Zondag 31/05/2020

‘Rechtvaardige rechters’ ter behandeling in Brussel

De rechtvaardige rechters, de door Jozef Van der Veken geschilderde kopie van het in 1934 gestolen paneel van de gebroeders Van Eyck, is tijdelijk verhuisd van Gent naar Brussel. Daar wordt het een week lang behandeld door de specialisten van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK).

Koninklijk Instituut voor Kunstpatrimonium voert onderzoek naar vervalsingstechnieken Van der Veken

Het is voor het eerst dat het paneel de Sint-Baafskathedraal verlaat, sinds het daar midden vorige eeuw werd geplaatst. Reden is een dringende conservatiebehandeling die past in het kader van het internationale onderzoeks- en conservatieproject van het Lam Gods. Alle andere werkzaamheden vinden in de kathedraal in Gent zelf plaats.

Bij een eerste onderzoek van het altaarstuk bleek paradoxaal genoeg dat de twintigste-eeuwse kopie er slechter aan toe was dan de originele panelen van de gebroeders Van Eyck. “Het schilderij heeft gewoon minder goed gereageerd op de omstandigheden in de kathedraal”, zegt Christina Ceulemans van het KIK. “Daardoor zijn er onder meer opstuwingen ontstaan in de verflaag en die moesten worden gefixeerd.” Een ander probleem is volgens haar dat Van der Veken er alles aan deed om het schilderij oud te doen lijken. Daartoe gebruikte hij materialen en technieken die minder courant waren, wat de conservatie bemoeilijkt.

De aanwezigheid van het paneel in Brussel vormt voor het KIK meteen een mooie gelegenheid om het grondig te bestuderen. Dat doet men door middel van röntgenonderzoek, infraroodreflectografie en de analyse van microstalen.

Op die manier hoopt het instituut kostbare informatie te vergaren over de schildertechniek van Van der Veken. Deze was behalve kopiist en toegewijd restaurateur ook een bekend kunstvervalser. Een betere kennis van zijn schildertechniek kan helpen om andere werken van zijn hand te identificeren.

Van der Veken, specialist in de restauratie van de Vlaamse primitieven, deed in 1936 het voorstel om een reconstructie van De rechtvaardige rechters te maken. Drie jaar later kreeg hij toestemming. Hij baseerde zich voor zijn werk op een kopie die Michiel Coxcie tussen 1557 en 1599 uitvoerde voor Filips II van Spanje. Van der Veken schilderde geen exacte kopie, maar haalde verschillende grapjes uit. Zo verving hij het hoofd van een van de ruiters op het paneel door dat van Leopold III.

Het KIK deed in het verleden al de nodige kennis op over Van der Veken. Zo voerde men een grondige studie uit van het Magdalena-paneel, een kopie door Van der Veken van een paneel van Rogier Van der Weydens Braquetriptiek uit het Louvre.

Het originele paneel van De rechtvaardige rechters werd in de nacht van 10 op 11 april 1934 ontvreemd uit de Sint-Baafskathedraal in Gent, samen met het paneel van de Heilige Johannes de Doper. Dat laatste paneel werd terugbezorgd. Van De rechtvaardige rechters werd noch de dief, noch het schilderij ooit opgespoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234