrekening? Soms, zegt een betrokkene. "Stan staat bekend als een 'linkse' toneelgroep, die het politieke statement niet schuwt. Daar was weinig compassie mee."

Maar Stan en De Roovers hebben hun basis wel in Antwerpen. Plots gaat het stadsbestuur met burgemeester Bart De Wever (N-VA) zich met de zaak bemoeien. CD&V-cultuurschepen Heylen komt in Brussel de zaak bepleiten. "Zo tsjeverig zouden wij het niet durven spelen", gromt een CD&V'er. "Tegen subsidies in de regering, voor subsidies in het schepencollege, en de coalitiepartner mag het oplossen."

Negentien organisaties overleven de deliberatie. De bekendste of de grootste eerst, daar wordt in regeringskringen niet flauw over gedaan. 'Antwerpenaars' Stan en de Roovers blijven overeind, minder bekende collega's als Tristero, Bloet, het KIP of Leporello krijgen een nul.

Regionale spreiding redt Netwerk Aalst, kunstorganisatie WARP in Sint-Niklaas, het Krokusfestival in Hasselt en Design Kortrijk. Voor minder prestigieuze organisaties in minder zichtbare sectoren valt de hakbijl. Adieu muziekclubs als Nijdrop, of 5 voor 12 of tijdschriften als H.Art.

"Is dat eerlijk? Neen, dat is niet eerlijk", beseft een politicus. "Maar als ik terugdenk aan het begin van de maand, zeg ik: dit had nog zoveel erger kunnen aflopen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234